Türkiye otomotiv sektörü son yıllarda önemli bir dönüşüm yaşadı. 2023 ve 2024 yıllarında satışlar rekor seviyelere ulaşırken, yaklaşık 30 yıl aradan sonra ülkeye ilk doğrudan otomotiv yatırımı geldi.
Bir yıl önce, Temmuz 2024’te yapılan duyuruda, Çinli otomobil üreticisi BYD’nin Türkiye’ye 1 milyar dolar yatırım yapma kararı aldığı bildirildi. Yıllık 150 bin araç kapasiteli elektrikli ve şarj edilebilir hibrit otomobil üretim tesisi ile birlikte, BYD’nin Manisa’da bir Ar-Ge merkezi kuracağı da açıklandı.
Mart 2025 itibarıyla, bir diğer Çinli üretici Chery’nin Samsun’da yıllık 200 bin araç kapasiteli bir üretim tesisi kuracağına dair açıklama yapıldı. Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde gerçekleştirilen “2030 Sanayi ve Teknoloji Stratejisi ile Büyük Ölçekli Sanayi Yatırımları Tanıtım Programı”nda, Chery’nin yatırım büyüklüğü de 1 milyar dolar olarak belirtildi.
Tüm bu yeni yatırımlar ve sektörün güncel durumu hakkında, Türkiye otomotiv sanayisinin çatı kuruluşu Otomotiv Sanayii Derneği’nden (OSD) dikkat çekici açıklamalar geldi.
Sanayideki ilk altı ayın sonuçlarının değerlendirildiği toplantıda, OSD Başkanı Cengiz Eroldu, Çinli iki markanın Türkiye yatırımları hakkında çarpıcı ifadelerde bulundu.
‘BYD’NİN MANİSA’DA FAALİYETİ YOK, CEVAP VERMELERİ LAZIM’
Eroldu, BYD’nin Manisa yatırımıyla ilgili, “Bir yıl kadar önce, Temmuz ayında bu yatırım açıklandı. Ancak şu anda Manisa’da herhangi bir faaliyet yok. Kendilerinin ne yapmak istediklerine dair cevap vermeleri gerekiyor” şeklinde konuştu.
Chery’nin Samsun yatırımı hakkında da konuşan Eroldu, “Bu yatırımların gerçekleşmesini umuyoruz. Otomotiv sanayi olarak yeni yatırımları her zaman destekledik. Rekabetten çekinmiyoruz, en kaliteli üretimi Türkiye’de gerçekleştiriyoruz. Yeter ki yatırımlar artsın. Şu anda 2.2 milyonluk bir kapasitemiz var. Çinli ve diğer yatırımcıların gelmesiyle bu kapasiteyi 3 milyona çıkarabiliriz” dedi.
‘İHRACATTAKİ ARTIŞIN SEBEBİ YENİ TEKNOLOJİLER’
Eroldu, sanayideki iş sonuçları ile ilgili olarak yılın ilk altı ayında ihracatın en yüksek seviyeye ulaştığını vurguladı.
OSD Başkanı, “20 milyar dolarlık bir ihracat rakamına ulaştık. Bu, en yüksek ilk altı aylık ihracat rakamı. Bunun birçok sebebi var; araçların teknolojik olarak daha pahalı hale gelmesi, hibrit ve elektrikli araçların ihracatta yer alması gibi. Hammadde fiyatlarındaki artışlar da satış fiyatlarına yansıyor. Ancak asıl önemli olan adetlerdir. Geçen yılın verilerine göre, bu yıl pazar daha iyi durumda; 629 bin adetle son 10 yılın en iyi performansını gösterdik” dedi.
‘YERLİ ARAÇ PAYI DÜŞÜYOR, ÜRETİM OLUMSUZ ETKİLENİYOR’
Cengiz Eroldu, yerli araçların pazar payının düşmeye devam ettiğine dikkat çekti. “Yerli üretimden iç piyasada satışlar düşmekte. Geçen yıl yüzde 32 olan yerli araç payı, bu yılın ilk altı ayında yüzde 29’a geriledi. En yüksek yerli araç payı geçmişte yüzde 46 seviyesindeydi. Bu durum üretimi de olumsuz etkiliyor. Otomobilde yüzde 29, hafif ticari araçlarda yüzde 20 ve kamyonlarda yüzde 59 yerli payımız var. Toplamda ise bu oran yüzde 29’a düşmüş durumda. Otobüs ve traktördeki yüzde 100’e yakın yerli payımız sevindirici, ancak diğer gruplarda performansımız istenen seviyede değil” şeklinde konuştu.
‘DOĞU AVRUPA’DAN DAHA PAHALI HALE GELDİK’
Eroldu, yerli sanayinin rekabetçilik açısından gerileme yaşadığını belirtti.
Otomotiv sanayisinin ihracatını artırması gerektiğini ifade eden Eroldu, “Neden daha fazla ihracat ve üretim yapamıyoruz? Son üç yılda yaşadığımız rekabetçilik kaybı bunun önemli bir nedeni. Türkiye otomotiv sanayi şu anda Doğu Avrupa ülkelerinden daha pahalı bir kaynak haline geldi. Bunun getirdiği sorunları hep birlikte yaşıyoruz. Daha rekabetçi olmalı, daha fazla ihracat ve üretim gerçekleştirmeliyiz. Kamu ve özel sektör olarak bu konuya eğilmemiz gerekiyor” dedi.
Rekabetçilik düşerken, fabrikalardaki kapasite kullanım oranlarının da gerilediğini kaydeden Eroldu, “Bu durum sorunu daha da büyütüyor. Kapasite kullanım oranlarını artırdığımızda maliyetlerimiz de düşüyor. Otomotiv sanayisinde, otobüs ve minibüs hariç her alanda kapasite kullanımında düşüş gözlemleniyor” şeklinde konuştu.
Eroldu, Türk otomotiv sanayinde 2025 yılının sonunda üretim ve ihracatın 2024 rakamlarını geçmesinin beklendiğini de açıkladı.
