Zihin nedir? Bilinç midir, bilinçaltı mıdır? Yoksa sadece kararların erteleme odası mı? Bugün bir sigara yaktım; eylem buydu. Sadece bir alışkanlık gibi görünse de aslında bir kararın zamansal dışavurumuydu. Sigara yakmak, içmek, söndürmek… Her biri varoluşsal bir duruma verilen tepkilerdi. Savunma mekanizmaları gibi görünse de, belki de bir tür “bilinçli sabotaj”dı.
Ağlamak, gülmek, yürümek, oturmak, sevmek ya da sevmemek… Bunların tümü, yalnızca psikolojik değil, varoluşsal tepkilerdir. Her eylem bir karşılıktır. Mutluluk bile bir saldırı olabilir, zihin bunu bir tehdit gibi algılar ve mutsuzlukla savunmaya geçer. Peki, bu durumda biz gerçekten “özgür” müyüz?
Zihnin yaptığı eylemler sadece alışkanlıkların değil, aynı zamanda kalıplaşmış inançların da ürünüdür. “Çok gülen sonunda ağlar” gibi basit inançlar bile zihin üzerinde bir kodlama yaratır. Böylece tepkilerimiz özgür olmaktan çok, önceden belirlenmiş senaryoların oyunculuğuna dönüşür.
Ama mesele burada bitmiyor. Asıl soru şu:
Zihin, kendine zararlı olan eylemleri neden seçer?
Sigara içmek zararlıdır, bunu biliriz. Ama zihin onu tercih eder. Çünkü o anda “yararlı bir zarar” sunar. Geçici bir rahatlık, daha büyük bir boşluğun üstünü örter. Zihin, sağlıklı bir yaşamı sonuna kadar sürdürüp kendini sağlıklı bir ölüme teslim etmek istemeyebilir. Bu teslimiyet, onun varlıksal anlamda “yok oluşu” olabilir.
Aslında zihin çoktan kararını vermiştir. Sadece zamanı bekliyordur. Kaza dediğimiz şey, zihnin ertelediği bir kararın nihayet uygulanması olabilir. Yani bilinçli bir sabotajın gecikmiş ifadesi.
Bilinçsiz bir bedenin yaptığı bilinçli eylemler yoktur. Her eylem, bilinçli ya da bilinçdışı, bir niyetin sonucudur. Yaşamın sonunda gelen ölüm, bazıları için doğal bir final değil, zihinsel bir kaçışın sonucu olabilir.
Sonuçta, zihin yalnızca kendini değil, bedeni de taşıyan bir gemidir. Ve her gemi bir limana yanaşmak için değil, bazen bilinçli bir şekilde batmak için de yola çıkabilir.
