13 Eylül Dünya Sepsis Günü dolayısıyla sağlık sektörü, sepsisin tehlikelerine bir kez daha dikkat çekti. Her yıl 11 milyon insanın hayatını kaybetmesine neden olan bu ‘görünmez katil’, vücudun enfeksiyona aşırı tepki vermesiyle organ yetmezliğine yol açan bir durumdur. Türk Yoğun Bakım Derneği Başkanı Doç. Dr. Fethi Gül, ciddi enfeksiyonlara yol açan bazı mikroorganizmaların antibiyotik direncinin yüzde 100’lere kadar çıktığını ifade etti.
Sepsis, her yıl yaklaşık 50 milyon kişiyi etkilerken, her 3 saniyede bir kişinin sepsis nedeniyle hayatını kaybettiği belirtiliyor. Sepsisle başa çıkmanın en etkili yolu antibiyotiklerdir. Ancak, toplumsal antibiyotik direncinin artışı, tedavi süreçlerini zorlaştırmaktadır. Bu kapsamda, Doç. Dr. Fethi Gül, 13 Eylül Dünya Sepsis Günü’ne özel önemli açıklamalarda bulundu. Antibiyotik direncinin son yıllarda ciddi boyutlara ulaştığına dikkat çeken Gül, yoğun bakım yataklarının yanlış kullanımının da sepsis hastalarının tedavisini zorlaştırdığını belirtti. Özellikle, yoğun bakım hastalarında ölümcül olabilen dirençli enfeksiyonlarla mücadelede karbapenem grubu antibiyotiklere karşı direncin, 7 yıl öncesine kıyasla katlanarak arttığını vurguladı.
100 HASTADAN 80’İNDE ANTİBİYOTİKLER ETKİSİZ
Doç. Dr. Gül, yoğun bakım enfeksiyonları ile ilgili olarak, üst solunum yolu enfeksiyonlarının (ventilatör ilişkili pnömoni gibi) en sık görülen türler olduğunu, bunu kan dolaşımı ve üriner sistem enfeksiyonlarının izlediğini belirtti. Üriner enfeksiyonların son 10 yıl içinde iki kat arttığını ifade eden Gül, bazı patojenlerde antibiyotik direncinin yüzde 40 civarındayken, şu anda yoğun bakım ortamındaki bazı patojenlerde bu oranın yüzde 80’lere yükseldiğini kaydetti. Bu durum, 100 hastadan 80’inin antibiyotik tedavisinden fayda göremediği anlamına geliyor; bu da ciddi bir sağlık sorunu haline geliyor. Uygunsuz antibiyotik kullanımı, direnci artırmakta ve enfeksiyon döngüsünü beslemektedir.
YOĞUN BAKIM YATAKLARININ UYGUNSUZ KULLANIMI
Doç. Dr. Gül, Türkiye’deki yoğun bakım yataklarının yanlış kullanımının sepsisle mücadelede büyük bir sorun teşkil ettiğini vurguladı. Türkiye’de 1, 2 ve 3’üncü basamak yoğun bakım yatak sayısının yaklaşık 50 bin olduğunu, bunun 18 bininin üçüncü basamak yoğun bakımlarda bulunduğunu ifade etti. Devlet hastanelerindeki yoğun bakım yatak oranının yüzde 60, özel hastanelerde ise yüzde 40 civarında olduğunu belirtti. Uygunsuz yatışlar, sepsis hastalarının tedavisinde büyük bir engel teşkil ediyor. Palyatif bakım gerektiren ya da hayati tehlike taşımayan hastaların taburcu edilmesinin hızlandırılması, gerçek yoğun bakım hastalarının daha iyi tedavi almasını sağlayabilir.
‘ANTİBİYOTİK DİRENCİ TOPLUMSAL BİR SORUNDUR’
Sepsisin en önemli tetikleyicisinin, toplumsal enfeksiyonlara gelişen antibiyotik direnci olduğunu söyleyen Doç. Dr. Gül; antibiyotiklerin başlanması ve sonlandırılmasının kesinlikle hekim kontrolü altında yapılması gerektiğini vurguladı. Örneğin, diş ağrısı gibi basit rahatsızlıklar için antibiyotik kullanmanın yanlış olduğunu belirtti. Antibiyotik direncinin sadece bireyleri değil, toplumu da olumsuz etkilediğini ifade eden Gül, uygunsuz kullanımın enfeksiyon direncini artırdığını belirtti. Ayrıca, yoğun bakım hekimlerinin antibiyotik yazma yetkisine sahip olmasının önemine dikkat çekti. Bu yetkinin tanınması, hastaların tedavisinde kritik bir rol oynamaktadır.
‘POST-SEPSİS SENDROMU EN BÜYÜK KÜRESEL SAĞLIK KRİZİ’
Sepsis’in uzun vadeli etkilerine de değinen Doç. Dr. Gül, Covid pandemisi sonrası en büyük küresel sağlık sorununun post-sepsis sendromu olduğunu ifade etti. Sepsis sonrası hayatta kalan hastaların yüzde 50’sinde bu sendromun geliştiğini aktardı. Kas güçsüzlüğü, yeme bozuklukları, depresyon ve tekrar enfeksiyon riski gibi sorunlarla karşılaşan hastaların, taburcu olduktan sonra özel bir takip sürecine ihtiyaç duyduğunu belirtti. Sepsisten korunmanın yolları arasında hijyen kurallarına uyum ve kontrolsüz antibiyotik kullanımının önlenmesi yer alıyor. Ayrıca risk gruplarının, mevsimsel grip ve pnömokok aşılarının yaptırmasının büyük önem taşıdığına dikkat çekti.
