AÜ’de Öğretim Görevlisi Dr. Fahrettin Kayan tarafından gerçekleştirilen bir akademik çalışma, bireylerin sosyal medya platformlarında dış görünüşe verdikleri önemi, bu mecraları kullanma bilinçlerini ve dijital temsillerini derinlemesine analiz etti. ‘Sosyal Medya Bilinci Ölçeği’ adını taşıyan makale, AÜ İletişim Fakültesi Dergisi’nde yayımlandı. Araştırma kapsamında 18 yaş üstü aktif sosyal medya kullanıcılarıyla gerçekleştirilen anket çalışmasına 500’den fazla kişi katıldı.
“PAYLAŞIM ÖNCESİ DIŞ GÖRÜNÜM HAZIRLIĞI”
Makalede, sosyal medyanın bireylerin kimlik sunumu, dış görünüş algısı ve psikolojik etkileri üzerine yeni bir ölçme aracının geliştirildiği ifade ediliyor. Dr. Kayan, kullanıcıların sosyal medya platformlarını hangi düzeyde bilinçle kullandıkları, paylaşımlarına ne kadar özen gösterdikleri ve filtreler ile yapay zeka destekli içeriklerin psikolojik karşılıklarının nasıl değerlendirildiğini aktardı.
Dr. Kayan, “Ölçek geliştirme süreci; sosyal medya kullanım sıklığı, filtre kullanımı, yapay zeka destekli görsel düzenlemeler, paylaşım öncesi dış görünüm hazırlığı, sosyal onay beklentisi ve estetik müdahalelere duyulan ihtiyaç gibi boyutları kapsıyor” dedi.
KADINLAR SOSYAL MEDYADA DAHA AKTİF
Kadınların sosyal medya kullanımında daha aktif olduklarını vurgulayan Dr. Kayan, “Yaş ilerledikçe sosyal medya kullanımı azalıyor ancak bilinç seviyesi artıyor. Genç kullanıcılar daha uzun süre sosyal medya ile etkileşimde bulunurken, yaş ilerledikçe bu süre kısalıyor. Ancak kullanıcılar, platformları daha seçici ve bilinçli bir şekilde kullanıyor. Kadın kullanıcılar, görünüm kaygısı konusunda daha yoğun bir tutum sergiliyor. Filtre ve yapay zeka uygulamaları, kadınlar tarafından erkek kullanıcılara göre daha sık kullanılıyor” diye belirtti.
“EĞİTİM SEVİYESİ YÜKSELDİKÇE SOSYAL MEDYA BİLİNCİ ARTIYOR”
Eğitim ve gelir seviyesinin araştırmada kritik bir rol oynadığını belirten Dr. Kayan, “Eğitim seviyesi arttıkça sosyal medya bilinci de artış gösteriyor. Üniversite mezunu kullanıcılar, sosyal medyada daha bilinçli davranışlar sergiliyor. Filtre kullanımlarına daha eleştirel bir perspektiften bakıyorlar. Lise ve ortaöğretim mezunlarında ise görünüm kaygısının daha belirgin olduğu gözlemleniyor. Gelir düzeyi düştükçe görünüm kaygısı ve dijital müdahale artış gösteriyor. Düşük gelir grubundaki bireyler, filtreler ve görsel düzenleyicilere yönelme eğiliminde daha fazla” ifadelerini kullandı.
“SOSYAL MEDYADA KENDİMİZİ İFADE ETME BİÇİMİMİZ DEĞİŞTİ”
Çalışmayı hazırlarken farklı düzeylerde 500 kişiden faydalandıklarını belirten Dr. Kayan, “Artık bireyler sosyal medyada nasıl göründüklerine ve başkalarının onları nasıl gördüğüne daha fazla önem vermekte. Bu durum, sosyolojik açıdan önemli bir dönüşümü işaret ediyor. İnsanlar kendilerini filtrelerle daha iyi hissetseler de bu durum kaygı seviyelerini artırmakta. Bazen estetik müdahalelere yönelme noktasına kadar gidebiliyor. Aynaya bakmak yerine, kendilerini çekip görünümünü değerlendiren bir kullanıcı profili ortaya çıkmış durumda” şeklinde konuştu.
“FİRMALAR DA BU DÖNÜŞÜMDEN FAYDALANIYOR”
Çalışmada yalnızca bireylerin değil, dijital pazarlama yapan firmaların da ilgisini çekebilecek veriler bulunduğunu ifade eden Dr. Fahrettin Kayan, “Firmalar bu dönüşümden yararlanıyor. Ücretsiz filtrelerin yanı sıra, ücretli programlar ve dijital estetik araçlar da bu pazarda önemli bir yer edinmektedir” dedi.
