Otizm oranlarında dikkate değer bir artış yaşandığını ifade eden Dr. Ece Gültekin, Türkiye’de Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın 2023-2030 dönemi için hazırladığı Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Yönelik 2’nci Ulusal Eylem Planı’na atıfta bulundu. Dr. Gültekin, “2000 yılında her 150 çocuktan biri otizm tanısı alırken, 2020 yılında bu oran 36’da 1’e yükselmiş durumda. Başka bir deyişle, 2000 yılından 2020 yılına kadar otizm oranlarında yaklaşık yüzde 316,67’lik bir artış meydana gelmiştir” dedi.
Otizm oranlarındaki artışın sebeplerine değinen Dr. Gültekin, erken teşhis ve tarama oranlarındaki artışın bu durumun en önemli nedeni olduğunu dile getirdi. Dr. Gültekin, “Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB), beynin sinyal iletimindeki bozukluklardan kaynaklanan ve bireylerin iletişim, etkileşim ve öğrenme biçimlerinde farklılıklar gösterdiği nörolojik bir durumdur. Son zamanlarda otizm tanısı konan bireylerin sayısındaki artış, daha fazla çocuğa erken dönemde tanı konulması ve tarama testlerinin yaygınlaşmasıyla paralellik gösteriyor. Bu durum, toplumsal farkındalığın ve otizm konusundaki bilincin arttığını da göstermektedir” şeklinde konuştu.
ABD VE TÜRKİYE’DEKİ DURUM
Dr. Gültekin, ABD ve Türkiye’deki otizm tanısı alma oranlarını karşılaştırarak, “2020 yılına dair bir araştırmaya göre, ABD’de 8 yaşındaki her 36 çocuktan biri otizm tanısı alıyor. 2000 yılında bu oran 150’de 1 olarak kaydedilmişti. Türkiye ise 2000 yılında her 150 çocuktan biri otizm tanısı alırken, 2020’de bu oran 36’da 1’e ulaşmıştır. Türkiye’de 2000 ne 2020 yılları arasındaki otizm oranındaki artış yaklaşık yüzde 316,67’dir. Bu artış, otizm tanısının daha ayrıntılı bir şekilde konulması ve toplumsal farkındalığın artmasıyla ilişkilendirilmektedir” ifadelerini kullandı.
GENETİK VE ÇEVRESEL ETKENLER
Dr. Gültekin, otizmin kesin nedenlerinin henüz tam olarak belirlenemediğini, ancak genetik ve çevresel faktörlerin etkileşiminin önem taşıdığını belirterek, “Anne adaylarının hamilelik sürecindeki bazı faktörler ve çevresel kirlilik, otizm gelişiminde etkili olabiliyor. Özellikle Frajil X sendromu, tüberöz skleroz kompleksi ve Prader-Willi sendromu gibi genetik bozukluklar otizm ile ilişkilendirilebiliyor. Otizm teşhisindeki artış, geçmişte daha düşük tarama oranlarına sahip demografik gruplarda daha belirgin hale gelmiştir. Kadınlar, bazı etnik veya demografik gruptaki çocuklar, prematüre doğanlar ve ileri yaşlarda ebeveynlik gibi unsurlar da bu artışta etkili faktörler arasında yer alıyor” şeklinde ekledi.
“ERKEN TEŞHİS HAYATİ ÖNEME SAHİP”
Otizm tanısının genellikle gözlemler ve ebeveynlerle yapılan görüşmelerle belirlendiğini vurgulayan Dr. Gültekin, erken yaşta yapılan taramaların bireylerin gelişimi açısından büyük farklar yaratabileceğini ifade etti.
18-24 ay arasında gerçekleştirilen tarama testlerinin, potansiyel otizm vakalarını erken bir dönemde tespit edebileceğini belirten Dr. Gültekin, ebeveynlerin bu testleri ihmal etmemesi gerektiğini söyledi. Erken müdahale ile otizmli çocukların bilişsel, sosyal
