Avrupa Komisyonu, başkanı Ursula von der Leyen’i taşıyan uçağın navigasyon sisteminin Rus müdahalesi nedeniyle bozulduğuna dair şüphelere dikkat çekti.
AB Komisyonu’nun sözcüsü, “GPS bozulmasının” komisyon başkanının 31 Ağustos’ta Bulgaristan’a iniş yaparken yaşandığını ve uçağın güvenli bir şekilde havalimanına ulaştığını ifade etti.
Sözcü, “Bulgar makamlarının, Rusya‘nın açık müdahalesine dair bilgi aldıklarına ilişkin bulgular mevcut” dedi.
İngiliz Financial Times, ismi belirtilmeyen yetkililere dayandırarak, pilotların von der Leyen’in uçağını kağıt haritalar kullanarak Filibe Havalimanı’na indirdiğini bildiriyor.
Bulgaristan hükümeti, uçuş sırasında “uçağın GPS navigasyon sistemine bilgi ileten uydu sinyalinin etkisiz hale geldiğini” onayladı.
Açıklamada, “Uçuşun emniyetini sağlamak amacıyla hava kontrol hizmetleri, karasal navigasyon araçları kullanarak alternatif bir iniş yöntemi önerdi” ifadelerine yer verildi.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Financial Times’a verdiği demeçte, gazetedeki bilgilerin “yanlış” olduğunu belirtti.
Avrupa Komisyonu, “Tehditler ve yıldırma, Rusya‘nın düşmanca eylemlerinin olağan bir parçasıdır” açıklamasında bulundu.
Olayın, “savunma kabiliyetlerini artırma ve Ukrayna’ya destek verme” konusundaki kararlılıklarını pekiştireceğini vurguladı.
AB’nin Savunmadan Sorumlu Komiseri Andrius Kubilius, olayın ardından yaptığı açıklamada, AB’nin GPS bozucularını tespit etme kabiliyetini güçlendirmek amacıyla alçak Dünya yörüngesine ek uydular konuşlandıracağını duyurdu.
Baltık kıyılarında on binlerce sinyal bozucu vakası bildirildi
Bulgaristan Hava Trafik Hizmetleri Kurumu, Rusya‘nın Ukrayna’ya yönelik kapsamlı işgalinin başladığı Şubat 2022’den bu yana GPS vakalarında, bozucular da dahil olmak üzere “gözle görülür bir artış” kaydedildiğini açıkladı.
Son yıllarda Baltık kıyılarında faaliyet gösteren havayollarında on binlerce sinyal bozucu olayı rapor edildi.
Letonya, Litvanya ve Estonya, Rusya topraklarıyla çevrili bir konumda yer alıyor.
Mart 2024’te, o dönemdeki İngiltere Savunma Bakanı Grant Schapps’ı taşıyan bir askeri uçakta, gerçek sinyallerin sahte sinyallerle değiştirilerek yanlış bir konumun gösterildiği bir olay yaşandı.
Bu uçak, Rusya’nın Polonya ile Litvanya arasındaki Kaliningrad bölgesinin hava sahasına yakın bir noktada seyrediyordu. Olayın ardından yolculuk güvenli bir şekilde devam edebildi.
GPS bozulmalarının yaygınlaşması nedeniyle, Avrupa Birliği Havacılık Güvenliği Ajansı (EASA) ve Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), 2024 yılında sahtecilik olaylarını görüşmek amacıyla özel bir konferans düzenleyecek.
Her iki kurum, bu tür saldırıların “havacılık emniyeti açısından ciddi zorluklar yaratabileceği” konusunda uyarıda bulundu.
Moskova, ticari havacılığa yönelik müdahale veya saldırı iddialarını sürekli olarak reddetmektedir.
Rusya ile GPS bozulmaları arasındaki artış arasında henüz kanıtlanmış bir bağlantı bulunmamakla birlikte, Avrupa hükümetleri ve uzmanları, bu uygulamaların Kremlin’in kaos yaratma ve Avrupa güvenliğini tehdit etme stratejisiyle uyumlu olduğunu belirterek Rusya’yı düzenli olarak suçlamaktadır.
Uçaklar GPS dışındaki navigasyon sistemlerini kullanabilse de GPS’in bozulması, diğer uçaklarla çarpışma riskini artırabilir. Bu durum, pilotun istemeden yere, suya veya başka bir engele çarpmasına yol açabilir.
İngiliz düşünce kuruluşu Chatham House’un Rusya ve Avrasya Programı’nda kıdemli danışmanlık yapan Keir Giles, BBC’ye verdiği demeçte, bu tür müdahalelerin Rusya çevresindeki uçuşların “sabit bir özelliği” haline geldiğini ifade etti.
Giles, müdahalelerin zaman ve konumlandırma hizmetlerini olumsuz etkilediğini de belirtti.
Bu olayların artık münferit durumlar olmaktan çıkıp normalleştiğini söyleyen Giles, Moskova’nın artan “müdahale kampanyasını” durdurmaya kimsenin istekli veya yetkili olmadığını dile getirdi.
Von der Leyen, savunma hazırlıklarını görüşmek üzere Doğu Avrupa ülkelerine düzenlediği tur kapsamında Bulgaristan’ı ziyaret ediyordu.
Komisyon sözcüsü, tur sırasında “Rusya ve onun vekillerinden gelen günlük tehditleri ilk elden gözlemlediğini” belirtti.
Bu haber, BBC gazetecileri tarafından hazırlandı ve kontrol edildi. Bir pilot proje kapsamında çevirisinde yapay zekadan da faydalanıldı.
