Forbes, dünya genelinde tanınan iş ve ekonomi dergilerinden biri olarak, Türkiye’de hayata geçirilen ‘Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi’ni (UTTS) kayıt dışı ekonomiyle mücadelede örnek bir uygulama olarak ön plana çıkardı.
Derginin “Dijital dönüşüm, ABD’nin kayıt dışı ekonomiyle mücadele etmesini sağlayabilir” başlıklı makalesinde, son yıllarda ABD’de kayıt dışı ekonominin ulaştığı boyutlar ele alındı ve bu sorunun çözümüne yönelik atılacak adımlardan bahsedildi.
Haberde, kayıt dışı ekonominin devletlerin vergi gelirlerini azalttığına ve organize suçların finansmanını sağladığına dair uyarılar yer aldı. Forbes, bu sorunun aşılmasında dijital dönüşümün önemli bir rol oynayabileceğini, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından devreye alınan UTTS’nin ise bu bağlamda örnek teşkil ettiğini belirtti.
Derginin analizinde, günümüzde organize suç gruplarının geleneksel yasa dışı gelir kaynaklarının yanı sıra, yasal sektörlerde de faaliyet gösterdiği vurgulandı. Özellikle akaryakıt kaçakçılığı ve enerji sektöründe organize suç yapılarının önemli bir paya sahip olduğu ifade edilirken, Brezilya ve Meksika’da bu grupların yakıt kaçakçılığından milyarlarca dolarlık gelir sağladığı ve bu durumun bu ülkelerin büyük vergi kayıplarına yol açtığı kaydedildi.
‘MANİPÜLASYONUN ÖNÜNE GEÇİYOR, DEVLETİN GELİRLERİ ARTIYOR’
Forbes, Türkiye’nin kayıt dışı ekonomiyle mücadelesine örnek olarak Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek tarafından 2023 yılında duyurduğu ve 2025 yılında uygulanmaya başlayacak olan Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi’ni gösterdi.
Dergi, UTTS’nin akaryakıt alımlarını dijital ortamda takip ederek vergi kaçakçılığını önlemeyi amaçladığını belirtirken, sistemin radyo frekans tanıma teknolojisi (RFID) kullanarak aracın yakıt deposuna yerleştirilen etiket ve akaryakıt pompasına entegre edilen okuyucu aracılığı ile yakıt alım işlemlerinin otomatik olarak kaydedildiğini ifade etti.
Yazıda, UTTS ile araç plaka bilgilerinin yakıt istasyonlarındaki elektronik kasa sistemlerine otomatik olarak aktarıldığı, yakıt alım bilgilerinin gerçek zamanlı olarak kaydedilmesi sayesinde manipülasyonun önüne geçildiği ve böylece devlet gelirlerinin artırıldığı belirtildi.
Dergi, UTTS’nin yapay zekâ destekli analitik sistemleri ile yakıt tüketimindeki anormal hareketliliği tespit edebildiğini ve bu sayede potansiyel vergi kaçakçılığı girişimlerinin belirlenebileceğini vurguladı. Forbes, söz konusu yeniliği kayıt dışı ekonomiyle mücadelede devrim niteliğinde bir adım olarak değerlendirirken, ABD de dahil birçok ülke için örnek teşkil edebileceğini ifade etti.
1.4 TRİLYON DOLARLIK BÜYÜKLÜĞE ULAŞTI
Haberde, kayıt dışı ekonominin ABD için büyük bir tehdit oluşturduğu ve ülke ekonomisindeki kayıt dışı işlemlerin yaklaşık 1,4 trilyon dolarlık bir büyüklüğe ulaştığı belirtildi.
Dergi, ABD’nin kayıt dışı ekonomiyle etkili bir şekilde mücadele edebilmesi için dijital dönüşümü benimsemesi gerektiğine vurgu yaptı.
ABD’nin UTTS benzeri bir sistem geliştirilmesiyle kayıt dışı ekonomiyle mücadelesini dijital dönüşüm üzerinden ilerletebileceği hatırlatılırken, Washington yönetiminin 2024 yılında yapay zekâya 500 milyar dolarlık özel sektör yatırımı yaptığı ve devlet kurumlarında bu teknolojinin benimsenmesini hızlandıracak adımlar attığı kaydedildi.
