Haber – Analiz: Zülfikar DOĞAN
(ANKARA) – Türkiye’nin döviz gelirlerinin önemli bir parçası olan turizmde, 2025 hedefleri büyük bir darbe aldı. Temmuz verileri, 65 milyon turist ve 64 milyar dolar turizm geliri hedefinin gerçekleşmeyeceğini, yıl sonunda bu hedeflerin gerisinde kalınacağını ortaya koydu.
TÜİK tarafından açıklanan yüzde 33,5 oranındaki enflasyon verilerine rağmen, turizm sektöründeki oda ve konaklama fiyatları geçen yıla göre yüzde 50-70 arasında artarken, ulaşım, yeme-içme ve eğlence gibi alanlardaki fiyat artışları ise yüzde 80-120 seviyelerine ulaştı. Bu durum, Türkiye’yi Akdeniz bölgesinin en pahalı turizm destinasyonu haline getirdi. İspanya, Yunanistan ve İtalya gibi rakip ülkelere göre 2-2,5 kat daha pahalı olan Türkiye, Mısır ve Tunus gibi Kuzey Afrika kıyılarındaki rakiplerine göre ise 4 katlık fiyat artışları ile “ucuz ve kaliteli turizm ülkesi” olma özelliğini kaybetmekte.
Ailelerin yüzde 58’i 1 hafta tatile gidemiyor, yerli turist evde oturuyor, yabancılar gelmiyor
Fahiş fiyat artışları, yerli turistler ve Türk vatandaşları için tatil yapma imkânını büyük ölçüde zorlaştırırken, döviz bazında da fiyatların artışı yabancı turistlerin Türkiye’yi tercih etmemesine yol açtı. Avrupa İstatistik Ofisi’nin (Eurostat) temmuz ayında yayımladığı verilere göre, Türkiye’de ailelerin yüzde 57,8’i yılda bir hafta tatil yapma şansından mahrum. Bu oran, Avrupa Birliği ortalamasında sadece yüzde 27. Türkiye, tatil yapacak ekonomik durumu olmayan haneler açısından Romanya’nın ardından ikinci sırada yer almakta.
Öte yandan, turizm sezonunun en yoğun ayları olan temmuz ve ağustosta Türkiye’ye gelen yabancı turist sayısında gözle görülür bir azalma yaşandı. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın resmi verileri, temmuz ayında geçen yıla göre yabancı turist girişinde yüzde 4,97’lik bir düşüş kaydedildiğini ortaya koyuyor. Bu düşüş, Türkiye’nin ana turist kaynağı olan Avrupa ve ikinci sıradaki Rus turistlerde en belirgin şekilde hissedildi.
Avrupalı turist girişlerinde temmuzda yüzde 5,02 gibi bir azalma olurken en büyük kayıp, Almanya’dan gelen turistlerde yaşandı. İngiliz turistlerde de Ege bölgesini tercih eden Marmaris, Didim ve Fethiye gibi destinasyonlarda önemli bir düşüş gözlemlendi.
Turist sayısı 7 ayda yüzde 2,1 azaldı, kişi başı harcama düştü, 65 milyon turist hayal oldu
Mayıs ve hazirandaki düşüşlerin ardından temmuzda da yaklaşık yüzde 5’lik bir gerileme ile birlikte, yabancı turist sayısı geçen yılın aynı ayında 6 milyon 969 bine düşerken, ocak-temmuz döneminde bu rakam yüzde 2,1 oranında azalarak 33 milyon 358 bin kişiye geriledi.
Turizm sezonunun en yüksek giriş yapılan ayındaki bu düşüş, yılsonu için öngörülen 65 milyon turist sayısının gerçekleşmeyeceğini, oldukça gerisinde kalacağını göstermekte. Ağustos ayından itibaren yabancı turist girişlerinde yaşanan rutin düşüş göz önüne alındığında, kalan dört ayda 32 milyona ulaşılması zor görünmekte.
Ayrıca, ocak-haziran döneminde 25,7 milyar dolar olan turizm gelirlerinin henüz kesinleşmeyen temmuz rakamlarıyla birlikte 30 milyar dolara ulaşması bekleniyor. 2023’te 1086 dolar, 2024’te 1073 dolar olarak belirlenen yabancı turist başına harcama tutarının, bakanlık verilerine göre 2025’te yaklaşık 80 dolar azalarak 990 dolara gerilemesi öngörülüyor. Hem turist sayısındaki azalma hem de düşen başına harcama tutarı, 2025 yılına yönelik 64 milyar dolarlık turizm geliri hedefinin gerçekleştirilemeyeceğini işaret ediyor.
TÜİK enflasyonu %33,5, turizmde gıda, ulaşım, girdi enflasyonu yüzde 100’ün üstünde
TURSAB, TUROB gibi sektör örgütleri, hazırladıkları raporlarda bakanlığa ilettikleri taleplerinde, resmi TÜİK enflasyonu olan yüzde 33,5’e karşılık tatil ve konaklama sektöründeki gıda, yeme-içme, elektrik ve doğalgaz gibi girdi maliyetlerinin son bir yılda yüzde 100’ü aştığını vurguluyor. Ayrıca, son üç sezonda gıda girdi maliyetlerindeki artışın yüzde 750-1200 seviyelerine kadar çıktığı ifade ediliyor.
Döviz kurlarındaki artışın da etkisiyle, yüksek faiz ve sıkı para politikaları sonucunda dolar ve euroda meydana gelen artışın bir yılda yüzde 35-40 arasında değiştiği belirtiliyor. Bu durumda, turist sayısındaki gerilemenin, konaklama fiyatlarındaki artışlardan ziyade, yeme-içme ve ulaşım gibi alanlardaki olağanüstü fiyat artışlarından kaynaklandığı ifade ediliyor. Turizm tesislerinde doluluk oranlarının ise pik aylarda bile yüzde 65-70 seviyelerinde kaldığı, rezervasyonların geçen yıl ve önceki yıllara göre düştüğü, Türkiye’nin “pahalı ülke” olarak nitelendirildiği bildiriliyor.
Mevcut koşullar altında, 2024 sonunda 62 milyon turist ve 60 milyar dolar gelir hedefinin yakalanması bile ciddi bir başarı sayılacak. Sektör temsilcileri, 2025’in ilan edilen hedefler açısından turizm için ‘kayıp yıl’ olacağı görüşünde birleşiyor. 2026 yılının kaybedilmemesi adına acilen ekonomi, döviz kuru, faiz politikaları ile zam ve fiyat politikaları üzerine yeni adımlar atılması gerekmekte.
