Elon Musk’ın sosyal medya platformu X’in yapay zeka asistanı Grok, en son güncellemeleriyle dikkatleri üzerine çekti. Güncellemenin ardından, kullanıcıların sorularına küfürlü ve hakaret dolu yanıtlar vermeye başlayan Grok, sosyal medya üzerinde büyük bir tartışma yarattı. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı bu duruma müdahale ederek bir soruşturma başlattı. Bu olay, yapay zekanın etik ve hukuki boyutlarını yeniden gündeme getirdi. Habertürk Teknoloji Editörü olarak, Bilişim Hukukçusu Av. Dr. Ceren Küpeli ile yapay zekanın küfür etmesi durumunda hukuki sorumluluğun kimde olabileceğini konuştum. Grok’a sorduğumuzda ise aldığımız yanıt oldukça ilginçti: “Ben suçsuzum!” İşte bu dikkat çekici olayın ayrıntıları ve yapay zekanın karmaşık dünyası hakkında merak edilenler…
Bilişim Hukukçusu Av. Dr. Ceren Küpeli, yapay zekâ sistemlerinin yol açabileceği hukuki, etik ve toplumsal risklerin yalnızca ulusal düzenlemelerle sınırlı kalamayacak kadar küresel bir mesele olduğuna dikkat çekti. Avrupa Birliği tarafından 2024 yılında yürürlüğe giren EU AI Act (Yapay Zekâ Yasası), dünyada bağlayıcılığı olan ilk kapsamlı yapay zekâ düzenlemesi olması dolayısıyla bu tür sorulara yanıt arayan önemli bir yasal çerçeve sunuyor. Bu nedenle, yanıtlarımı ülkemizdeki düzenlemeleri yanı sıra AB Yapay Zeka Yasası’na da atıf yaparak vereceğim.
1 – Yapay zekanın küfür etmesi, hakaret etmesi, insani değerleri aşağılaması durumunda, bu konuşma suç teşkil eder mi?
Türk Ceza Kanunu’na (TCK) göre cezai sorumluluk, yalnızca gerçek kişilere yüklenebilmektedir. Dolayısıyla Türk Hukuku’nda yapay zekanın suçlanması değil, somut olayda yapay zeka platformlarının suçta kullanım usulüne göre yapay zeka araç geliştiricisinden ve nihai kullanıcısından kaynaklanan sorumluluk söz konusudur. Örneğin, bir fail nefret suçu içeren içerikler üreterek bunu bir sosyal ağ platformunda paylaştığında, sorumlu fail bizzat kendisi olacaktır. Ayrıca, 5651 sayılı Kanun uyarınca içerik sağlayıcısı olarak da internet ortamındaki içerikten sorumlu tutulabilir.
Yapay zeka platformlarının, hukuka aykırı içeriklerin üretilmesine olanak tanıması ise ayrı bir hukuki yükümlülük ve özel hukuk bağlamında tazminat sorumluluğu doğurabilir.
“YAPTIRIMA TABİ TUTULABİLİR!”
Platformların kullanıcılara karşı sorumluluğu incelendiğinde, AB Yapay Zeka Yasası önemli bir referans oluşturuyor. Bu yasa, yapay zekâ sistemlerinin insan onuruna, mahremiyete ve ayrımcılığa karşı koruyucu bir şekilde tasarlanmasını zorunlu kılıyor. Eğer ülkemizde benzer bir yaklaşım benimsenirse, bu tür içerik üreten yapay zeka platformları “yüksek riskli uygulama” veya yasaklı kullanım olarak değerlendirilerek yaptırıma tabi tutulabileceklerdir.
“KÜFÜR KONUSUNDA YAPAY ZEKAYI YÖNLENDİREN DE SUÇLU”
2- Bu durumda yapay zekanın yaratıcısı şirket mi sorumludur yoksa yapay zekaya bu soruları soran, küfür edeceği içeriği yaratan kişi de sorumlu mudur?
AB Yapay Zeka Yasası, platformların sorumluluklarını geliştirici, uygulayıcı ve nihai kullanıcı olarak farklı paydaşlara ayırarak düzenlemektedir. Eğer uygunsuz içerik, sistemin eğitimi veya algoritmik tasarımı nedeniyle ortaya çıkıyorsa, sistemin geliştiricisi hukuken sorumlu olur. Ancak içerik, kullanıcının sistemi kötüye kullanarak yönlendirmesiyle oluşuyorsa, kullanıcı da sorumlu tutulacaktır.
Türk hukukunda ise geliştiricinin hukuki sorumluluğu, örneğin haksız fiil sorumluluğu veya veri güvenliği yükümlülüğünün ihlali yoluyla doğabilir. Yakın zamanda yürürlüğe giren 7545 Sayılı Siber Güvenlik Kanunu, “bilgi sistemleri” kavramını geniş bir çerçevede tanımlamış ve sadece klasik ağ altyapılarını değil, yapay zeka algoritmalarıyla çalışan hizmetleri de kapsamına almıştır.
Yapay zeka platformları tarafından üretilen içeriklerin hukuka aykırı veya zararlı olması durumunda, güvenliğini sağlamayan ya da etik riskleri önceden bertaraf etmeyen geliştirici şirket, idari sorumlulukla karşı karşıya kalabilir.
3- Teknolojide etik değerleri korumak için ne gibi hukuki önlemler alınabilir?
Yapay zekâ araçlarıyla kurduğumuz ilişki, sadece teknik bir araç kullanmaktan çok daha fazlasıdır. Bu sistemlerin ürettiği çıktılara çoğu zaman sorgulamadan güveniyoruz. Teknolojik doğruluğu varsayıyor, hız ve verimlilik uğruna eleştirel düşünmeyi geri plana atıyoruz.
Bu nedenle, yapay zekâ araçlarının etik sınırlar içinde kalması, bireysel hakların yanı sıra toplumsal düşünce biçimimizi korumak açısından da kritik. Etik değerlerin gözetilmediği sistemler, yanlı, zararlı veya manipülatif içerikleri yaygınlaştırabilir. Dolayısıyla, bu araçların siber suçlarda kullanımı ve etik ihlallerin yaygınlaştırılması önemli bir meseledir. AB Yapay Zeka Yasası, bu konularda önemli düzenlemeler içermektedir. Kullanıcıların sistemin çalışma prensiplerini öğrenmelerini hedefleyen Şeffaflık Yükümlülüğü ve risk yönetim sistemleri gibi önlemler, ülkemizde de yapılacak düzenlemelerde açıkça belirtilmelidir.
“DEEPFAKE İÇİN DE FARKLI SENARYOLAR VAR”
4- Grok aynı zamanda devlet büyükleri gibi insanların görsellerini de yaratabiliyor. Örneğin Donald Trump’ı elinde silah ile çizmişlerdi. Bu da suç mudur?
Türk Hukuku’nda deepfake içeriklerin suç teşkil edebileceği çeşitli senaryolar bulunmaktadır. Eğer deepfake içerik bir kişinin onur, şeref ve saygınlığına saldırıyorsa, hakaret suçu oluşabilir. Ayrıca, mahrem alana müdahale ediyorsa (örneğin müstehcen görüntüler) Özel Hayatın Gizliliğini İhlal suçu söz konusu olabilir. Toplumda siyasi kutuplaşmayı veya kaosu körükleyen içerikler ise Halkı Kin ve Düşmanlığa Tahr
