Ticaret Bakanlığı’nın koordinasyonu altında yürütülen Türkiye Yeşil Mutabakat Eylem Planı, planların ardı ardına hayata geçirilmesiyle sürdürülüyor. Bu doğrultuda, birçok bakanlık ve kuruluşun işbirliğiyle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı liderliğinde “Ulusal Döngüsel Ekonomi Eylem Planı” hazırlandı.
2028 yılı sonuna kadar uygulanacak adımların yer aldığı bu plan, özellikle atık yönetimini yeni bir çerçeveye oturtmayı hedefliyor.
Plan kapsamında, Türkiye’de kaynak tüketimi yüksek ve çevresel etkileri fazla olan sektörler öncelikli olarak ele alınacak. Bu sektörler arasında elektronik ve bilgi-iletişim teknolojileri, batarya ve araçlar, ambalaj, plastik, tekstil, inşaat ve binalar, gıda ve biyokütle yer alıyor.
Tüm ürünlerin yaşam döngüsüne odaklanacak olan planda, ürün tasarımı ve üretim süreçleri, tüketim aşaması, atık yönetimi ve ikincil ham maddelerin kullanımıyla ilgili olarak 6 stratejik hedef, 23 amaç ve 55 eylem belirlendi.
EKO-TASARIM TEŞVİK EDİLECEK, KAMU ALIM KRİTERLERİ DEĞİŞECEK
Bu çalışmalara paralel olarak, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın koordinatörlüğünde çevreye duyarlı tasarımın teşvik edilmesi planlanıyor. Avrupa Birliği’nin eko-tasarım ile ilgili tüzüğü çerçevesinde yeni bir yasal düzenleme yapılması bekleniyor.
Ticaret Bakanlığı, yeni döngüsel girişimlerin gerçekleştirilmesi için gerekli alt yapıları oluşturacak. Kamu alımlarında yeşil dönüşüm etkilerinin artması öngörülüyor. Bu bağlamda Hazine ve Maliye Bakanlığı da “yeşil kamu satın alım strateji ve kriterleri”ni oluşturacak.
DİJİTAL ÜRÜN PASAPORTU HAZIRLIĞI
Ürünlerin yaşam döngüsünü, geri dönüştürülmüş malzeme içeriği gibi bilgileri içerecek dijital ürün pasaportu uygulaması için yasal çerçeve ve altyapı geliştirilmesi planlanmaktadır. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı bu süreçte farkındalığı artırmaya yönelik çalışmalar yürütmeyi öngörüyor.
Bakanlık, öncelikli sektörlerin üretim, tüketim ve atık yönetimini kapsayan “döngüselliği” izlemek ve artırmak amacıyla çeşitli teşvik mekanizmaları geliştirecek. Ayrıca, ulusal ve uluslararası AR-GE, teknoloji ve inovasyon destek programları için döngüsel ekonomiye geçiş destek programlarının hazırlanması hedeflenmektedir.
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) da döngüsel ekonomi modellerinin yaygınlaşmasına yönelik teşvik modelleri oluşturarak, faiz oranlarında düzenlemeler yapmayı planlıyor.
ATIK GETİRME MERKEZLERİNİN SAYISI ARTACAK
Yeni dönem stratejilerinden biri de atık getirme merkezlerinin etkinliğini ve erişilebilirliğini artırmak olacak. Bu kapsamda ilgili bakanlıklar ve belediyelerin iş birliği ile dijital atık getirme merkezi haritası oluşturulması, merkez sayısının arttırılması ve yeniden kullanım işlevi entegre edilmiş merkezlerin kurulması planlanmaktadır.
Bazı tek kullanımlık ürünler için çeşitli önlemler alınacak. Yeniden kullanılabilir özellikte atık getirme merkezlerine, ikinci el satış noktaları, takas merkezleri ve onarım atölyeleri gibi birimlerin entegre edilmesi hedefleniyor. Bu sayede teknolojik ürünlerin çok hızlı bir şekilde “çöp” haline gelmesinin önüne geçilmesi bekleniyor.
Ayrıca, atık bataryaların yönetimi için Avrupa Birliği tüzüğüne uygun bir çerçeve oluşturulması da planlanıyor. Ömrünü doldurmuş araçlardan ambalaj atıklarının kontrolünün sağlanması, tekstilde üretimden tüketime döngüselli
