Aşırı sıcakların etkisini hissettirdiği bu günlerde birçok kişi serinlemek amacıyla dondurma tercih ediyor.
Artık dondurma, sadece yaz aylarında değil, yılın her döneminde tüketilen bir ürün haline geldi.
Ancak son yıllarda sosyal medyada bazı diyetisyenler ve doktorlar, özellikle paketli dondurmalar üzerindeki katkı maddeleriyle ilgili uyarılar paylaşmaya başladılar.
Bu konuda dikkat çeken isimlerden biri de gastroenteroloji uzmanı Dr. Işıl Tuzcuoğlu oldu.
BBC Türkçe‘ye verdiği demeçte Dr. Tuzcuoğlu, “Dondurma normalde süt, şeker ve doğal salep ile yapılan bir tatlıdır. Sık tüketilmediği sürece sağlığa zararlı olduğunu söyleyemeyiz” ifadesini kullandı.
Ancak Dr. Tuzcuoğlu, “ticari” olarak nitelendirdiği dondurmalarla ilgili uyarılarını yineledi:
“Bu ürünlerde süt yerine süt tozu, şeker yerine glikoz şurubu ve fruktoz şurubu kullanılıyor. Meyve yerine aroma vericiler ekleniyor. Daha iyi bir kıvam elde etmek için kıvam artırıcılar ve bazı bitkisel yağlar da kullanılıyor.”
Buna göre, piyasada bulunan dondurmaların yüzde 90-95’inin bu yöntemlerle üretildiğini belirten uzman, bu tür ürünlerin karaciğer, kalp ve damar sağlığı üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceğini dile getiriyor.
Dr. Tuzcuoğlu, “Burada ticari ürünlerden bahsediyorum. İster paketli dondurma olsun, ister pastane ya da kafelerde üretilen dondurma olsun” diye ekliyor ve bazı işletmelerin doğal ürünler sunduğunu da vurguluyor.
Peki, bu konuda herkes aynı görüşte mi?
‘Paketli ürün, kimlikli üründür’
Orta Doğu Teknik Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Hami Alpas, “paketli ürün kötüdür” genellemesine karşı çıkıyor.
Prof. Alpas, “Paketli ürün, bizim için kimlikli bir üründür. ‘Paketli ürün kötüdür’ demek yanıltıcı bir yaklaşımdır” diyor ve bunun tüketicileri yanlış bilgilendirebileceğini savunuyor.
Prof. Alpas, “Paketli ürünler yasal çerçevede, belirli mevzuat ve sorumluluklar altında üretilmektedir” ifadesini kullanarak Türk Gıda Kodeksi Dondurma Tebliği’ni hatırlatıyor.
Başkent Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü’nden Araştırma Görevlisi Feyza Kaya Özçağlar da paketli dondurmaların izlenebilirliği konusunda benzer düşüncelere sahip.
Özçağlar, “Paketli olmayan dondurmalar gıda güvenliği riski taşır” diyerek şöyle devam ediyor:
“Paketli olmayan bir ürünün izlenebilirliği son derece zordur. Sütün nereden alındığı, hangi koşullarda işlendiği, sterilize edilip edilmediği gibi faktörler, paketli ürünlerde daha net bir şekilde takip edilebilir.”
Prof. Dr. Alpas, açıkta satılan dondurmaların tüketiciler için çapraz kontaminasyon riski taşıdığını da vurguluyor.
“Sunulan yerlerin hijyenik olup olmadığını sorgulamak gerekir. Sunum yapan kişinin hijyenine dikkat edilmesi önemlidir. Ayrıca, ürünlerin konulduğu kaplar ve ortamlar da temiz olmalıdır” diyor.
Sosyal medyada paketli dondurmalarla ilgili yapılan uyarılardan biri de içindeki katkı maddelerinin çocuklarda dikkat ve hiperaktivite bozukluğuna yol açabileceği yönünde. Özçağlar, “Sadece dondurmanın etkileri üzerinden konuşmak yanıltıcı olur” diyor ve ekliyor:
“Temiz olmayan bir paketli dondurmanın sürekli tüketimi, çocuklarda dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğuna neden olabilir; ancak bu durum sadece dondurma ile sınırlı değildir.”
‘Karlanmış dondurma almayın’
Prof. Alpas, katkı maddelerinin miktarının da önemli olduğunu belirtiyor.
“Tüketicilerin bilgilendirilmesi esas olmalıdır. Biz tüketiciler olarak içerikleri okuyup, kendi tercihlerimizi yapabiliriz” diyor.
Açık ya da paketli dondurmalardaki mikrobiyolojik bozulmaları anlamanın zor olduğunu da hatırlatıyor.
Donmuş ürünlerde, dondurma dâhil, çözülüp tekrar dondurulmuş ürünlerden kaçınılması gerektiğini vurgulayan Prof. Alpas, “Karlanmış bir dolaptan dondurma almaktan kaçınmalısınız” diyor.
Ustasının tarifiyle dondurmada ne olmalı?
Dondurma nasıl yapılmalı? İçeriğinde neler bulunmalı? Samsun’da çıraklıktan yetişme bir dondurma ustası olan Ahmet Yıldız’a bu soruları yönelttik.
Yıldız, inek ve manda sütü karışımıyla yaptıkları dondurmada bir buçuk kilo sütle bir kilo dondurma elde ettiklerini belirtiyor.
Yıldız, yaklaşık yüzde 20 oranında toz şeker, salep ve çeşitlere göre meyve veya kakao eklediklerini, sütün ağır kokusunu alması için vanilya kullandıklarını aktarıyor.
Ayrıca, Tarım ve Orman Bakanlığı yetkililerinin imalatlarını sıkı bir şekilde denetlediğini vurguluyor. Yıldız, “Numuneler alınarak analiz için laboratuvara gönderiliyor. İçeriği belirleniyor ve ona göre yaptırımlar uygulanıyor. Ayda en az iki kez bakanlık denetim için gelir” diyor.
Yıldız, “Bu işte hile yok mu?” sorusuna ise “Müşterilerimiz gurme gibidir, hile yapılırsa anlarlar” şeklinde yanıt veriyor.
