Çikolatadan peynire, tükettiğiniz yiyecekler ve içecekler migren ağrılarınızı artırabilir ya da hafifletebilir. Bu konuda uzmanlarla görüştük…
İngiltere’de yaklaşık 10 milyon insan migren ağrılarıyla mücadele ediyor. Migrenin en yoğun yaşandığı dönemler ise 25 ile 55 yaş arası olarak belirleniyor ve kadınlar bu ağrıları daha şiddetli hissediyor.
Ağrıların neden kaynaklandığı veya genetik bir faktör olup olmadığı netlik kazanmış değil. Ancak bazı bireylerin, belirli gıdaların migren ağrılarını tetiklediğini bildirdiği belirtiliyor. Konuyla ilgili bilim insanları ve uzmanlara bu bilgilerin doğruluğunu sorduk.
Ağrıyı en çok ne tetikliyor?
Hollanda’daki Leiden Üniversitesi Tıp Merkezi’nden nörobiyolog Prof. Gisela Terwindt, migren hastalarının yaklaşık yüzde 30’unun bazı gıdaların ağrılarını tetiklediğini fark ettiğini ifade etti. Ancak ortak bir tetikleyici belirlemek oldukça zor; çünkü her bireyde farklı gıdalar bu etkileri yaratabiliyor.
2015 yılında Oklahoma Üniversitesi’nden yapılan araştırmalara göre, peynir, kırmızı şarap, çikolata, monosodyum glutamat, nitrat içeren (sosis, işlenmiş et, sosis, pastırma gibi) ve tiramin içeren gıdalar (tofu, soya gibi) ile turunçgiller ve bunlardan yapılan meyve suları, genel tetikleyiciler arasında yer alıyor.
İngiltere Beslenme Derneği’nden Dr. Duane Mellor, “Migrenle bağlantılı olarak belirlediğimiz en etkili besinler tiramin içeren gıdalar oldu” diyerek araştırmanın bulgularını özetledi.
Tiramin, bazı gıdalarda bulunan biyolojik bir amin olup, yüksek miktarlarda alındığında migren semptomlarına yol açabileceğine dair kanıtlar mevcut. Aminler, kafein ve birçok içecek ile yiyecekte bulunuyor.
Bu durumu göz önünde bulunduran İngiltere Ulusal Sağlık Hizmetleri (NHS), migren hastalarına bir ay boyunca yüksek amin içeren gıdalardan uzak durmalarını ve bu süreçte migren semptomlarının nasıl değiştiğini takip etmelerini öneriyor.
Hastaların kaçınması gereken gıdalar arasında alkollü veya düşük alkollü içecekler, şarap, çikolata, peynir, kahve, çay ve diğer kafeinli ürünler yer alıyor. Ayrıca turunçgiller, domuz eti, bakla, bezelye, karides ve yengeç gibi besinler de listeye eklenmiş durumda.
Düzenli yemenin önemi
Migren ile ilgili olarak düzenli beslenmeme ve öğün atlama da sorun yaratabiliyor.
Mellor, bu durumu “Kötü yeme alışkanlıkları veya düzensiz bir beslenme biçimi de migreni tetikleyebilir. Migren, baş dönmesi ve bulantıya neden olduğundan, bu durum yemek yeme isteğini azaltabilir” şeklinde açıklıyor.
2024 yılında Londra’da gerçekleştirilecek Migren Derneği Uluslararası Sempozyumu Hasta Günü’nde Terwindt, kadınların yüzde 50’si ve erkeklerin yüzde 40’ında öğün atlamanın migreni tetiklediğine dair çok yönlü bir çalışmanın sonuçlarını sunacak.
Ayrıca sıvı alımının da yemek kadar önemli olduğu, zira dehidrasyonun bir tetikleyici olabileceği belirtiliyor.
Ancak alkol gibi bazı içecekler de dehidrasyona yol açabiliyor. Aynı sunumda Terwindt, hastaların yüzde 40’ında alkollü içeceklerin migreni tetiklediğine dair raporlar bulunduğunu ifade etti.
Yeme düzenini değiştirmek migren ağrılarına engel olur mu?
2022 yılında Stanford Üniversitesi’nden uzmanlar, yeme içme önerilerinin yapılabilmesi için daha kapsamlı araştırmalara ihtiyaç olduğunu savundu.
Yine de düzenli ve sağlıklı beslenmenin kilo kaybına yardımcı olduğu ve bazı beslenme biçimlerinin migren üzerinde olumlu etki yarattığına dair yeterli kanıt bulunduğunu vurguladılar.
Bunlar arasında glisemik indeksi düşük gıdalar, ketojenik diyet ve DASH diyeti yer alıyor.
Ancak migren odaklı yeni bir beslenme düzenine geçmeden önce mutlaka bir doktora danışılması gerektiği, zira migren ile beslenme arasındaki ilişki henüz netlik kazanmış değil.
Migren Derneği’nde bilgi ve destek servisinin başında bulunan Debbie Shipley, “Migrenin bazı diyetlerle olumlu veya olumsuz etkilendiğine dair çok az kanıt mevcuttur” diyor.
Shipley’e göre, bu diyetlerde birçok farklı değişkenin sonuçlar üzerinde etkili olabileceği belirtiliyor.
Exeter Baş Ağrısı Kliniği’nden Dr. David Kernick de sempozyumda yaptığı konuşmada, “Migren diyeti olarak adlandırabileceğimiz bir kavram üzerinde çok az bilgiye sahibiz” değerlendirmesini yaptı:
“Bu tür diyetleri deneyebilirsiniz, ancak kanıtlar çok güçlü değil. En önemli nokta, işlenmiş gıdalardan kaçınmak ve dengeli bir şekilde, bol miktarda meyve, sebze ve lifli gıda tüketmektir.”
Mellor da “Bu tamamen sağlıklı bir beslenme düzenine sahip olmakla ve uzun süreli açlık durumlarından kaçınmakla ilgili” diye ekliyor.
Shipley de bu görüşü destekleyerek, “Migrenler düzeni sever; dolayısıyla öğün atlarsanız migreniniz tetiklenebilir” diyor.
Migren Derneği, baş ağrısı takvimi tutulmasını önererek, hastaların hangi gıdaların ağrılarını tetiklediğini belirlemelerine yardımcı olabileceğini belirtiyor.
“Herkesin vücut yapısı farklıdır” diyen Mellor, “Hastalar bazı gıdaların ağrılarını tetiklediğini düşünseler bile, o gıdayı diyetlerinden tamamen çıkarmaya acele etmemelidirler. Bu durum, bazı temel besin maddelerinden ve enerji kaynaklarından mahrum kalmalarına yol açabilir. Eğer bu gıdayı tamamen beslenmelerinden çıkarmaya karar verirlerse, bu besin maddelerini başka kaynaklardan edinmelerine özen göstermelidirler. Dengeli bir diyet için en iyi yol, bir diyetisyene danışmaktır.”
