Eylül ortasında, İtalya’nın kuzeyindeki Veneto bölgesinde, UNESCO Dünya Mirasları listesindeki tepelere bakan bir bağda bulunuyoruz.
Bu bölgede üretilen üzümlerle hazırlanan prosecco, bir üretici tarafından “en demokratik şarap” olarak tanıtılıyor.
Bu ifade, prosecco’nun şampanyaya nazaran daha uygun fiyatlı olmasına atıfta bulunuyor.
Son yıllarda prosecco, İtalya dışında da büyük bir ilgi görerek dünyanın en çok tüketilen köpüklü şarabı haline geldi.
Prosecco şişe sayısı, Fransa’nın şampanyası ve İspanya’nın cava’sının toplamından daha fazla satış gerçekleştirdi.
Geçtiğimiz yıl, coğrafi işaretli 780 milyon şişeden fazla prosecco, 4.5 milyar euro civarında gelir elde etti.
Yurtdışı piyasasında en yüksek paya sahip ülkeler arasında ABD, Almanya ve İngiltere bulunuyor.
‘Türkiye niş ama büyüyen bir pazar’
Türkiye, “niş ama büyüyen” bir pazar olarak değerlendiriliyor.
Prosecco DOCG Konsorsiyumu ve Padova Üniversitesi’nin BBC Türkçe ile paylaştığı verilere göre, 2020-2025 yılları arasında İtalya’nın Türkiye’ye yönelik prosecco ihracatı, bazı dalgalanmalarla birlikte geçen yıla kadar güçlü bir büyüme eğilimi gösterdi.
Türkiye’ye prosecco ihracatının yıllık değeri 2020’de 353 bin euro iken, 2024’te 2 milyon 425 bin euroya yükseldi.
Konsorsiyum, Türkiye’yi “dalgalı ama büyümekte olan bir pazar” olarak tanımlıyor.
Veneto Bölgesi Başkanı Luca Zaia, Sarah’nın Bağı’nda (La Vigna di Sarah) akşam saatlerinde gerçekleştirilen bağbozumuna katılarak, şu anda dünya çapında satılan her üç şişe köpüklü şarptan birinin prosecco olduğunu belirtiyor.
Bu başarının arkasında, ürünün kendisi ve fiyatının yanı sıra, önemli yasal düzenlemeler, pazarlama ve markalaşma stratejileri ile kültürel çağrışımların da etkili olduğu ifade ediliyor.
‘Prosecco devrimi’
2009 yılında gerçekleştirilen “prosecco devrimi”, bu yükselişin başlangıcı olarak kabul ediliyor.
O dönemde Tarım Bakanı olan Luca Zaia’nın öncülüğünde yapılan bir düzenlemeyle, yalnızca İtalya’nın kuzeydoğusunda belirli bir bölgede üretilen köpüklü şarabın prosecco adıyla satılmasına izin verildi.
Bu tarihten önce, prosecco, sadece üzüm çeşidinin adıydı.
Uygun koşullar sağlandığında, dünyanın her yerinde prosecco üzümleri yetiştirilebiliyordu.
Avrupa Birliği’nin menşe düzenlemeleri ise üzüm türlerinden ziyade coğrafi adları koruyordu.
2009’daki değişiklikle birlikte, Glera üzümünün adı olarak kalırken, bu üzümle yapılan köpüklü şarabın ismi Prosecco olarak belirlendi.
Aynı zamanda, bu şarabın üretimiyle pek bağlantısı olmayan Prosecco köyü coğrafi alan olarak tescil edildi.
Böylece, İtalyan şarap sınıflandırma sistemindeki coğrafi işaretler DOC ve DOCG etiketleri prosecco için de kullanılabilir hale geldi. Prosecco artık coğrafi olarak korunan bir marka oldu.
Günümüzde Veneto ve Friuli-Venezia Giulia bölgelerinde, Prosecco köyüne kadar uzanan bir alanda DOC ve DOCG etiketli prosecco üretimi gerçekleştirilmektedir.
İtalya-Hırvatistan arasında gerilim
2006’da Avusturyalı bir şirket, Paris Hilton’un marka elçiliğini yaptığı “Rich Prosecco” adlı ürünü teneke kutularda satışa sunmuştu.
