ABD Başkanı Donald Trump, Ukrayna’daki savaşa son vermek amacıyla yürüttüğü girişimler çerçevesinde, önümüzdeki Cuma günü Rusya lideri Vladimir Putin ile bir araya gelmeyi planladığını duyurdu.
Bu açıklama, Rusya’ya Ukrayna’da ateşkesi kabul etmesi için tanınan sürenin sona erdiği gün yapıldı.
Trump’ın öncülüğünde bu yaz gerçekleştirilen üç tur görüşme, iki ülke arasında barış sağlama konusunda henüz somut bir ilerleme kaydedemedi. 15 Ağustos’ta yapılması planlanan görüşme ise yeni tartışmalara yol açma potansiyeli taşıyor.
İki liderin görüşmesiyle ilgili detaylar şöyle:
Putin ve Trump’ın görüşme sebepleri
Trump, Ocak ayında göreve gelmeden önce Rusya’nın Ukrayna’daki savaşını sona erdirmek için sözler vermişti ve başkanlık görevine başladıktan sonraki 24 saat içinde bu savaşı bitireceğini defalarca dile getirmişti.
Ancak o zamandan bu yana yaptığı baskılara rağmen, girişimleri başarıya ulaşmadı.
Başlangıçta olumlu bir hava yaratan görüşmeler, zamanla bu havasını kaybetti.
Geçtiğimiz ay Trump, BBC’ye verdiği bir röportajda, ABD’nin özel temsilcisi Steve Witkoff’un tüm ziyaretlerine rağmen Putin’in kendisini hayal kırıklığına uğrattığını belirtti.
Artan hayal kırıklıkları sonucunda Trump, Putin’e ateşkesi kabul etmesi ya da daha ağır yaptırımlarla karşılaşabileceği konusunda Cuma gününe kadar süre tanıdı.
Ancak yaklaşan son tarih öncesinde, Trump, Putin ile yüz yüze görüşeceğini açıkladı.
Trump, bu görüşmenin Witkoff’un Moskova’da Putin ile gerçekleştirdiği “son derece verimli” görüşmelerin ardından düzenleneceğini ifade etti.
Görüşmenin yeri neresi olacak?
Toplantı için Roma, Macaristan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi çeşitli yerler gündeme gelse de, nihai karar ABD Başkanı’nın daha “yakın” bir konumda görüşme yapması yönünde oldu.
Trump, Cuma akşamı sosyal medya platformu Truth Social üzerinden Putin ile olan “merakla beklenen görüşmesinin” 15 Ağustos’ta “büyük Alaska eyaletinde” gerçekleşeceğini açıkladı.
Toplantının “bir dizi nedenden ötürü çok popüler bir yer” olacağını da ekledi.
Alaska’daki görüşmenin tam yerinin henüz belirlenmediği belirtildi.
Ukrayna bu toplantıya katılacak mı?
ABD medyasında yer alan haberlere göre, bu toplantı başarılı olursa, Trump, Putin ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelensky’nin katılacağı başka bir toplantının düzenlenebileceği ifade ediliyor; fakat bu durum şimdilik belirsizliğini koruyor.
Şu ana kadar zirveye kimlerin katılacağı netleşmedi.
Zelensky, uzun zamandır ABD’nin Moskova’ya karşı daha sert bir tutum sergilemesini umuyor ve Avrupa’nın müzakerelerde yer almasını talep ediyor.
Zelensky, “Savaş Avrupa’da, Ukrayna Avrupa’nın ayrılmaz bir parçası ve şu anda Avrupa Birliği’ne katılma müzakereleri yürütüyoruz” dedi ve ekledi:
“Dolayısıyla Avrupa, kendisiyle ilgili süreçlerin bir parçası olmalıdır.”
Trump ve Zelensky bu hafta boyunca birbirleriyle ve Avrupalı liderlerle temas halindeydi.
Trump, özel temsilcisinin Rusya’da Putin ile yaptığı görüşmenin ardından, Avrupalı liderlerle görüşerek olası bir barış anlaşması için Putin ile bir araya gelme planlarını aktardı.
Zelensky, Salı günü Trump ile “verimli bir görüşme” gerçekleştirdiğini ve Rusya’nın “saldırılarının şiddetini” artırdığını belirtti.
Ukrayna Cumhurbaşkanı, daha önce Ukrayna’nın katkısı olmadan Kremlin ile yapılacak herhangi bir anlaşmayı kabul etmeyeceğini ifade etmişti.
