Son yıllarda gerçekleştirilen bir araştırma, 1997 ile 2024 yılları arasında yapılan otopsilerde beyin, karaciğer ve böbrek dokularında artan miktarda mikro ve nanoplastiklerin ortaya çıktığını göstermiştir. Mikroplastiklerin insan sağlığı üzerindeki uzun vadeli etkileri henüz tam olarak anlaşılmamış olmakla birlikte, mevcut çalışmalar bu zararlı parçacıkların felç ve kalp krizleri ile ilişkilendirilebileceğini işaret etmektedir.
DEMANS HASTALARINDA MİKROPLASTİK SEVİYELERİ ALTIDAN FAZLA
Yapılan incelemelere göre, demans hastalarının beyinlerinde mikroplastik seviyeleri, sağlıklı bireylere göre yaklaşık altı kat daha yüksektir. Ancak, bilim insanları demansın beyin dokusunda bozulmaya yol açabileceğini ve bunun mikroplastik birikimini artırmış olabileceğini vurgulamaktadır. Araştırmaya liderlik eden New Mexico Üniversitesi’nden Prof. Matthew Campen ve ekibi, mikroplastiklerin nörolojik hastalıklara veya diğer sağlık sorunlarına neden olup olmadığını anlamak için daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç duyulduğunu belirtmektedir.
Ayrıca, erken doğumla dünyaya gelen bebeklerin plasentalarında mikroplastik oranının belirgin şekilde yüksek olduğu tespit edilmiştir. Fareler üzerinde gerçekleştirilen bir deneyde, mikroplastiklerin beyin damarlarını tıkayabileceği ve nörolojik hasara yol açabileceği gözlemlenmiştir. Ancak, insan kılcal damarlarının daha geniş yapısı nedeniyle aynı etkinin gösterilip gösterilmeyeceği henüz belirsizdir.
“MİKROPLASTİKLERİN İNSAN SAĞLIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ İÇİN DAHA FAZLA ARAŞTIRMA GEREKİYOR”
Araştırma ekibi, 2016 ve 2024 yıllarında hayatını kaybeden toplam 52 kişinin beyin, karaciğer ve böbrek dokularını inceledi. Beyin dokularındaki mikroplastik yoğunluğu, diğer organlara kıyasla oldukça yüksek bulunmuştur. 2024’te ölen bireylerin beyin ve karaciğer dokularındaki mikroplastik seviyelerinin 2016’daki oranlarla kıyaslandığında belirgin bir artış gösterdiği kaydedilmiştir. Ayrıca, 1997-2013 yılları arasında ABD’nin doğu kıyısında hayatını kaybeden kişilerin beyin dokuları da araştırmaya dahil edilmiş ve 1997 ile 2024 yılları arasında beyinlerdeki mikroplastik kirliliğinin sürekli bir artış gösterdiği tespit edilmiştir.
En sık tespit edilen plastik türü, plastik torba ve gıda ambalajlarında yaygın olarak kullanılan polietilen olmuştur. Beyindeki plastik parçacıklarının çoğunluğunun nano ölçekli kırıklar ve parçalar olduğu gözlemlenmiştir. Araştırma ekibi, organlardan yalnızca tek bir örnek alındığını ve bireyler arasındaki farklılıkların tam olarak bilinmediğini ifade etmiş, ayrıca ABD’nin farklı bölgelerinden alınan örnekler arasındaki coğrafi değişkenliklerin de sonuçları etkileyebileceğine dikkat çekmiştir.
İngiltere’deki Exeter Üniversitesi’nden Prof. Tamara Galloway, son 8 yıl içinde beyinlerdeki mikroplastik seviyelerinin yüzde 50 arttığını, bunun plastik üretimi ve kullanımındaki artışla paralel olduğunu ifade etmiştir. Galloway, çevredeki mikroplastik kirliliğinin azalması halinde insan vücuduna giren mikroplastik miktarının da düşeceğine dair önemli bir bulgu sunmaktadır.
Avustralya’daki RMIT Üniversitesi’nden Prof. Oliver Jones ise mikroplastiklerin insan sağlığı üzerindeki etkilerini net bir şekilde anlamak için daha fazla ve kapsamlı araştırmalar yapılması gerektiğini vurgulamıştır.
