Kolajen, günümüz sağlık tartışmalarının merkezinde yer alıyor. Farklı şekillerde fayda sağladığı düşünülen kolajeni siz nasıl kullanıyorsunuz?
Artık yaşlanma karşıtı takviyelerin shot olarak içildiği etkinlikler düzenleniyor. Bu tür partilerin ardından, sert bir içki tüketilse bile, cildin gençleşmesi için kolajenin yeterli olacağı düşünülüyor.
Ancak, kolajenin ne olduğu, nasıl alınması gerektiği ve takviyelerin etkinliği, sağlık uzmanları arasında hâlâ tartışma konusu olmaya devam ediyor.
Kolajen, vücutta en fazla bulunan proteinler arasında yer alıyor ve cildimizin yanı sıra kas-iskelet sistemimizin yapısal bütünlüğünü korumaya yardımcı oluyor.
Kolajen, cildin dolgun, eklemlerin ve kemiklerin güçlü kalmasını, saçların ve tırnakların sağlıklı olmasını sağlıyor.
O kadar önemli bir hale geldi ki, bazı dermatologlar bu konuyu “yatırım” kavramlarıyla ilişkilendiriyor. Kolajen arzına erken yatırım yapmak, yaşlanma süreci başladığında avantaj sağlamak anlamına geliyor.
Yaşlanma kaçınılmaz bir gerçek.
Kolajen seviyeleri, 20’li yaşların ortalarından itibaren yılda ortalama %1 oranında azalmaya başlıyor.
Bu düşüş, güneş maruziyeti, beslenme ve stres gibi faktörlere bağlı olarak değişiklik gösteriyor.
Azalan kolajeni takviyelerle artırma fikrini destekleyen güvenilir bilimsel veriler var mı? Eğer varsa, vücuda bu takviyeleri almanın en etkili yolu nedir?
Kendisi 33 yaşında olan Kimberlie Smith, altı ay önce kolajen almaya başlamış. Oğlu prematüre doğduktan sonra, stresin cildine olumsuz etkiler yarattığını ifade ediyor.
Her gün tropikal aromalı jelde balıklardan elde edilen deniz kolajeni tüketiyor.
Kimberlie, “Cildim kesinlikle daha parlak ve berrak görünüyor, ayrıca saçlarım hiç bu kadar iyi görünmemişti” diyor. “Uykusuz bir anne olarak, kesinlikle bir fark yarattı.”
Londra Harley Street’te danışman dermatolog olarak çalışan Emma Wedgeworth, ağızdan kolajen almanın etkisini gösteren bazı araştırmalar bulunsa da, bu konuda şüpheci olduğunu belirtiyor.
Wedgeworth’a göre, kolajenin vücuttaki yolculuğu karmaşık bir süreç; bu nedenle ihtiyacımız olan bölgeye ulaşması zor görünüyor.
Bunun için, kolajenin bağırsaktan geçip kan dolaşımına karışması gerekiyor. Kolajen büyük bir molekül olduğundan, ilaç şirketleri bunu daha küçük parçalara ayırarak (kolajen peptitleri) sunmaya başladı. Aksi halde, hidrolize kolajen olarak biliniyor.
Daha küçük formda olan kolajenin bağırsak duvarından geçme şansı artıyor, ancak hâlâ uzun bir yol kat etmesi gerekiyor.
Kolajenin etkili olabilmesi için cilde ulaşması şart, fakat vücuttaki diğer organları desteklemek için kolayca yer değiştirebilir.
“Bu konuda güvenilir kanıt az, ancak cildimizin ‘en hızlı hücre döngüsüne’ sahip organ olması nedeniyle, kolajen peptitlerinin diğer organlardan daha fazla kullanılma olasılığı yüksek” şeklinde bir teori mevcut.
Bu durumda cilt hücrelerindeki kolajen seviyesinde artış gözlemlenebilir.
Hangi kolajen tercih edilmeli?
Tüm bu bilgiler karmaşık görünüyor. O halde, kolajen kremlerinin etkili olup olmadığını sormak doğal. Doğrudan cilt üzerine uygulandıkları için, hedefe ulaşma şansları daha yüksek olmaz mı?
Bayan Wedgeworth’un yanıtı “Hayır”. “Kolajen, cildin sadece dış katmanında kalır ve orta katman olan dermise ulaşmaz.”
