Türkiye‘nin Cakarta Büyükelçisi Prof. Dr. Talip Küçükcan, Dünya Yerel Yönetim ve Demokrasi Akademisi Vakfı (WALD) E-Bülteni’nin Ağustos 2025 sayısında gerçekleştirdiği özel röportajda Türkiye- Endonezya ilişkilerini ele aldı. Büyükelçi Küçükcan, iki ülkenin köklü dostluğunun günümüzde çok yönlü iş birliklerine dönüştüğünü belirtti.
1. Türkiye ve Endonezya gibi iki büyük Müslüman ülkenin küresel ölçekte artan iş birliği bağlamında; sizce bu dostluk sadece iki ülke halkı arasında değil, aynı zamanda İslam dünyasında da nasıl bir dayanışma modeli oluşturabilir?
Türkiye ve Endonezya, coğrafi ve jeostratejik konumları, sahip oldukları kaynaklar, ekonomik büyüklükleri ve artan nüfuzlarıyla dünya sisteminde önemli bir etkileşim ve dayanışma modeli oluşturmaktadır. Türkiye, Avrupa ve Asya arasında bir köprü işlevi görürken, Endonezya, dünyanın en kalabalık İslam ülkesi olarak geniş bir etki alanına sahiptir. İki ülkenin küresel sorunlara yönelik yaklaşımları da büyük ölçüde benzerlik göstermektedir. Bu durum, son dönemde yaşanan diplomatik gelişmelerin ikili ilişkilerin daha da güçlenmesine katkıda bulunabileceğini göstermektedir.
2. Eğitim diplomasisi son yıllarda ülkeler arası ilişkilerin yumuşak gücü olarak öne çıkıyor. Türkiye ve Endonezya arasında üniversiteler, akademisyenler ve öğrenci değişim programları ne gibi fırsatlar sunuyor? Bu alanda daha güçlü iş birlikleri için neler yapılabilir?
Eğitim diplomasisi, uluslararası ilişkilerde giderek daha fazla önem kazanan bir kavram haline gelmiştir. 2024 itibarıyla dünya genelinde 6.3 milyon uluslararası öğrencinin oluşturduğu 350 milyar dolarlık bir pazar söz konusudur. Türkiye’de 330 bin yabancı öğrenci bulunmakta ve bunlar arasında 5,500 Endonezyalı öğrenci yer almaktadır. Eğitim alanındaki etkileşimlerin artırılması, iki ülke arasındaki ilişkilerin güçlenmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Yurtdışı Türkler ve Akrabalar Başkanlığı (YTB) ve çeşitli vakıfların bursları sayesinde Türkiye’ye gelen Endonezyalı öğrenciler, akademik değişim programları ile ülkeler arasındaki köprüleri güçlendirmektedir. Büyükelçilik, üniversiteler arası iş birliğini artırmak için çeşitli girişimlerde bulunmuştur. Türkiye Maarif Vakfı Endonezya Üniversitesi bünyesinde bir Türkiye Çalışmaları Merkezi kurmuş, Yunus Emre Enstitüsü ise Türkçe öğretim faaliyetlerine başlamıştır.
Bu noktada, üniversiteler aracılığıyla geliştirilen bilimsel ve teknolojik iş birliklerinin önemi de vurgulanmalıdır. Türkiye’den mezun olan öğrencilerin iki ülke ilişkilerine katkılarının giderek daha görünür hale geldiği ifade edilebilir. YTB’nin Endonezya’ya tahsis ettiği burs sayısının artırılması, bu bağlamda faydalı olacaktır.
3. Kültür ve sanatın evrensel diliyle, Türkiye ve Endonezya arasında halklar arası yakınlaşmanın artması sizce nasıl sağlanabilir? Ortak miras, gelenek ve kültürel çeşitlilik üzerinden geliştirilebilecek projeler hakkında ne düşünüyorsunuz?
Türkiye ve Endonezya arasındaki ilişkilerin tarihi, 16. yüzyıla kadar uzanmaktadır. Osmanlı İmparatorluğu ile Açe Sultanlığı arasında kurulan ilişkiler, günümüze kadar aktarılmış ve toplumsal hafızada canlı kalmıştır. Bu yıl, iki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerin 75. yılı kutlanmaktadır. Kültür ve sanat, bu kutlamalarda ve ikili ilişkilerin gelişiminde önemli bir rol oynamaktadır. Bu amaçla bir dizi sergi düzenlenmiş, Cakarta Tekstil Müzesi gibi mekânlarda tarihi bağlar hatırlatılmıştır. Endonezya’da Türk dizileri oldukça popülerdir ve bu durum kültürel diplomasi açısından önemli bir fırsat sunmaktadır. Ortak projelerin geliştirilmesi için kültürel işbirliği anlaşmaları imzalanmıştır ve yakın zamanda bir ortak film projesi hayata geçirilecektir.
4. Türkiye’nin “Yeniden Asya” açılımı ile Endonezya’nın “Global Maritime Fulcrum” stratejisi arasında nasıl bir sinerji kurulabilir? İki ülkenin bu vizyonları, bölgesel barışa ve kalkınmaya nasıl katkı sunabilir?
Endonezya, dünyanın en büyük takımada ülkesi olup geniş deniz sınırlarına sahiptir. Türkiye’nin Mavi Vatan politikasıyla benzer bir yaklaşım benimseyen Endonezya, deniz sınırlarının güvenliği ve ekonomik çıkarların korunması amacıyla Küresel Deniz Ekseni politikasını benimsemiştir. Bu politika, deniz ticaretine odaklanmayı ve mevcut limanların modernizasyonunu hedeflemektedir. Türkiye’nin “Yeniden Asya” açılımı, Endonezya’yı da kapsayan geniş bir strateji olarak öne çıkmaktadır. İki ülke denizcilik alanındaki işbirliklerini artırarak bölgesel ve küresel barışa katkıda bulunabilir.
5. Endonezya, ASEAN içerisinde önemli bir lider ülke konumunda. Türkiye’nin ASEAN ile ilişkilerinde Endonezya’nın rolünü nasıl değerlendiriyorsunuz? Bu çerçevede, çok taraflı diplomasi alanında hangi fırsatlar öne çıkıyor?
Endonezya, ASEAN ülkeleri arasında en büyük nüfus, ekonomi ve etkiye sahip olmasının yanı sıra, ASEAN Genel Sekreterliği’nin de Cakarta’da bulunması dolayısıyla önemli bir rol oynamaktadır. Türkiye, ASEAN ile Sektörel Diyalog Ortağı olarak ilişkilerini sürdürmekte ve bu bağlamda diyalog ortaklığı için başvurular yapmaktadır. Endonezya’nın bu süreçteki desteği, Türkiye için büyük bir değer taşımaktadır. Türkiye’nin ASEAN ile angajmanı, ekonomik ilişkilerin gelişimi açısından da kritik ön
