Anayasa’nın 50. maddesi, işçilere ücretli hafta tatili, bayram tatili ve yıllık izin hakkı tanımakta ve bu hakların şartlarının kanunla belirlenmesini öngörmektedir. İş Kanunu’nun 46. maddesi ise, işçilerin yedi günlük süre içerisinde kesintisiz en az 24 saat hafta tatili hakkına sahip olduğunu belirtmektedir. İşçilerin hafta tatiline hak kazanabilmesi için tatil öncesinde 6 gün çalışması gerektiği ifade edilmektedir. Mazeret izinleri ve raporlu günler, hafta tatili bakımından çalışılmış günler olarak değerlendirilmektedir. Yargıtay’ın yerleşik uygulama ve kararlarına göre, 7 günlük süre içinde kesintisiz 24 saatin altında bir hafta tatili verilmesi durumunda, bu tatil izni kullanılmamış sayılmaktadır. Dolayısıyla, işçi hafta tatilinde bir saat bile çalıştığında Yargıtay, bu durumu hafta tatili yapılmamış olarak kabul etmektedir.
SORULARINIZ İÇİN: [email protected]
HAFTA TATİLİNDE ÇALIŞAN İŞÇİNİN HAKLARI NEDİR?
Yasal düzenlemelere göre, işçi hafta tatilinde çalıştırılamaz. Ancak, işçinin rızası ile hafta tatilinde çalışmasına izin verilmektedir. Uygulamada, iş görüşmesi sırasında işçiden gerektiğinde hafta tatilinde çalışabileceğine dair onay alınmaktadır.
Mevcut 4857 Sayılı İş Kanunu, hafta tatilinde çalışan işçilere ne kadar ücret ödeneceğine dair spesifik bir düzenleme içermemektedir. Ancak, fazla çalışma ücreti, yasal olarak yüzde 50 zamlı olarak ödenmektedir. Örneğin, işçinin normal saat ücreti 100 TL ise, fazla çalışma yaptığı her saat için 150 TL ödeme yapılmaktadır.
Yargıtay, işçinin haftalık 45 saatlik çalışma süresinin ardından hafta tatiline hak kazandığını belirterek, hafta tatilinde yapılan çalışmayı “fazla çalışma” olarak değerlendirmektedir. Bu bağlamda, işçi hafta tatilinde çalıştığında, hem çalışmanın karşılığı olarak 1,5 günlük ücret talep edebilir hem de bir günlük ücret ödenmesini isteyebilir.
Yasa, fazla mesai yapan işçilerin, zamlı ücret yerine, her bir saat fazla çalışma karşılığında 1,5 saat serbest zaman (izin) kullanma hakkına sahip olduğunu da düzenlemektedir. Yargıtay, hafta tatilinde çalışan işçi zamlı ücret yerine serbest zaman kullanmayı tercih ederse, 1,5 günlük izin verilmesini öngörmektedir.
TURİZM SEKTÖRÜNDE HAFTA TATİLİ 11’İNCİ GÜNE KADAR ERTELENEBİLECEK
Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde çarşamba gecesi kabul edilen yeni düzenleme ile turizm sektöründe hafta tatili uygulaması genel kurallardan ayrılmıştır. Normal şartlarda işçi 6 + 1 kuralı ile hafta tatili yaparken, Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan işletme belgesi almış konaklama tesislerinde çalışan işçiler 10 + 1 kuralına tabi olacaklardır. Yani, bu sektördeki işçiler, 10 gün çalıştıktan sonra 11. gün hafta tatili yapabilecektir. İşçinin hak kazandığı hafta tatilinde yaptığı çalışmalar, günlük normal çalışma süresi kadar fazla çalışmanın hesabında dikkate alınmayacaktır. Başka bir deyişle, hafta tatilinde çalışan işçi fazla çalışma yapmış sayılmayacaktır.
Yeni kanun değişikliğinde, kullanılmadığı için biriken hafta tatillerinin ne kadar süre içinde telafi edileceğine dair bir düzenleme bulunmamaktadır. Yargıtay, telafi süresi konusunda bir içtihat oluşturmadığı takdirde, mevcut haliyle, turizm sektöründe işverenler işçiye tüm sezon boyunca 11 günde bir hafta tatili uygulayabilecektir.
TURİZMİ BAŞKA SEKTÖRLERİN İZLEMESİ BEKLENİYOR
Hafta tatili uygulamaları açısından Türkiye’de yeni bir dönemin başladığı söylenebilir. TBMM Plan Bütçe Komisyonu’ndaki görüşmeler sırasında işveren örgütlerinin temsilcileri, inşaat sektöründe de hafta tatilinin turizm sektöründeki gibi düzenlenmesi gerektiğini ifade etmişlerdir.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na, inşaat sektörünün yanı sıra diğer sektörlerden de bu yönde talepler geldiği belirtilmektedir.
Kısa bir süre içinde, diğer sektörlerin hafta tatilinin ertelenmesi taleplerinin Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine gelmesi beklenmektedir.
