İki insan birbirine âşık olduğunda gerçekten birbirini mi sever, yoksa kendi yansımalarına mı tutulurlar? Bu soru, yalnızca aşkın değil, modern insanın içsel çöküşünün de merkezindedir. Özellikle iki narsist bir araya geldiğinde, bu ilişki yalnızca bir duygu paylaşımı değil, varoluşsal bir çatışmadır.
Narsisizm deyince çoğu insan, kibirli, kendini beğenmiş bireyleri düşünür. Oysa mesele bundan çok daha derin. Felsefenin kadim sorularından biri olan “Ben kimim?” arayışı, narsisizmin de temelini oluşturur. Çünkü narsist kişi bu sorunun cevabını başkasının gözünde arar. Kendi iç sesini değil, dış dünyanın yankısını dinler.
Ve evet — hepimiz bir ölçüde narsistiz. Bir çocuk ağladığında annesinin ilgisini çekmek ister; bir yetişkin başarılarını takdir ettirmek ister. Bunlar doğaldır. Çünkü insan, bir başkasının bakışıyla var olduğunu fark eden ilişkisel bir varlıktır. Sorun, bu ihtiyacın başkalarının varlığını yok sayacak kadar büyümesinde başlar.
İşte bu noktada iki narsist karşılaştığında olan olur:
Birbirlerine değil, birbirlerinde kendilerine âşık olurlar.
Kadın kendi güzelliğini erkeğin gözlerinde görmek ister, erkek kendi kudretini kadının hayranlığında doğrular. Ama bir süre sonra aynalar buhar tutar. Kimsenin kimseyi net göremediği, sadece yansımasını zorladığı bir ilişki doğar. Bu noktadan sonra ilişki sevgi değil, sahiplik ve üstünlük savaşı hâline gelir.
Felsefi olarak bu, “kendilik”in dışsallaşmasıdır. Heidegger’in ifadesiyle kişi artık kendi varlığını “otantik” biçimde yaşamaz; başkalarının bakışına göre “sahte benlikler” inşa eder. Sartre’ın “cehennem başkalarıdır” sözü tam burada anlam kazanır: Eğer sürekli olarak başkasının bakışıyla kendimizi tanımlarsak, kendi benliğimiz bir işkencehaneye döner.
Bu yüzden iki narsistin ilişkisi, çoğu zaman büyük bir tutku ile başlar ama yıkıcı bir rekabetle sona erer. Her iki taraf da karşısındakinden “ilgi”, “onay”, “tapınma” bekler ama vermek istemez. Sonunda kalan şey, aynaların kırık parçaları arasında yürüyen yaralı egolardır.
Ama bu yazının sonunda şunu unutmamak gerekir:
Hepimiz, zaman zaman aynaya fazla bakarız. Bu kötü değildir.
Tehlike, aynadan hiç ayrılamamaktır.
Çünkü aynaya ne kadar uzun bakarsan, sonunda kendi yüzünü değil, yalnızlığı görürsün.
