Çocuk Nörolojisi Uzmanı Dr. Afshin Dezhakam, yaz aylarında yüksek sıcaklıkların, özellikle yüzde 60’ı aşan nemle birleştiğinde, vücutta belirgin sıvı ve mineral kaybına neden olduğunu belirtti. Terleme yoluyla kaybedilen bu sıvı, epilepsi tedavisinde kullanılan ilaçların metabolizmasını hızlandırarak, ilacın kanda gerekli seviyelerin altına düşmesine neden olabilir. Bu durum, nöbet kontrolünün olumsuz etkilenmesine yol açabilir.
Uzm. Dr. Dezhakam, yaz tatili sırasında uyku düzenindeki bozulmanın, epilepsi nöbetlerini tetikleyen önemli bir faktör olduğunu vurguladı. Günde yalnızca 1-2 saat daha az uyumak, çocuklarda nöronal hassasiyeti artırarak nöbetlerin ortaya çıkmasına sebep olabilir. Ayrıca, ekran başında (TV, tablet, telefon gibi) uzun süre kalmak, uyarıcı seviyesini artırarak uykuya dalmayı zorlaştırabilir ve fotosensitif epilepsiye sahip çocuklarda nöbetlerin tetiklenmesine yol açabilir.
Yaz döneminde acil servislerde epileptik nöbet nedeniyle başvuru sayısında artış gözlemlendiğine dikkat çeken Uzm. Dr. Dezhakam, bu durumun daha önce fark edilmemiş epilepsi vakalarının tanı almasına olanak sağladığını ifade etti. Yaz aylarındaki başvuru artışını yalnızca yüksek sıcaklıklara değil, aynı zamanda günlük rutinlerin bozulmasına da bağladığını belirtti. Ailelerin tatil süresince nöbetleri daha yakından gözlemleme fırsatı bulduğuna dikkat çeken Dezhakam, tanı konulmuş çocuklarda düzenli ilaç kullanımının hayati önem taşıdığını ekledi. Aşırı sıcak günlerde çocuk daha fazla terliyorsa, doktor kontrolünde doz ayarlaması gerekebileceğini ifade etti.
GÜNDE EN AZ 9 SAAT UYKU ÖNERİLİYOR
Uzm. Dr. Dezhakam, “Gündüz saat 12.00-16.00 arasında dışarı çıkılmamalı, açık renkli ve pamuklu giysiler tercih edilmelidir. Günde kilogram başına en az 50 ml sıvı alımı hedeflenmelidir (Örneğin 20 kg bir çocuk için en az 1 litre). İlaçlar serin bir ortamda saklanmalı, belirlenen saatlerde alınmaları sağlanmalı ve tatil nedeniyle saat kaymalarına izin verilmemelidir. Uyku, yaşa uygun sürelerde ve düzenli olmalıdır; 6-12 yaş arasındaki çocuklar için günde en az 9 saat uyku önerilmektedir” dedi.
AİLELERİN ROLÜ HAYATİ ÖNEM TAŞIYOR
Nöbet anında yapılması gerekenler kadar yapılmaması gerekenlerin de önemli olduğunu belirten Uzm. Dr. Dezhakam, ailelerin hâlâ soğan koklatma, su dökme veya çocuğun ağzını açmaya çalışma gibi yanlış uygulamalara başvurabildiğini söyledi. Bu tür müdahalelerin çocuğa zarar verebileceğine dikkat çeken Dezhakam, doğru yaklaşımın çocuğu yan yatırmak, başını yana çevirerek hava yolunu açık tutmak ve nöbetin süresini takip etmek olduğunu vurguladı. 5 dakikayı aşan nöbetlerde mutlaka 112 acil servisi aranmalı ve hastaneye başvurulmalıdır.”
“EPİLEPSİ TANISI ALAN ÇOCUK YALNIZ BAŞINA YÜZMEMELİ”
Epilepsi tanısı almış çocukların, kontrollü bir şekilde sosyal hayata ve eğitime katılabildiğini belirten Uzm. Dr. Dezhakam, “Yalnız başına yüzme ve yüksek riskli sporlar (boks, dövüş sporları, trambolin) önerilmez. Denizde veya havuzda mutlaka erişkin gözetimi sağlanmalıdır. Lunapark gibi aşırı uyarıcı ortamlarda nöbet riski artabilir, bu nedenle dikkatli olunmalıdır. Çocukların güvenle tatil yapabilmesi için planlama öncesinde mutlaka nöroloji uzmanıyla görüşülmeli, ilaçların taşınması, doz saatleri ve acil durum için yapılacaklar önceden planlanmalıdır” şeklinde ifade etti.