Bu, prosecco’nun uluslararası pazarda özellikle gençler arasında popülerleşmesinde etkili bir kampanya oldu.
Ancak 2009 sonrası, üreticiler bu ürüne prosecco diyemedikleri için ismini “Rich Secco” olarak değiştirmek zorunda kaldılar.
Hırvatistan ise “prosek” isimli geleneksel tatlı şarabını AB’ye tescil ettirmek isteyince İtalya ile bir çatışma yaşadı.
İtalyanlar, iki ürünün çok farklı olmasına rağmen, isminin korunmaya değer prosecco’ya çok benzediği gerekçesiyle bürokratik bir savaş başlattı.
Yıllar süren mücadelenin ardından AB, 2024’te bir üye devlete tescil edilmiş coğrafi işaretli ürünü çağrıştıran terimlerin başka ülkelerce farklı amaçlarla kullanılamayacağına karar verince İtalyanlar bu durumu bir zafer olarak nitelendirdi.
Prosecco tepeleri dünya mirası
İtalya’nın prosecco ihracatındaki önemli bir aşama da Veneto bölgesindeki Conegliano ve Valdobbiadene’nin Prosecco Tepeleri’nin UNESCO Dünya Mirasları listesine dahil edilmesi için yürütülen kampanyaydı.
11 yıl süren çabaların ardından, 2019’da bu alan listeye alındı.
Prosecco tepelerinin dünya mirasları arasına girmesi, bölge turizmini de canlandırdı.
Conegliano ve Valdobbiadene Prosecco Tepeleri Mirası Derneği’nin raporuna göre, bölgenin Dünya Mirası olarak tescil edildiği 2019 yılına kıyasla, geçen yıl yüzde 20’nin üzerinde bir turist artışı gözlemlendi.
2000’li yıllarda prosecco ile yapılan bir kokteylin “çılgınlık” olarak yorumlanan bir şekilde yayılması, bu şarabı dünya genelinde barların baş köşesine taşıdı.
Geçmişte Veneto bölgesi dışında pek tanınmayan aperitif içkisi Aperol, 2003’te Campari tarafından satın alındıktan sonra yeni bir pazarlama stratejisi geliştirdi.
Prosecco ile hazırlanan Aperol Spritz kokteyli, küresel çapta büyük bir üne kavuştu.
Yeni trendler, gece bağbozumu
Prosecco’nun bu denli popülerleşmesinde, “İtalyan yaşam tarzını” temsil eden ve uygun fiyatlı bir lüks olarak algılanması da önemli bir etken.
Üretim sürecindeki farklılıklar nedeniyle, şampanya gibi uzun süre yıllandırılmaması, onu büyük kutlamaların yanı sıra günlük tüketim için de daha elverişli bir seçenek haline getiriyor.
Ancak son yıllarda alkollü içkilerin sağlığa zararları konusundaki araştırmalar ve yeni nesillerin daha az alkol tükettiğine dair gelişmeler, bu trendin geleceğini sorgulatıyor.
Prosecco tepeleri arasındaki Vittorio Veneto’daki Sarah’nın Bağı’nın sahibi Sarah Dei Tos, küresel ısınmanın üzüm yetiştiriciliği ve şarap üretimi üzerindeki etkilerini son 10 yıl içinde net bir şekilde gördüğünü ifade ediyor.
Gelecekte prosecco’nun üretiminin bu bölgede değil, daha kuzeyde yapılması gerekebileceğini belirtiyor.
“İklim değişikliği büyük bir sorun. Örneğin artık İngiltere’de de şampanya (üzümü) üretimi yapılabiliyor” diye ekliyor.
Bağda “gece bağbozumu” uygulaması gerçekleştiriliyor. Üzümlerin karanlığın çökmesinin ardından serin havada toplanması, hem taşıma ve depolama aşamasında enerji tasarrufu sağlıyor hem de meyvenin erken fermantasyona uğramasını engelleyerek aromalarının daha iyi korunmasına yardımcı oluyor.
Gece bağbozumu yöntemini İtalya’da sertifikalandıran ilk bağın sahibi olan Sarah Dei Tos, değişen iklim
