ABD Başkanı Donald Trump, 20 Ocak’ta yemin ederek görevi devraldığı gün, başta ABD olmak üzere dünya genelinde büyük değişimlere yol açan bir sürecin içine girdi. Trump, ikinci Başkanlık dönemine ‘fırtına’ gibi bir giriş yaparak, küresel ilişkiler ve ticaret alanında uzun süredir var olan sistemleri sarsarak yeni bir düzen yaratmaya çalışıyor.
Trump’ın ikinci döneminin ilk 100 günü, Amerikan tarihindeki en karışık dönemlerden biri olarak değerlendiriliyor. Bu süre zarfında, Trump’ın yürüttüğü politika ve stratejiler, hem rakiplerine hem de müttefiklerine sürprizler sunarak gündemi belirledi.
Her güne ayrı bir ‘manşet’ haber
Trump, devlet kurumlarını etkileyen birçok karar ve genelge yayınladı. Grönland’ı zorla almakla, Panama Kanalı’nın kontrolünü ele geçirmekle ve Kanada’ya ilhak tehdidinde bulundu. Ayrıca, Ukrayna lideri Zelenskiy ile modern diplomasi tarihinin en büyük skandallarından birine imza atarak kameralar karşısında belli bir gerginliği ortaya çıkardı. Avrupa’nın bilgisi dışında Rusya lideri Vladimir Putin ile doğrudan temas kurması da dikkat çekti.
Adalet Bakanlığı’na yönelik politikaları, kendisine muhalefet edenleri hedef alarak soruşturmalar başlattı. Federal çalışanları işten çıkararak kamu hizmetlerinin birçok alanında önemli bir daralma sağladı. Eğitim, medya ve diğer birçok sektörde yer alan kurumlar ile gerilim yaşadı. Harvard Üniversitesi ile olan tartışmaları hâlâ gündemde.
6 Ocak’taki Kongre Baskını ile bağlantılı olarak suçlanan bireylerin affedilmesi de dikkat çekici bir başka hamle oldu.
Vergi savaşları…
Küresel ekonomiyi yeniden şekillendirmek adına kapsamlı bir gümrük tarifeleri dizisini hayata geçirerek ticaret savaşı başlattı. Söz verdiği kitlesel sınır dışı etme programına koyduğu baskıyla, göçmenleri takip etmek ve sınır dışı etme hedefiyle harekete geçti. Özellikle Türkiye’den Rümeysa Öztürk gibi bazı yabancı öğrencileri sıkıntılı duruma düşürdü.
Ülkeye El Salvador’daki kötü ünlü hapishanesine gönderme tehdidinde bulunduğu da kaydedildi.
Çeşitli Anayasa akademisyenleri, Trump’ın güçleri birleştirerek yönetim şeklini değiştirmeye çalışmasından ve bu gücü kontrolsüz bir biçimde kullanmasından derin bir endişe duyuyor.
Trump, Kongre’nin harcamalar üzerindeki anayasal yetkilerini ‘acil durum’ gerekçesiyle aşmayı denedi. Bağımsız kurumlar üzerinde kontrol sağlama çabası sergileyerek Watergate sonrasında oluşturulan kuralların göz ardı edilmesine yol açtı. Aşağı mahkemelerin talimatlarına zaman zaman aldırış etmediği de görüldü.
Yüksek Mahkeme ile yaşanan bir çatışmada, kendi kararlarına meydan okuyarak dikkat çekti. Yargıç J. Harvie Wilkinson, bu durumu hukukun üstünlüğüne yönelik bir tehdit olarak nitelendirdi.
Görev süresinin ilk 100 gününü ‘dizginlenemez bir başarı’ olarak değerlendiren Trump, Amerika’nın 45. ve 47. Başkanı olarak hem sınır dışı etme politikaları hem de gümrük tarifeleri üzerinden Amerika’nın rolünün yeniden şekillendirileceğini belirtiyor.
Destekçilerinin, Trump’ın iddiaları doğrultusunda, kendilerinin önceden var olan sorunlar üzerine daha fazla adım attığını savunmaları dikkat çekiyor. Göçmenlik sistemi gibi konularda Trump’ın söylemleri yasadışı geçişleri yavaşlattığı yönünde bir etki yarattı. Soğuk Savaş süresince ABD’nin bölgede askeri harcamalara daha fazla dikkat çekmesi gerektiğini ifade etti; bu bağlamda Almanya ve Japonya’ya savunmaya daha fazla bütçe ayırma çağrısında bulundu.
Çin