Üç farklı kolajen takviyesi türü mevcut: deniz (balıktan), sığır (inekten) ve vegan. Dermatolog, eğer kolajeni ağızdan alıyorsanız, deniz ürününü tercih etmenizi öneriyor.
Bunun nedeni, daha fazla tip 1 kolajen içermesi. Bu tür, cilt hücrelerine yapı kazandırmanın yanı sıra kemiklerin, tendonların ve bağ dokularının sağlığında önemli rol oynar.
Bayan Wedgeworth, vegan kolajenin en az etkili olan olduğunu belirtiyor. Çünkü kolajen hayvansal kaynaklı bir protein olduğundan, vegan ürünler aslında kolajenden yapılmıyor ve bunun yerine bir dizi amino asit ve vitamin içeriyor.
Başlayınca durmak mümkün mü?
“Kapana kısıldım,” diyor Ali Watson, mutfağındaki sığır kolajen tozu paketlerini göstererek. “Evet, bu benim için ve bu da Tommy için” diye ekliyor, köpeğini işaret ederek.
Baktığım ince kahverengi tazının gri bıyıkları burnunun etrafından dışarı çıkıyor. Onaylarcasına bir kaşını kaldırıyor.
“Dozlama hakkında çok şey bilen” bir nöroanestezist olduğunu söyleyen Ali, kolajen almaya başladıktan sonra bunu bırakmanın mümkün olmadığını düşünüyor.
“Birkaç yıl önce toz olarak almaya başladım. İlk başta görünümümle ilgili değildi, eklemlerimi korumak istedim çünkü çok fazla ağırlık kaldırıyorum.” diyor.
Ali, eklemlerinde bir değişiklik olup olmadığından emin değil ancak başka olumlu değişiklikler gözlemlediğini ifade ediyor.
“Cildim daha parlak, saçlarım daha kalın ve tırnaklarım daha güçlü hissediyor.” diye ekliyor.
Ali, köpeği Tommy’nin eklem sağlığı için kolajen denemek istediğini de belirtiyor. “Biliyorum, çılgınca görünüyor,” diyor. “Ama Tommy yazdan hemen önce biraz daha yavaş, biraz daha az hevesli görünüyordu, bu yüzden ona köpek kolajeni verebileceğimi düşündüm.”
Ali, “Eklemlerine iyi gelip gelmeyeceğini görmek istedim – artık yaşlanıyor.” diyor. “Biraz daha canlı ama bunun nedeni havaların soğuması ve daha az sıcak ve uyuşuk olması olabilir.”
Ali, takviyenin bir fark yarattığına tam olarak ikna olmuş değil ve Tommy ile birlikte günlük dozlarını almak ona ayda 60 sterline mal oluyor.
Ancak artık duramayacağını ifade ediyor. “Bu takviyelerin durumu böyle,” diyor 46 yaşındaki kadın, “hayatın inişleri ve çıkışları var. Düşüş dönemlerinde bu takviyeleri alabilirsiniz, sonra her şey yoluna girdiğinde – ve bunun takviyelerle çok az ilgisi olabilir.”
Ali, “Ama o noktaya geldiğinizde durma riskini göze alamazsınız.” diye ekliyor.
İlaç şirketlerinin rolü ne?
Mid Cheshire NHS Trust’ta danışman dermatolog olan Profesör Faisal Ali, tüketicilerin ve hekimlerin karşılaştığı sorunlardan birinin, takviye araştırmalarındaki çelişkili bilgi ve çıkar çatışmaları olduğunu söylüyor.
Yakın zamanda yapılan küçük bir çalışmada, sağlıklı yaşam endüstrisi tarafından finanse edilen araştırmalar ile bu çıkar çatışmasına sahip olmayan araştırmaların karşılaştırılması gerçekleştirildi.
Endüstri tarafından finanse edilen çalışmalar, kolajen takviyelerinin cildin nemini, elastikiyetini ve kırışıklıklarını önemli ölçüde iyileştirdiğini öne sürerken, ilaç şirketlerinden fon almayan çalışmalar cilt üzerinde herhangi bir etki olmadığını ortaya koyuyor.
Prof. Ali, endüstri tarafından finanse edilen çalışmaların “doğası gereği kötü” olmadığını, ancak sağlam kanıtların eksik olduğunu ifade ediyor.
Peki, zaman geri dönebilseydi ve 20’li yaşlarda
