İngiltere’de 10 milyon, Türkiye’de ise 13 milyon insanı etkileyen migren hastalığı, bireylerin yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyebilir. Bu durum, kariyerleri sona erdirebilir ve kişilerin sosyal hayatlarını kısıtlayabilir. Bu nedenle, migreni “tedavi” ettiğine dair çıkan söylentiler, hastalar arasında büyük bir merak uyandırıyor.
Migreni yönetmeye yardımcı olabilecek ilaçlar mevcut olsa da, kesin bir tedavi yöntemi henüz geliştirilememiştir. İlaçların etkinliği kişiden kişiye değişebilir; bu nedenle birçok migren hastası için kalıcı bir çözüm bulmak oldukça zordur.
Bazı hastalar, migren ağrısını hafifletmek için kendi yöntemlerini geliştirmiştir: Saç kurutma makinesiyle yüzlerini ısıtanlar veya başlarına buz torbası koyarak sıcak banyo yapanlar bu yöntemler arasında yer alıyor.
Sosyal medyada son günlerde dikkat çeken “Mc Migren Menüsü” adlı bir yöntem, migren hastaları tarafından ilgiyle karşılanmakta. Bu yöntem, normal kola içip tuzlu patates kızartması yemenin migren durumunu düzelttiği iddiasıyla TikTok’ta yayılmakta.
Peki, bu iddiaların arkasında bilimsel bir gerçek var mı? Bu gıdalar bedenimizde nasıl bir etki yaratıyor?
Oxfordshire bölgesinde yaşayan Nick Cook, migren atağı belirtileri hissettiğinde yanına “bir cüzdan dolusu ilaç” aldığını ifade ediyor. Çalıştığı günlerde, ağrıyı durdurmak için her türlü yöntemi deneyeceğini belirtiyor:
“Eğer bu hastalıkla yaşıyorsanız ve haftada beş gün çalışıyorsanız, her şeyi denemekten başka çareniz yok.”
Nick, atağın başladığını hissettiğinde göz yuvalarındaki ağrının kendisine oldukça rahatsız edici geldiğini dile getiriyor. Kola içmenin kafein ve şeker sayesinde ağrıyı hafiflettiğini belirtiyor:
“Atağın geleceğini önceden hissedersem, bazen kola içmek işe yarayabiliyor. Görüşüm bulanıklaştığında atağın geleceğini anlıyorum.”
Ancak Nick, kola içmenin günlük ilaçlarının yerini tutamayacağını vurgularken, bazen bunun “günün sonunu kurtarmasına yardımcı olduğunu” da ekliyor.
Kronik migren ağrıları ile yaşamış 27 yaşındaki Kayleigh Webster, tuzlu patates kızartmasının migren atağını yavaşlatma potansiyeline sahip olduğunu ifade ediyor. Ancak bu yöntem için temkinli bir yaklaşım sergiliyor:
“Bu yöntem yardımcı oluyor ama kesinlikle bir tedavi değil,” diyor ve sözlerini şöyle sürdürüyor: “Migren karmaşık bir beyin hastalığı. Kafein ve fast food yiyeceklerdeki tuz ile şekerle tedavi edilemez.”
Kayleigh, çeşitli ilaçlar, sıcak suya ayak sokma, başına bez koyma ve akupunktur gibi birçok yöntemi denediğini fakat hiçbiriyle etkili sonuç alamadığını aktarıyor. Ancak medikal Botox’un kendisine biraz rahatlama sağladığını, başına ve boynuna yapılan enjeksiyonlarla ağrının azalabildiğini belirtiyor. Botox’un migrene etkisi hâlâ tam olarak anlaşılamasa da, sinirlerden yayılan güçlü ağrı sinyallerini engellediğine inanılıyor.
Migren atağı, genellikle birkaç gün sürebilir ve parasetamol gibi basit ağrı kesicilerle tedavi edilebilen normal baş ağrılarından çok daha farklı bir seyir izler. Migren, başta ve boyunda ağrı, uyuşukluk, görme bozukluğu gibi belirtilerle kendini gösterir ve hatta konuşma ve hareket yetilerini bile etkileyebilir.
