İngiliz siyasetinde son dönemlerin dikkat çeken gelişmelerinden biri, Reform Partisi’nin yükselişidir.
Reform Partisi, sistem karşıtı söylemleri ve popülist yaklaşımları ile özellikle göç ve Avrupa Birliği (AB) ilişkilerindeki sert tutumlarıyla siyasi dengeleri yeniden şekillendiriyor.
Partinin lideri Nigel Farage, İngiltere‘nin AB’den ayrılma kararını aldığı 2016 referandumunda, daha sonra Başbakanlık görevine gelecek Boris Johnson ile birlikte en çok öne çıkan figürlerden biriydi.
Farage, İngiltere’nin AB’den resmen ayrılmasından bir yıl önce, yani 2019’da Brexit Partisi’ni kurdu.
Parti, Brexit sürecinin tamamlanmasının ardından 2021’de Reform Partisi adını alarak yoluna devam etti.
Reform Partisi, 2024 genel seçimlerinde yüzde 14 oy aldı ancak dar bölge seçim sistemi nedeniyle yalnızca beş milletvekili çıkarabildi.
Analistlere göre, 2010’dan beri iktidarda olan Muhafazakar Parti’nin yıpranması ve geçen yıl iktidara gelen İşçi Partisi’nin henüz bekleneni verememesi, Reform Partisi’nin yükselişine katkı sağladı.
Birçok seçmen, ana akım partilerden duyduğu hayal kırıklığını dile getiriyor.
Reform Partisi, sosyal medyayı etkin bir şekilde kullanarak özellikle genç erkek kitleye ulaşmayı başarmış gibi görünüyor.
Kürtaj karşıtı görüşleriyle eleştirilen parti, sık sık “vatanseverlik” mesajları vererek bazı “kültürel kaygılara” ve “ulusal gurura” hitap ediyor.
Sloganı, hedefi, vaatleri
Reform Partisi’nin sloganı ise “Ülke bozuldu ve reforma ihtiyacı var.”
Parti, temel hedefini “sistemi baştan aşağı yeniden kurmak” olarak tanımlıyor.
İktidara gelmeleri durumunda “devleti küçülteceklerini”, “bürokrasiyi azaltacaklarını” ve “vatandaşlara daha fazla özgürlük vereceklerini” savunuyorlar.
Bazı vaatleri arasında ise şunlar öne çıkıyor:
Reform Partisi, göçmenlere yönelik harcamaların azaltılması sayesinde 234 milyar Sterlin tasarruf edileceğini iddia ediyor ve NHS’in göçmen çalışanlara bağımlı hale geldiğini öne sürüyor; bu durum birçok kesim tarafından eleştiriliyor.
Partiye eleştiriler ve Trump-Farage dostluğu
Reform Partisi, seçim kampanyaları sırasında pek çok iddiada bulundu.
Bu iddiaların bazıları gazeteciler, analistler ve denetim kuruluşları tarafından sıkça sorgulanarak “yanıltıcı” olarak nitelendirildi.
İddialar arasında İşçi Partisi’nin göç konusunu göz ardı ettiği, İngiltere’de suç oranlarının rekor düzeyde olduğu ve vergi indirimlerinin en çok yoksullara fayda sağlayacağı gibi konular yer alıyor.
Partinin sosyal medya kullanımı, içerik ve yöntem açısından ciddi eleştiriler aldı.
Reform Partisi, zaman zaman telif hakkı ihlalleri, bazı adaylarının göçmen karşıtı paylaşımları ve viral içerik stratejileri nedeniyle tepki topladı.
Partinin siyasi taktikleri, özellikle iletişim biçimi ve destekçilerini harekete geçirme açısından ABD Başkanı Donald Trump’ın yöntemlerine benzetiliyor.
Popülist söylem, “kültür savaşları” vurgusu, agresif medya stratejisi ve geleneksel medya yerine doğrudan seçmenle etkileşim kurma çabaları örnek gösteriliyor.
Farage ile Trump arasındaki dostluk da dikkat çekiyor; Farage, Trump’a seçim kampanyalarında açıkça destek vermiş ve ABD’deki mitinglerine katılmıştı. Trump, Farage için “Harika bir adam” ifadesini kullanmıştı.