Ukrayna’nın yaklaşan toplantıya ilişkin henüz kamuoyuna bir yanıt vermediği bildirildi.
Ukrayna’nın müttefikleri ne düşünüyor?
Avrupalı müttefikler, Rusya ile yapılacak herhangi bir barış görüşmesinin Kiev’i de kapsaması gerektiğini vurguluyor.
İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya, Polonya, Finlandiya ve Avrupa Komisyonu liderleri tarafından yapılan ortak açıklamada, “uluslararası sınırların zorla değiştirilmemesi gerektiği” ve “Ukrayna’nın kendi kaderini belirleme özgürlüğüne sahip olduğu” belirtildi.
Beyaz Saray’dan bir yetkili, Trump’ın Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskiy’nin de katılacağı üçlü bir toplantı düzenlemeye istekli olduğunu, ancak şu an için görüşmenin sadece Trump ve Putin arasında gerçekleşeceğini ifade etti.
Zelensky, Kiev’in katılmadığı her türlü anlaşmanın “ölü doğan kararlar” olacağı konusunda uyardı.
Trump, daha önce gazetecilere “Rusya ile başlamayı” planladığını söyleyerek, görüşmelere sadece Putin ile başlayacağını dile getirmişti.
Ancak ABD Başkanı, hem Putin hem de Zelensky ile üçlü bir toplantı yapma konusunda “bir şansı olduğuna” inandığını da belirtti.
Putin’in böyle bir görüşmeyi kabul edip etmeyeceği belirsizliğini koruyor. İki lider, Putin’in Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı işgalinin ardından üç yıldan fazla bir süre içinde yüz yüze görüşme fırsatını değerlendirmedi.
Taraflar bu görüşmeden neler bekliyor?
Trump, hedefinin açık olduğunu belirtiyor: Savaşı durdurmak.
Trump, bu hafta yaptığı açıklamada, “Ölümleri durdurmak için elimden geleni yapacağım” dedi.
ABD Başkanı, iki ülke arasında bir anlaşmanın “çok yakın” olduğunu ileri sürdü.
Her iki taraf da savaşın sona ermesini istediklerini belirtirken, Ukrayna ve Rusya’nın birbirlerinin taleplerine karşı çıktığı görülüyor.
Ukrayna, Kırım dahil olmak üzere ele geçirdiği bölgelerin Rusya tarafından kontrol edilmesini kabul etmeyeceklerini ifade ediyor.
Ukrayna Devlet Başkanı Zelensky, bu fikri reddederek, “Burada konuşulacak bir şey yok. Bu bizim anayasamıza aykırıdır” dedi.
Putin, sınırlar, Ukrayna’nın tarafsızlığı ve ordusunun gelecekteki büyüklüğü konusundaki taleplerinden geri adım atmadı. Ülkesini, Ukrayna’nın Batı çizgisine yerleştiğine inandığı için işgal etti ve NATO’yu, Rusya’nın sınırlarına askeri olarak yaklaşmak için Ukrayna’yı bir bahane olarak kullandığı gerekçesiyle suçladı.
Beyaz Saray ise her iki tarafı yatıştırmaya yönelik bir plan üzerinde çalışıyor.
BBC’nin ABD’deki ortağı CBS News’in haberine göre, Trump yönetimi, geniş bir Ukrayna toprak parçasının Rusya’ya devredilmesini öngören bir ateşkes anlaşmasını Avrupalı liderlere kabul ettirmeye çalışıyor.
Görüşmeler hakkında bilgi sahibi kaynaklar, anlaşmanın Rusya’nın Kırım yarımadasının kontrolünü elinde tutmasına ve Ukrayna’nın doğusundaki Donetsk ve Luhansk’tan oluşan Donbas bölgesini almasına müsaade edeceğini ifade ediyor.
Rusya, 2014 yılında Kırım’ı yasadışı bir şekilde işgal etmiş ve Donbas bölgesinin büyük bir kısmı da Rusya’ya bağlı güçlerin denetiminde bulunuyor.
Anlaşma gereği, Rusya’nın Ukrayna’da askeri kontrolü altında bulunan Herson ve Zaporijya bölgelerinden vazgeçmesi bekleniyor.
Trump, Cuma günü Beyaz Saray’da gazetecilere verdiği demeçte, “Her iki tarafın da yararına olacak şekilde bazı toprak değişimleri olacak,
