Bilim insanları, uyku eksikliğinin beyinde tehlikeli toksinlerin birikmesine neden olarak, erken bunama riskini artırabileceğini ortaya koydu.
Uzmanlar, beynin atıkları temizleyen ‘glimfatik’ sisteminin özellikle uyku esnasında daha aktif olduğunu belirtiyor. Uyku düzeninin bozulması durumunda bu sistemin etkinliğinin azaldığını ve beyinden toksinlerin atılmasının yavaşladığını ifade eden araştırmacılar, bu durumun demans ve Alzheimer hastalığı riskini artırabileceğine dikkat çekiyor.
Vücuttaki hücreler sürekli olarak atık üretmektedir ve bu atıklar lenf sistemi aracılığıyla temizlenmektedir. Ancak beynin lenf damarları bulunmamakta. Yaklaşık 12 yıl önce keşfedilen ‘glimfatik’ sistem, beyin-omurilik sıvısını kullanarak hücreler arasındaki atıkları toplamakta ve toplardamarlara aktarmaktadır. Fareler üzerinde yapılan deneyler, bu sistemin uykuda çok daha etkin olduğunu ve özellikle Alzheimer hastalığı ile ilişkili ‘beta amiloid proteinlerini’ (Aß) temizleme işlevinin bulunduğunu göstermektedir. İnsanlarda uykusuz geçen bir geceden sonra beyindeki bu proteinlerin seviyelerinin arttığı kaydedilmiştir.
Uzmanlar, kaliteli uykunun beyin sağlığı açısından son derece önemli olduğunu vurguluyor. Ancak tedavi ile toksinlerin temizlenmesinin demans riskini azaltıp azaltmadığı henüz kesin bir şekilde belirlenebilmiş değil. Araştırmalar, özellikle Aß ve tau proteinlerinin kan düzeylerini uyku-uyanıklık döngüsü boyunca izlemeye odaklanarak, uyku apnesi ve insomnia tedavisinin beyin temizliği üzerindeki etkilerini anlamaya çalışmaktadır.
Bilim insanları, beyin sağlığı ve bilişsel işlevler konusunda endişe duyan bireylere, uyku düzenlerini takip etmelerini ve bir sağlık uzmanına danışmalarını öneriyor.
