Rekabet Kurumu Başkanı Birol Küle, kurumun yürüttüğü faaliyetler hakkında önemli açıklamalarda bulundu.
Küle, rekabet kurumlarının temel işlevinin piyasa aksaklıklarını gidermek ve bu yönde etkili mekanizmalar geliştirmek olduğunu belirtti. Ayrıca, piyasaya giriş engellerinin mümkün olduğunca ortadan kaldırılması gerektiğine dikkat çekti. “Rekabet kurumları görevlerini etkin bir şekilde yerine getirdiğinde, kestikleri cezalardan çok daha büyük bir ekonomik ve toplumsal refah sağlanmış olur. Türk Rekabet Kurumu olarak, amacımız ceza kesmek değil, düzenleyici bir rol üstlenerek piyasaya giriş engellerini kaldırmaktır,” şeklinde konuştu.
Küle, rekabetin en önemli düzenleme biçimi olduğunu vurgulayarak, kendilerinin de rekabeti destekleyen bir ortam yaratma ve yeni oyuncuların pazara girmesini kolaylaştırma misyonu taşıdıklarını ifade etti.
Küle, aldıkları kararların uluslararası alanda dikkatle takip edildiğini belirterek, bu yıl Frito Lay’a 1,4 milyar lira ceza verdiklerini hatırlattı.
Bu kararın, piyasa düzenlemesi açısından önemli ve etkili olduğunu ifade eden Küle, “Frito Lay’in, geleneksel perakende noktalarında rakiplerine alan bırakmadan rekabeti kısıtladığını tespit ettik. Bu tespit doğrultusunda, belirli alanların rakiplere ayrılması ve bu alanların Frito Lay tarafından kullanılamayacağına dair karar aldık. Daha önce benzer kararlar gazlı ve alkollü içecekler, dondurma, akaryakıt dağıtımı gibi sektörlerde de verilmişti. Şu anda dijital piyasalarda da benzer kararlar almaktayız,” dedi.
Küle, birleşme ve devralmalar açısından bu yıl önemli bir karar aldıklarını da sözlerine ekleyerek, “Tofaş/Stellantis devralma kararı, hem genel ekonomi hem de otomotiv sektörü açısından kritik bir öneme sahip. İzin kararının tarafların yatırım ve istihdam şartına bağlanması, kurum tarihimizde bir ilktir. Bu durum, rekabetin dinamik etkilerini göz önünde bulundurarak toplumsal refah kriterlerinin daha geniş bir perspektifle ele alınması gerektiğini göstermektedir. Bu kararın uluslararası literatüre de katkı sağlayacağına inanıyoruz,” şeklinde konuştu.
“Sektörleri çok detaylı şekilde analiz ediyoruz”
Küle, mevcut soruşturmalara dair bilgiler vererek, “Yılın geri kalanında çalışmalarımız tüm hızıyla devam ediyor. Şu anda 30’dan fazla soruşturma yürütüyoruz. Apple, Sahibinden, Kariyer.net, Google gibi birçok firma üzerinde incelemelerimiz var. Ayrıca, tohum, enzim, kimya, ilaç, lastik gibi sektörlerde de soruşturmalarımız sürmekte,” dedi.
Uluslararası işbirliği çağrısı
Küle, gelecekte “hakim durum” dosyalarına daha fazla odaklanacaklarını ve bu konudaki etkilerini artıracaklarını belirtti.
Dijitalleşmenin pazar hakimiyetini daha görünmez bir hale getirdiğine değinen Küle, “Birçok sektörde Google, Amazon, Meta gibi veri odaklı firmalar hızlı bir şekilde pazar hakimiyeti elde ediyor. Bu durum, büyük oyuncuların pazarı tekelleştirmesine ve pazar güçlerini artırmasına olanak tanıyor. Özellikle finans, medya, enerji ve gıda sektörlerinde bu durum oldukça yaygın,” ifadelerini kullandı.
Küle, bazı şirketlerin yıllık cirosunun devlet bütçelerinden daha büyük olabileceğine dikkat çekerek, “Bu firmalar sadece ulusal düzeyde değil, küresel ölçekte rekabeti etkileyebiliyor. Bu nedenle ulusal rekabet otoritelerinin uluslararası işbirliği yapması kaçınılmaz hale geldi,” dedi.
“Fiyatları algoritmalar belirliyor”
Küle, hakim firmaların rekabeti engellemesiyle tüketici seçeneklerinin daraldığını vurguladı. Rekabet denetiminin ekonomik istikrar açısından kritik bir öneme sahip olduğunu belirtti.
Algoritmaların, rekabet ihlallerini hem kolay hem de otomatik hale getirdiğine dikkat çeken Küle, “Artık şirketler fiyatlarını algoritmalarla belirliyor. Bu algoritmalar, rakiplerin fiyatlarına uyum sağlayarak fiyat sabitlemesi gibi ihlalleri otomatik olarak gerçekleştirebiliyor. Bu tür davranışlar klasik yöntemlerle tespit edilemediği için daha güçlü önleyici mekanizmalara ihtiyaç var,” dedi.
Küle, bu gelişmelere karşı önleyici mekanizmaları devreye alacaklarını ve yapay zeka kullanarak karşı denetim mekanizmalarını hayata geçirmeyi planladıklarını sözlerine ekledi.
