PAZARCILAR…
Pazarcı abilerimiz ve ablalarımız, ticaret hukukuna ve pazarlama literatürüne tek kurşun sıkmadan yön veren gizli profesörlerdir. Philip Kotler Harvard’da ders anlatırken, bizim pazarın ortasındaki Hüseyin Abi “Abla SGK doktoru gibi uzaktan muayene etme, gel tezgâha yaklaş!” diyerek nöromarketingin kitabını baştan yazar. Satış dediğin şey nihayetinde bir güven inşa etme sanatıdır ama bizim pazarcının gözünde bu sanat, biraz illüzyon, biraz psikolojik harp, bolca da ayaküstü komedidir.
O tezgâhların başında öyle bir metin yazarlığı dönüyor ki, reklam ajansları toplanıp staj niyetine domates kasasının üstüne otursa yeridir. Kalbinde yara olanı biber tezgâhından vururlar mesela. Adam biberi överken doğrudan duygusal hafızana oynuyor: “Gel abim gel, en az sevdiğinden ayrılmak kadar acı!” diyerek sana sebze değil, resmen 90’lar arabesk albümü satıyor. O biberi alıp eve götürüyorsun, acısından ağlarken sebep biber mi yoksa eski sevgili mi ayırt edemiyorsun.
Meyve bölümüne geçiyorsun, orada durum daha da kritik. Limoncu abimiz biyolojik bir mucize vaat ediyor: “Limonlarım sulu limon… Gelip sıksana bir sulu limon!” derken arkadan diğeri kişisel gelişim koçu gibi hayat dersi veriyor: “Ay kız bakkkk… Canını sıkma, limonu sık!” Hani paran olmasa bile sırf tezgâhın aura’sına kapılıp iki kilo limonla eve dönüyorsun, sonra üç gün boyunca evde çaya, çorbaya, kahveye limon sıkıyorsun.
Yeşillik kısmındaki estetik anlayışı ise tamamen ayrı bir dünya. Kıvırcık marulu pazarlarken kuaför sektörüne taş atıyor adam: “Kıvırcıklarım doğal hakiki… Perma yapmadık abla!” Doğallık sertifikasını böyle bir argümanla sunan başka bir millet yeryüzünde yok.
Ve elbette giyim-kuşam tezgâhlarının o meşhur sosyolojik referansları… “Hülya Avşar da buradan aldı, Sibel Can da bu donlardan giydi!” cümlesi bir pazarlama stratejisi değil, resmen bir statü sembolüdür. O donu aldığın an kendini bir anda magazin dünyasının tam ortasında, şöhretin zirvesinde hissediyorsun.
Kısacası pazar yeri; matematiğin, psikolojinin ve mizahın yüksek sesle bağıra bağıra harmanlandığı dev bir sahnedir. Biz de her hafta o tezgâhların arasından hem cüzdanı hem de ruhu hafiflemiş olarak, elimizde iki poşet ama yüzümüzde kocaman bir tebessümle çıkarız.
Neşeli pazarlar olsun..
Mr. Biri
(Havadan sudan yazılar)
