Kartalkaya otelinde meydana gelen yangın felaketinde 78 kişi hayatını kaybetmesinin ardından, Türkiye’deki ve dünyadaki itfaiye teşkilatlarının durumunu ve mevzuatını inceleme gereği duyuldu.
Türkiye genelinde, 888’i büyükşehirlerde olmak üzere toplamda 1167 itfaiye merkezi bulunuyor. Bu istatistikle 1 milyon kişi başına düşen yangın istasyonu sayısı 15,69 olarak belirlenmişken, Türkiye, Almanya’daki 440 istasyon ve Fransa’daki 110 istasyon ile kıyaslandığında oldukça geridedir.
Ülkemizde toplam 4 bin 119 itfaiye aracı yer almakta ve bu araçların 2819’u büyükşehir, 1300’ü ise il ve ilçe belediyelerine aittir. 1 milyon kişi başına düşen araç sayısı ise 52,31 olarak kaydedilmektedir.
Dünya genelinde birçok ülkede itfaiye teşkilatları, İçişleri Bakanlığı’na bağlı bir genel müdürlük şeklinde çalışırken, Türkiye’de bu süreç merkezi değil, yerel yönetimlerin sorumluluğundadır. Yerel yönetimler yangınla mücadele hizmetlerini sunmakla yükümlüyken, orman yangınları Orman Genel Müdürlüğü’ne, köy yangınlarıysa muhtarların sorumluluğuna bırakılmıştır.
Büyükşehirlerde itfaiye teşkilatlarının yapısı, diğer illere göre farklılık göstermektedir. 5393 Sayılı Belediye Kanunu’na tabi il ve ilçe belediyeleri, kendi yerleşim alanları için itfaiye teşkilatları kurmakla yükümlüyken; 5216 Sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu’na tabi olan büyükşehir belediyeleri, kendi sınırlarıyla birlikte çevre ilçeleri de kapsayacak şekilde itfaiye hizmetlerini düzenlemekle mükelleftir.
Büyükşehirlerdeki itfaiye teşkilatı, belediye bünyesinde daire başkanlığı seviyesinde olup, diğer il ve ilçelerde ise müdürlük seviyesinde faaliyet göstermektedir. Büyükşehir olmayan il ve ilçe belediyelerinde ise mali sıkıntıların daha sık yaşanması dikkat çekmektedir.
Almanya, Birleşik Krallık, Fransa ve ABD’deki itfaiye teşkilatları ile ilgili durumlar ise şu şekildedir:
Almanya İtfaiye Departmanı
Almanya’daki itfaiye teşkilatları, “Feuerwehr” adıyla anılmakta ve hem kadın hem de erkeklerden oluşmaktadır. 24 saat boyunca görevde olan bu ekipler, ihtiyaç duyulduğunda siren, çağrı cihazları ve cep telefonları aracılığıyla uyarılmaktadır.
Pek çok ülkede, tam profesyonel itfaiye teşkilatları bulunmasına rağmen, Almanya gönüllü itfaiye teşkilatları (“Freiwillige Feuerwehr”) modeline dayanmaktadır. Ülkede 2 bin 76 şehir olmasına rağmen, yalnızca 100 profesyonel itfaiye teşkilatı bulunmaktadır. Yangınlarla mücadele eden bu gönüllüler, çeşitli acil durumlara müdahale etmekte ve zamanlarını feda etmektedir.
Yasa gereği, nüfusu 80 binin üzerinde olan şehirlerin profesyonel bir itfaiye gücü bulundurması gerekiyor. Daha küçük şehirler ise tam zamanlı bir ekip kurmak zorunda kalmaktadır.
Birleşik Krallık İtfaiye Servisi
Birleşik Krallık’ta itfaiye hizmetleri, İngiltere, Galler, Kuzey İrlanda ve İskoçya’da farklı yasal düzenlemelere tabi olarak çalışmalarını sürdürmektedir. 2023 yılı itibariyle acil durum hizmetleri, 49 itfaiye ve kurtarma servisi tarafından sağlanmaktadır.
İngiltere ve Galler’deki yerel itfaiye hizmetleri, yerel yönetimlerin temsilcilerinden oluşan bir itfaiye otoritesi tarafından denetlenmektedir. Bu yetkililer, finansman için Konsey Vergisi toplama yetkisine sahipken, geri kalanı hükümet desteği ile
