Bugün kü yazımda 1800’lü yıllarda Arnavut Hacı İbrahim Ağa tarafından Güney Kıbrıs’ın Limasol kentinde yaptırılarak Kıbrıs halkına hediye edilen Limasol Arnavut Camii’nin geçmişten günümüze kadar gelen hikayesini ele alacağım. Tarihimize her zaman sahip çıkacağımıza inanıyorum. Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün ‘Geçmişini bilmeyen,geleceğine yön veremez’ sözleriye bitirirken, geleceğe dokunmak için,geçmişe uzanmamız gerektiğini ve geçmişin en büyük mirasının sizi müzelerde beklediğini hatırlatmak isterim.Mutlu pazarlar ve tatiller geçirmeniz dileğimle yazıyı zevkle okumanızı beklerim.
26 ŞEHİDİMİZİN MEZARIDA BURDA BULUNUYOR
Limasol Arnavut Camii, cami bugün Güney Kıbrıs’ta, eski adlarıyla mescit ile Yıldız sokaklarının kesiştiği yerin köşesinde bulunmaktadır. 1900 yılında eski bir mescit üzerine inşa edildiği tahmin edilmektedir.
Caminin doğu bitişiğinde 1964 ile 1974 tarihlerindeki Limasol çarpışmalarında şehit olan 26 kişinin mezarları yer alırken, buraya 13.2.1967 tarihinde Limasol Şehitler Anıtı da dikilmiştir.
Cami giriş kapısının önünde yer alan fes başlıklı mezar taşı ise kendi parası ile bir okul yaptırıp Limasol halkına bağışlayan Bodamyalızade Hakkı Efendi’ye aittir.
Mezar taşı, 1960 yılına kadar eski Türk mezarlığında bulunsa da çeşitli nedenlerden dolayı mezarlığın dağıtılması üzerine Arnavut Camisi imamı Hüseyin Cümbezli tarafından Arnavut Camisi’ne taşınmıştır.
ARNAVUT YADİGARI, LİMASOL ARNAVUT CAMİİ, 1826 YILINDA KÖPRÜLÜ HACI İBRAHİM AĞA TARAFINDAN YAPTIRILDI.
Kıbrıs’ın güneyinde, Limasol’un merkezinde yükselen ve bölgedeki Osmanlı-Türk mirasının en görkemli simgelerinden biri olan Arnavut Camii, köklü geçmişi ve hüzünlü hikâyeleriyle ziyaretçilerini ağırlamaya devam ediyor. Halk arasında “Arnavut Camii” olarak bilinen yapının girişindeki tabela ise gerçek banisini selamlıyor: Köprülü İbrahim Ağa. İsmi Arnavut, Banisi İbrahim Ağa Eski adlarıyla Mescit ve Yıldız sokaklarının kesiştiği köşede konumlanan cami, Cami Limasol’un önde gelenlerinden olan Köprülü Hacı İbrahim Ağa tarafından 1826 yılında inşa edilmiş ve bu amaçla 7.6.1826 tarihinde bir de vakıf oluşturulmuştur.
Ancak bu cami Garilli Deresi’nin 1894 yılında taşmasıyla oluşan sel baskınında tamamen yıkıldığından, onun yerine 1.8.1906-28.8.1913 tarihleri arasında şimdiki cami inşa edilmiştir.
Cami bahçesinde ikisi bezemesiz, biri ise bezemeli olan üç mezar bulunmaktadır. Bezemesiz olanlar vakıf sahibi Köprülü Hacı İbrahim Ağa ile oğlu Hacı Hüseyin Ağa’ya aittir. Bezemeli olan mezar ise 1853/54 yılında ölen Süleyman Paşa’ya aittir.
KÖPRÜLÜ İBRAHİM AĞA’NIN ESERİ
Caminin inşasını üstlenen ve ismini tabelada yaşatan isim Köprülü İbrahim Ağa’dır. Ancak İbrahim Ağa’nın Arnavut kökenli olması sebebiyle, yapı zaman içerisinde halk arasında “Arnavut Camii” adıyla özdeşleşmiş ve bu isim günümüze kadar ulaşmıştır.
Şehitlerin Manevi Huzurunda Cami, sadece mimarisiyle değil, Kıbrıs Türk halkının varoluş mücadelesine tanıklık eden şehitliğiyle de büyük önem taşıyor. Caminin doğu tarafında, 1964 ve 1974 yıllarındaki Limasol çarpışmalarında şehit düşen 26 vatan evladının kabri bulunuyor. 13 Şubat 1967’de buraya dikilen “Limasol Şehitler Anıtı”, direnişin ve milli hafızanın merkezi olarak kabul ediliyor.
OKUL YAPTIRIP HALK’A BAĞIŞLADI
Eğitime Adanan Bir Ömür: Bodamyalızade Hakkı Efendi
Caminin giriş kapısı önünde yer alan estetik “fes başlıklı” mezar taşı, Limasol halkı için büyük bir vefa örneğini temsil ediyor. Kendi parasıyla okul yaptırıp halka bağışlayan Bodamyalızade Hakkı Efendi’nin mezarı, 1960 yılında eski Türk mezarlığının dağıtılması üzerine cami imamı Hüseyin Cümbezli tarafından buraya taşınarak korunmuştur.
VAKIF MİRASI YAŞIYOR
Köprülü İbrahim Ağa’nın emaneti olan bu yapı, hem bir hayırseverin eğitime katkısını hem de bir halkın hürriyet mücadelesini aynı avluda buluşturuyor. Kıbrıs Vakıflar İdaresi’nin kültür varlıkları listesinde yer alan cami, Limasol’daki Türk-İslam mührünü korumaya devam ediyor.
Güney Kıbrıs’ın Limasol bölgesinde yer alan Arnavut Camisi’ne geçtiğimiz yıllarda üzücü bir saldırı daha gerçekleştirilmişti.2024 yılında gerçekleşen saldırıda, cami ve bahçe duvarlarına yazılar yazılarak tahribata uğratılmıştı,bu çirkin saldırı, Türkiye Cumhuriyetinde ve KKTC’ nde esefle kınanmış ve eleştirilmişti.