‘Süresiz oturum hakkı kaldırılsın’ çıkışı
Mayıs ayında gerçekleştirilen yerel seçimler, Reform Partisi için önemli bir dönüm noktası oldu.
Reform, ülke genelinde büyük bir başarı elde ederek yüzde 30 oyla birinci parti oldu ve 700’e yakın belediye meclisi üyeliği kazandı.
Reform Partisi’nin en dikkat çekici çıkışlarından biri, süresiz oturum hakkının kaldırılmasını önermesi oldu.
Bu durum, oturum süresi dolmuş ya da uzatma hakkı kazanamamış kişilerin sınır dışı edilebileceği anlamına geldiği için tepkilere yol açtı.
İngiltere Başbakanı ve İşçi Partisi Genel Başkanı Keir Starmer ile bazı sendika liderleri, bu öneriyi “ırkçı” ve “ahlak dışı” olarak nitelendirdi.
Reform Partisi ve lideri Farage, “ırkçılık” suçlamalarını reddetti.
Farage, Starmer’a yönelik eleştirisinde, “Bu tür ifadeler radikal solun cesaretini artırır ve kampanya yürüten arkadaşlarımızın güvenliğini doğrudan tehdit eder” dedi.
Farage, Starmer’ın açıklamalarını “utanç verici” ve “çirkin” bulduklarını belirterek, partilerine oy veren milyonlarca seçmenin bu şekilde yaftalanmasının “siyasette çok düşük bir seviye” olduğunu ifade etti.
Reform Partisi’ni eleştirenler, partinin söylemlerinin 1970’lerdeki National Front (Ulusal Cephe) söylemini yeniden canlandırdığını ve toplumu kutuplaştırdığını savunuyor.
Ancak Reform’un yükselişinin, toplumsal bölünmeleri derinleştirdiğini ve İngiliz siyasetinde radikal değişim arzusunun arttığını belirtenlerin sayısı da oldukça fazla.
Reform Partisi’nin çıkışının hemen ardından, İşçi Partisi süresiz oturum hakkıyla ilgili önemli değişiklikleri kamuoyuna duyurdu.
Bu kapsamda başvuru süresinin beş yıldan 10 yıla çıkarılacağı ve başvuru için ek şartların getirileceği açıklandı.
Yeni koşullar arasında yüksek düzeyde İngilizce bilgisi, temiz sabıka kaydı ve topluma gönüllü katkı yer alıyor.
‘Katıldığım en etkileyici parti konferansıydı’
Reform Partisi’nin geçen ay Birmingham’da gerçekleştirdiği parti konferansını izleyen BBC Politika Editörü Chris Mason, “Bugüne kadar katıldığım en etkileyici parti konferansıydı” şeklinde yorum yaptı.
Mason, “Reform Konferansı, partinin büyüyen siyasi hedeflerini bugüne kadar hiç olmadığı kadar net biçimde ortaya koydu” dedi.
İngiltere’nin önemli siyaset bilimcilerinden ve kamuoyu araştırmaları uzmanlarından Sir John Curtice de BBC’de yayımlanan analizinde, “Reform’un Brexit oylarını ele geçirmesi, seçimi kazanmak için yeterli olabilir” değerlendirmesinde bulundu.
Curtice, “Brexit’in artık siyasette önemsiz olduğunu düşünmeyin. Tam tersine, hâlâ temel bir fay hattıdır” ifadelerini kullandı.
‘Reform Partisi boşluğu dolduruyor’
Curtice’e göre, Muhafazakar Parti artık ne AB yanlısı ne de AB karşıtı seçmenleri temsil edebiliyor ve bu boşluğu Reform Partisi dolduruyor.
İngiltere’de İşçi Partisi geçen yıl iktidara geldi ve bir sonraki genel seçimin en geç 2029’da yapılması bekleniyor.
Son kamuoyu araştırmaları, Reform Partisi’ni en az yüzde 26 oyla birinci sırada gösteriyor.
Reform Partisi mevcut yükselişini sürdürebilir mi, oy oranını parlamentoya yansıtabilir mi ve iktidara gelebilir mi bilinmez; ancak kamuoyundaki etkisinin şimdiden hissedildiği kesin.
