Türkiye’de İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 50’den fazla çalışana sahip tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde 2012 yılı itibarıyla, 50’den az çalışanı bulunan tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde ise 1 Ocak 2014 tarihinde uygulanmaya başlandı. Kamu kuruluşları ve 50’den az çalışanı olan az tehlikeli sınıftaki işyerleri için ise bu tarih sürekli olarak ertelendi. Nihayet bu kişilere yönelik düzenlemeler, 1 Ocak 2025 tarihinde yürürlüğe girdi.
1 Ocak 2025 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeler, küçük esnaf için de önemli sonuçlar doğuracak. Sosyal medya ve çeşitli platformlarda esnafa yönelik 88 bin liralık ceza uygulamasına dair bazı iddialar gündeme geldi. Bu durum, birçok esnaf arasında kaygıya yol açtı. Bazı meslek örgütleri ise yasadan muaf olabilmek adına kampanyalar başlattı.
Kanunun 6’ncı maddesi, iş sağlığı ve güvenliği alanında işverene belirli yükümlülükler getiriyor. Bu yükümlülükler, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi istihdamı ya da bu amaçla kurulmuş ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden (OSGB) hizmet alınmasını içeriyor. 50’den az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerleri, bu yükümlülükleri yerine getirmemeleri durumunda her biri için 88.633 TL, toplamda ise 177.266 TL para cezası ile karşılaşacak.
Ancak, 50’den az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerleri için ocak ayında çıkarılan yeni düzenlemeyle birlikte önemli bir kolaylık sağlandı. Bu işyerleri, yükümlülüklerini yerine getirmek için dört farklı seçeneğe sahip olacak. Çalışanları arasından uygun nitelikte bir personeli görevlendirebilir, iş sağlığı ve güvenliğini üstlenmek için gerekli belgeye sahip olmaları durumunda işveren kendisi de bu sorumluluğu alabilir. Ayrıca, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden hizmet alma imkânları mevcut.
Ayrıca, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirme zorunluluğu aranmaksızın, Çalışma Bakanlığı’nın ilan ettiği eğitimleri tamamlayan işverenler ya da bu eğitimi aldırdıkları bir personel, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütebilecek.
EĞİTİMDE KOLAYLIK SAĞLANACAK
Çalışma Bakanlığı tarafından ilan edilecek işveren ve işveren vekili eğitimleri, uzaktan eğitim şeklinde gerçekleştirilebilecek. Çalışanların temel iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri de uzaktan verilebilecek şekilde kolaylaştırıcı düzenlemelere tabi olacak. Buna ek olarak, işe giriş ve periyodik muayene hizmetlerinin sunulmasına yönelik yeni adımlar atılacak.
Küçük işletmelerin ihtiyaçları doğrultusunda risk değerlendirmesi ve acil durum eylem planı rehberleri Bakanlık tarafından sağlanacak.
İŞE GİRİŞTE RAPOR ALINACAK
Yasa gereği, işe girişlerde ve iş değişikliklerinde rapor alınması zorunlu olacak. 50’den az çalışanı bulunan az tehlikeli işyerleri için raporlar, aile hekimlerinin yanı sıra çalışan sağlığı merkezlerinden (ÇASMER) de alınabilecek.
Yapılan bu güncellemeler ile az tehlikeli ve 50’den az çalışana sahip işyerleri için getirilen iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri önemli ölçüde kolaylaştırıldı. Eğer işveren veya görevlendireceği personel, Bakanlığın ilan ettiği eğitimi uzaktan alırsa, herhangi bir para cezası ile karşılaşmayacak.
