Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Aile Yılı çerçevesinde alınan yeni önlemleri iki hafta önce kamuoyuna duyurdu. Bu kapsamda, kreş desteğinin artırılması da önemli bir yer tutuyor. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Nüfus Politikaları Kurulu’nun ilk toplantısında kadın çalışanların ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak, ücretsiz ve düşük maliyetli kreş ile bakım hizmetlerinin sağlanmasının önemine vurgu yaptı ve bu hizmetleri yaygınlaştıracaklarını belirtti.
Kadın istihdamını artırmak ve ülkenin ekonomik kalkınmasını sağlamak, uzun zamandır yürütülen bir devlet politikası. Son yıllarda doğurganlık oranlarındaki düşüş, Türkiye’nin nüfusunun hızla yaşlanması ve azalması riskini doğurmakta. Hem kadın istihdamını artırmak hem de doğurganlığı teşvik etmek açısından, güvenilir ve erişilebilir kreşlerin sağlanması büyük bir önem taşıyor. Bu konuyu düzenleyen mevzuatta ise önemli maddeler mevcut.
İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na dayanan düzenlemeye göre, gebelik veya emzirme durumunda çalışan kadınlar için gerekli bakımevleri ve kreşlerin kurulması zorunludur. 150’den fazla kadın işçinin bulunduğu iş yerlerinde, 0-6 yaş aralığındaki çocukların bırakılabileceği kreşlerin açılması gerekmektedir. Eğer kreş işyerine 250 metreden uzakta ise, işveren taşıma aracı sağlamakla yükümlüdür.
İşverenlerin, yükümlülüklerini yerine getirmesi için mutlaka kreş açması gerekmemektedir. Birden fazla işveren, ortaklaşa kreş açma imkânına sahipken, aynı zamanda kamu kurumlarınca yetkilendirilmiş kreşlerle de anlaşmalar yaparak bu sorumluluğu yerine getirebilirler.
Kreş açma zorunluluğunun belirlenmesinde, işverenin yerel sınırlar içindeki tüm işyerlerindeki kadın çalışan sayısı dikkate alınır. Örneğin, bir bankanın veya market zincirinin şehirdeki farklı şubelerinde toplam kadın sayısı 150’yi aşarsa, işverenin kreş açmak zorunda olduğu ortaya çıkar.
ÇOCUK 6 YAŞINI DOLDURUNCAYA KADAR KREŞ DESTEĞİ
Yönetmeliğe göre, kreşlerde sadece ilköğretime kayıt yaşı doldurmamış çocuklar kabul edilmektedir. İlkokula kayıt yaşı ise 66 ayın tamamlandığı tarihtir.
Kreşlerde çocuklar, 9-24 aylık, 25-48 aylık ve 49 ay üstü olmak üzere gruplara ayrılır. Çocuklar, ebeveynleri işbaşı yapmadan önce kreşe bırakılır ve mesai bitiminde alınır.
İş yerinde kurulan kreşler, yalnızca amacı dahilinde kullanılabilmektedir. Ebeveynler, ara dinlenme zamanlarında çocuklarıyla ilgilenebilirler.
KREŞ DESTEĞİ VEREN İŞVERENE VERGİ İNDİRİMİ
İşverenler, çalışanlara sağlanan kreş ve gündüz bakımevi hizmetleri nedeniyle, gelir vergisinden muaf tutulmaktadır. Eğer işveren, kendi adına kreş açarsa, bu işlem için yapılan tüm harcamalar vergi matrahından düşülebilir. Bunun için herhangi bir üst sınır bulunmamaktadır.
Eğer işveren, mevcut bir kreşten hizmet alırsa, her bir çocuk için brüt asgari ücretin yarısı oranında yapılan harcamalar gelir vergisi matrahından düşülebilir. Bu indirim limiti 2025 yılı için aylık 13.002,75 TL olarak belirlenmiştir.
İşveren nakit olarak kreş yardımı sağlamayı tercih ederse, bu ödeme ücret olarak kabul edilir ve çalışan o ayki gelir vergisi tarifesine göre vergiye tabi olur. Ödeme, doğrudan hizmet alınacak kreşe yapılırsa vergi kesintisi uygulanmaz.