M.S. 3000 yılına kadar uzanan kayıtlar, antik Mısırlıların bile migren sorunu yaşadığını göstermektedir. Ancak migrenin kesin nedeni hâlâ bilinmemektedir. Araştırmacılar, damarlardaki acı reseptörlerinin ve beynin etrafındaki sinir dokusunun, yanlış sinyaller göndererek bu duruma yol açtığını öne sürmektedir. Ancak bazı insanların neden aşırı hassas sinir sistemine sahip olduğu ve belirli durumlara neden tepki verdiği hâlâ bilinmemektedir.
Uzmanlar, migrenin neden her yedi kişiden birinde görüldüğüne dair yeterli araştırmanın yapılmadığını belirtmektedir. Migren Vakfı’ndan Aile Hekimi Dr. Kay Kennis, “McMigren Menüsü”nde migren ataklarını hafifletebilecek unsurların bulunduğunu ancak bunun yalnızca McDonald’s ürünlerine özgü olmadığını vurguluyor:
“Koladaki kafein, sinirleri uyarabilir ve sinir faaliyetlerini etkileyen bir madde. Bazı insanlar için bu uyarı işe yarayabiliyor. Migren ağrıları için kullanılan bazı ağrı kesicilerin içinde de kafein bulunuyor, bazı hastalarda bu yöntem etkili olabiliyor. Ancak bunun nedenini tam olarak bilmiyoruz.”
Aynı zamanda Dr. Kennis, kola gibi kafeinli ve gazlı içeceklerin migren ataklarını yönetmekte düzenli bir çözüm olamayacağını da belirtiyor. Fazla kafein tüketiminin migreni tetikleyebileceği ve uzun vadede daha kötü sonuçlara yol açabileceği konusunda uyarıyor. Ayrıca, hızlı gıdalarda bulunan diğer unsurların da sinir faaliyetlerini etkileyebileceği, fakat tuzun migren üzerindeki etkileri hakkında yeterli araştırma yapılmadığını da ekliyor.
Nörolog Profesör Peter Goadsby, migrenle mücadele için uzun yıllar yeterli bütçe ayrılmadığını, son dönemlerde yapılan çalışmaların olumlu sonuçlar vermeye başladığını ifade ediyor. Goadsby’nin son araştırması, “gepant” adı verilen bir ilaç türünün, migren atağı sürecinde belirli ağrı reseptörlerini bloke edebileceğini ve ağrıyı başlamadan kesebileceğini ortaya koyuyor.
Yaşam tarzındaki değişikliklerin de migrenle mücadelede etkili olabileceğini dile getiren Goadsby, düzenin önemine dikkat çekiyor. “Beyninize dikkat edin,” diyor ve ekliyor:
“Düzenli bir yaşam tarzı benimseyin. Uyarı işaretlerini hissediyorsanız, vücudunuzu dinlemeyi unutmayın. Esneme, uykulu olma, ruh hali değişiklikleri ve besin alışkanlıklarındaki değişikliklere dikkat edin.”
Nick de bu tavsiyeleri uyguluyor. Zaman zaman kola içip tuzlu patates kızartması yediğini, hayatının büyük kısmını migrenini yönetmeye adadığını ifade ediyor:
“Alkol almıyorum, bulutlu havalarda bile güneş gözlüğü takıyorum. En yakın arkadaşlarımla dışarı çıktığımızda yanımıza aldıklarımızın yarısı migrenimi idare etmek için gerekli olan şeyler.”
Geçtiğimiz günlerde katıldığı bir bekarlığa veda partisinde, arkadaşlarının durumu ile kendi durumu arasındaki farkı gözlemlemiş:
“Arkadaşlarım sabaha kadar party yaptılar, ben ise kendi yastığım, elma, muz ve atıştırmalıklarla yatağa gittim. Çünkü aç kalmak da migreni tetikleyebiliyor,” diyor.
Nick, gece yarısı yatağına girdiğinde dostlarının bunu anladığını ve bununla ilgili bir sorun yaşamadığını belirtiyor. “Hayatımı böyle sürdürmek zorundayım,” diyerek sözlerini sonlandırıyor.
