Ücretler, fazla mesai ödemeleri, dini ve milli bayramlarda çalışanların maaşları, yıllık izin ücretleri, kıdem ve ihbar tazminatları gibi işçi alacakları, işçi ve işveren arasında sık sık anlaşmazlık konusu olmaktadır. Ücret ve fazla mesai, bayram ve hafta tatili gibi ödemelerdeki zamanaşımı süresi beş yıl olarak belirlenmişken, geçmişte diğer işçi alacakları ile ilgili sürede farklılıklar gözlemlenmiştir. Bazı alacaklar için zamanaşımı süresi beş yıl iken, diğerleri için on yıl olarak uygulanmıştır.
Kullanılmayan yıllık izin ücretlerinde zamanaşımı süresi, 2012 yılına kadar beş yıl iken, Türk Borçlar Kanunu’nun yürürlüğe girmesiyle bu süre 1 Temmuz 2012’de on yıla çıkarılmıştır. Ancak, 25 Ekim 2017 tarihli yeni düzenleme ile yeniden beş yıla indirilmiştir.
Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötü niyet tazminatı ve haksız fesih tazminatı gibi alacaklarda geçmişte zamanaşımı süresi belirlenmediği için Türk Borçlar Kanunu’na dayanarak on yıl olarak uygulanıyordu. Fakat, 2017’deki değişiklikle bu alacaklar için zamanaşımı süresi de beş yıla düşürülmüştür. 25 Ekim 2017 tarihinde alınan karar doğrultusunda, tüm işçi alacaklarındaki zamanaşımı süresi eşitlenerek beş yıl olarak belirlenmiştir.
25 Ekim 2017 tarihinden önce sona ermiş olan sözleşmeler için geçiş hükümleri devreye girmektedir. Bu tarihten önce sona eren sözleşmelerden doğan yıllık izin ücreti ve tazminat alacaklarında zamanaşımı süresi on yıl olarak devam ederken, 25 Ekim 2017’den sonraki süreler beş yılı geçememektedir.
Örneğin, 14 Ekim 2016’da sona eren bir sözleşme için yıllık izin ve kıdem tazminatı alacaklarının zamanaşımı süresi, kanun değişikliği olmasaydı 14 Ekim 2026’da dolacaktı. Ancak yapılan düzenleme ve geçiş hükümleri gereği, bu alacakların zamanaşımı süresi 25 Ekim 2022’de sona ermiştir.
TAZMİNATLARDA ZAMANAŞIMI TÜM İŞ KANUNLARINDA 5 YIL
Türkiye’de işçi ve işveren ilişkileri dört ayrı iş kanunu ile düzenlenmektedir. Bunlar; 4857 Sayılı İş Kanunu (Eski 1475 Sayılı Kanun), 5953 Sayılı Basın İş Kanunu, 854 Sayılı Deniz İş Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu’dur.
İş Kanunu’na 2017 yılında eklenen bir madde uyarınca, iş sözleşmesinden kaynaklanan tüm tazminatlar için zamanaşımı süresi beş yıl olarak belirlenmiştir. Bu, yıllık izin ücreti, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötü niyet tazminatı gibi ödemeleri kapsamaktadır.
ZAMANAŞIMI SÜRESİ ALACAĞIN DOĞDUĞU TARİHTE BAŞLAR
Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihte değil, her bir alacağın doğduğu tarihte başlamaktadır. Örneğin, 2024’te Kurban Bayramı’nda çalışan ve bu çalışma karşılığında ücret almayan bir işçinin sözleşmesi 1 Mart 2025 tarihinde sona ermiş olsun. Bu durumda, Kurban Bayramı 16 – 19 Haziran tarihleri arasında gerçekleştiğinde, 31 Haziran 2024’te alınan maaş üzerinden zamanaşımı süresi başlar.
Aynı işçinin kullanmadığı yıllık izin ücreti, ihbar ve kıdem tazminatı alacakları için zamanaşımı sü
