İnsan çoğu zaman zamanı suçlar. “Vaktim yoktu” der, “yarın yaparım” diyerek kendini teselli eder. Oysa mesele zaman değildir. İnsan, zamanı değil; kendini erteler.
Erteleme basit bir alışkanlık gibi görünür. Oysa derininde, insanın kendi varoluşuyla kurduğu karmaşık bir ilişki yatar. Çünkü ertelemek, yapılacak bir işi geleceğe bırakmak değil; yapılabilecek bir “benliği” askıya almaktır.
Tembellik ile erteleme sıkça karıştırılır. Ama aralarında ince ve keskin bir fark vardır. Tembellik eylemsizliktir. Erteleme ise bilinçli bir kaçış. Yani erteleyen insan, ne yapması gerektiğini bilir—ama yapmamayı seçer.
Peki neden?
Çünkü yapmak, yüzleşmektir.
Bir işe başlamak demek, kendi sınırlarınla karşılaşmak demektir. “Yeterli miyim?”, “Başarabilir miyim?” soruları zihnin kapısını çalar. Erteleyen insan aslında başarısızlıktan değil, kendini tanımaktan korkar. Çünkü kendini tanımak, çoğu zaman hayal ettiği benlik ile gerçek benlik arasındaki mesafeyi görmek demektir.
Bu yüzden erteleme bir korunma mekanizmasıdır.
İnsan kendine şöyle fısıldar:
“Henüz hazır değilim.”
Ama çoğu zaman bu bir yalandır. Çünkü insan hazır olmayı bekledikçe, aslında hazır olmamayı seçer. Gerçek şu ki; hazırlık bekleyişte değil, eylemin içinde doğar.
Erteleyen insanın bir diğer yanılgısı da zaman algısıyla ilgilidir. Geleceği sonsuz sanır. Yarın hep varmış gibi yaşar. Oysa yarın, bugünün cesaretinden doğar. Bugün ertelenen her şey, yarını biraz daha eksiltir.
Belki de en çarpıcı gerçek şudur:
İnsan en çok yapmak istediklerini erteler.
Yazmak isteyen yazmaz.
Sevmek isteyen bekler.
Konuşmak isteyen susar.
Çünkü o eylemler gerçekleştiğinde artık hayal değil, gerçek olacaktır. Ve gerçek, hayal kadar affedici değildir.
Bu noktada erteleme bir davranış olmaktan çıkar, bir kimliğe dönüşür:
“Ben erteleyen biriyim.”
İşte en tehlikeli eşik budur.
Çünkü insan, kendine söylediği şeylere dönüşür.
Ama gözden kaçan bir şey vardır: Erteleme bir kader değildir. Bir alışkanlıktır. Ve her alışkanlık gibi, kırılabilir.
Bunun yolu büyük kararlar almaktan geçmez.
Aksine, küçük başlangıçlardan geçer.
Bir cümle yazmak.
Bir adım atmak.
Bir mesaj göndermek.
Çünkü insan hayatını bir anda değiştiremez.
Ama bir anda başlatabilir.
Ve belki de en doğru soru şudur:
Gerçekten zaman mı yok, yoksa cesaret mi?
Çünkü zaman, herkese eşit dağılır.
Ama cesaret, seçilen bir şeydir.
Ve hayat, çoğu zaman cesaret edenlerin başlattığı bir hikâyedir.
