ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray’a dört yıl aranın ardından geri dönüşünde, sıkça dile getirdiği bir hedefe daha dikkat çekti: Ülkede doğan herkese otomatik vatandaşlık verilmesini sonlandırmayı planlıyor. Seçim kampanyası boyunca bu konuya değinen Trump, 20 Ocak’ta göreve başladığında, doğum yoluyla vatandaşlık uygulamasını yeniden tanımlayan bir başkanlık kararnamesi imzaladı. Ancak bu kararın detayları henüz belirginleşmedi.
Doğum yoluyla vatandaşlık hakkı, ABD Anayasası’na 1868 yılında eklenen 14. değişiklik ile temellendirilmişti. Bu değişiklik sayesinde, ABD topraklarında doğan herkes otomatik olarak ABD vatandaşı sayılmaktadır.
14. değişikliğin ilk cümlesi, “ABD’de doğmuş veya ABD uyruğuna geçmiş ve ABD yetkisine tabi olan herkes, ABD’nin ve ikamet etmekte oldukları eyaletin vatandaşıdır” şeklindedir.
Bununla birlikte, hukukçuların büyük bir kısmı, Trump’ın bu anayasa maddesini başkanlık kararnamesi ile değiştiremeyeceğini vurgulamaktadır. Anayasa’da değişiklik yapmak için öncelikle Temsilciler Meclisi ve Senato’da üçte iki çoğunluğa, ardından da eyaletlerin dörtte üçünün onayına ihtiyaç duyulmaktadır. Nitekim, son 53 yıl içinde bu durum yalnızca bir kez gerçekleşmiştir.
Dünyada hangi ülkeler doğum yoluyla vatandaşlık vermekte?
Doğum yoluyla vatandaşlık, bir ülkenin topraklarında doğan her çocuğa, ebeveynleri vatandaş olmasa dahi, otomatik olarak o ülkenin vatandaşı olma hakkını tanır. World Population Review’un verilerine göre, dünyada şu anda 33 ülke “sınırsız” doğum hakkı vatandaşlığı sunmakta, 30’dan fazla ülke ise “sınırlı” doğum hakkı vatandaşlığı uygulamaktadır.
‘Sınırsız’ doğum hakkı vatandaşlığı (jus soli) olan ülkeler:
ABD, Antigua ve Barbuda, Arjantin, Barbados, Belize, Bolivya, Brezilya, Çad, Dominika, Ekvador, El Salvador, Fiji, Honduras, Grenada, Guatemala, Guyana, Kanada, Kosta Rika, Küba, Jamaika, Lesotho, Meksika, Nikaragua, Panama, Paraguay, Peru, Saint Kitts ve Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent ve Grenadinler, Tanzanya, Trinidad ve Tobago, Tuvalu, Uruguay ve Venezuela bu kapsama girmektedir.
Bu ülkelerin yanı sıra, 30’dan fazla ülke belirli koşullar sağlandığında doğum yoluyla vatandaşlık imkanı sunmaktadır.
Fransa, Almanya, İsveç, İngiltere, Hollanda, Lüksemburg gibi ülkeler ise, sadece doğumun o ülkede gerçekleşmesine bakmaksızın; ebeveynlerden birinin o ülkenin vatandaşı olmasını ya da belirli bir süre yasal olarak ikamet etme şartını arayabilmektedir.
‘Sınırlı’ doğum hakkıyla vatandaşlık veren ülkeler:
Almanya: Ebeveynlerden birinin Almanya’da kalıcı oturum izni bulunması ve en az 8 yıl süreyle Almanya’da yaşaması gerekmektedir.
Avustralya: Ebeveynlerden birinin vatandaş olması veya kalıcı oturum izni ile ya da çocuğun ülkede 10 yıl yaşaması şartı aranmaktadır.
Birleşik Krallık: Ebeveynlerden birinin İngiltere vatandaşı olması veya yasal oturum iznine sahip olması ya da çocuğun 10 yaşına kadar ülkede yaşamış olması beklenmektedir.
Belçika: Ebeveynlerden biri Belçika’da doğmuşsa
