İsrail’in 9 Eylül’de Katar’ın başkenti Doha’da gerçekleştirdiği saldırı, Türkiye‘nin Katar ile olan özel ikili ilişkileri ve Hamas ile sürdürdüğü düzenli temaslar açısından bölgede gerilimin artmasına neden olan önemli bir gelişme olarak öne çıkıyor.
Türkiye, bu saldırıya en sert tepkileri veren ülkeler arasında yer aldı.
Ankara, tüm olanaklarıyla Katar’ın yanında duracağını ve saldırıya karşı “ortak adımlar” atılması çağrısında bulundu.
İsrail ordusu, Doha’daki saldırısında müzakere yürüten Hamas yetkililerini hedef aldı.
Türkiye, kınadığı saldırının sonuçlarını en yakından takip eden ülkelerden biri oldu.
Dışişleri Bakanlığı, saldırının ardından birkaç saat içinde bir yazılı açıklama yaptı.
Açıklamada, “Bu saldırıyla birlikte, İsrail’in bölgede hedef aldığı ülkeler listesine ateşkes müzakerelerine arabuluculuk yapan Katar da eklenmiştir. Bu durum, İsrail’in bölgedeki yayılmacı siyasetinin ve terörizmi bir devlet politikası olarak benimsediğinin açık bir kanıtıdır” ifadelerine yer verildi.
Türkiye, bu “alçakça” olarak nitelendirdiği saldırının ardından Katar’ın yanında olduğunu duyurdu.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, aynı mesajı telefon görüşmesi yaptığı Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani’ye iletti.
İletişim Başkanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre, iki lider görüşmede “İsrail’in Katar’daki Hamas müzakere heyetini hedef alan saldırısını ve buna karşı atılacak ortak adımları” gündeme getirdiler.
Erdoğan’ın, Türkiye‘nin tüm imkanlarıyla Katar devleti ve halkının yanında olacağı mesajını Emir Al Sani’ye ilettiği bildirildi.
Türkiye ve Katar stratejik ortaklık ilişkisi
Ankara açısından 9 Eylül’de yaşananların en kritik unsurlarından biri, saldırıya uğrayan Katar’ın, Türkiye‘nin bölgedeki en önemli müttefiki konumunda olmasıdır.
İki ülke liderleri, sık sık karşılıklı ziyaretlerle hem ikili ilişkileri hem de bölgesel konularda işbirliğini artırmaya yönelik adımlar atıyorlar.
Türkiye ve Katar, dış politika alanında hemen her konuda benzer bir çizgide ilerliyor.
Bu iki ülke, zor zamanlarda birbirlerine destek olma konusunda da geçmişte önemli adımlar atmıştır.
Türkiye, 2017 Körfez Krizi sırasında Katar’a büyük siyasi destek vermiştir. (Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn ve Mısır, “terör örgütlerini desteklediği” ve “İran’a aşırı yakınlaştığı” iddialarıyla Katar ile diplomatik ilişkilerini kesmiş ve bu ülkeye bir süre ekonomik ambargo uygulamıştı.) Katar da 2021 sonrasında, Türkiye‘ye ekonomik kriz döneminde mali destek sağlamıştır.
Türkiye ve Katar, 2000’lerin başından itibaren geliştirdikleri ilişkileri 2014’te stratejik ortaklık düzeyine çıkarmıştır.
Bu süreçte ikili askeri işbirliği derinleştirilmiştir; iki ülke, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Katar’da asker bulundurmasını öngören bir dizi anlaşma imzalamıştır.
2015’ten bu yana Katar’da bulunan Türk askerleri, 2017’de Katar Türk Birleşik Müşterek Kuvvet Komutanlığı adını alan üste Katar ordusuna eğitim ve danışmanlık hizmeti vermektedir.
Bu işbirliği, 2024 yılında hava ve deniz unsurlarının katılımıyla daha da genişlemiştir.
Milli Savunma Bakanlığı’nın yaptığı açıklamalara göre, Türkiye, 6 F-16 savaş uçağı ve iki karakol gemisini Katar’da konuşlandırmıştır.
Milli Savunma Bakanı Güler: ‘Türkiye ve Katar tek yürek, tek yumruk’
Katar’a 2024’te gerçekleştirdiği ziyarette Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, iki ülke arasındaki askeri işbirliğinin önemini vurguladı.
Bakan Güler, “Özellikle son dönemde Orta Doğu’da yaşanan gerginlikler, birlikte hareket etmemizin önemini bir kez daha ortaya koymuştur. Nitekim İsrail’in Filistin, Gazze ve Lübnan’da sergilediği barbarlık seviyesi, devlet terörü ve zulüm bölgenin büyük bir kargaşaya sürüklenme riskini artırmaktadır.” dedi.
Bakan Güler, “Dolayısıyla bu kritik ortamda Türkiye ile Katar arasında geliştirilen fevkalade dayanışma ve yakın işbirliği her zamankinden daha önemli ve kıymetlidir” ifadelerini kullanarak ekledi:
“Türkiye ve Katar bu hassas dönemde de tam bir uyum içerisinde hareket ederek tek yürek, tek yumruk olmuştur.”
Bu sözleriyle Güler, Ankara’nın Katar ile olan ilişkisine verdiği önemi ortaya koymuştur.
Askeri istihbarat paylaşımı ve işbirlikleri
Türkiye ve Katar, 2007’de imzaladıkları ilk askeri işbirliği anlaşmasının yerine geçecek daha kapsamlı bir askeri çerçeve anlaşmasını 2023 yılında imzalamıştır.
Bu anlaşmanın en önemli maddelerinden biri, askeri istihbarat paylaşımını içermektedir.
Anlaşmada, “Bu Madde, özellikle Tarafların karşılıklı menfaatlerine halel getireceği düşünülen ve birlikte kararlaştırılacak ülkelerle ilgili, öncelik askerî faaliyetlerde olmak üzere, Tarafların Silahlı Kuvvetlerinin ilgi alanlarındaki gelişmeleri ve bu ülkelerin Türkiye Cumhuriyeti ile Katar Devleti arasındaki faaliyetleri ile ilgili askerî istihbarat bilgilerinin mübadelesini kapsar” ifadelerine yer verilmektedir.
Bu maddeye dayanarak, resmi olarak açıklama yapılmasa bile, Türkiye ve Katar’ın İsrail’in askeri faaliyetleri hakkında istihbarat paylaşımı içinde olduğu öne sürülmektedir.
Türkiye ve Hamas arasındaki önemli temaslar
Ankara açısından, İsrail’in saldırısını önemli kılan bir diğer unsur, Hamas yetkililerinin sık sık ziyaret ettiği ülkelerden birinin Türkiye olmasıdır.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, zaman zaman Hamas yöneticilerini kabul etmektedir.
Türkiye’ye Hamas tarafından gerçekleştirilen son ziyaret ise 1 Ağustos’ta gerçekleşmiştir.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Hamas Şura Meclisi Başkanı Muhammed Derviş başkanlığındaki heyeti İstanbul’da kabul etmiştir.
Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı İbrahim Kalın da en son 29 Haziran’da Hamas Şura Derviş ve beraberindeki heyetle görüşmüştür.
Hamas’ı “direniş ve kurtuluş örgütü” olarak gören Türkiye, Hamas’a silahlarını bırakması çağrısında bulunan ve Avrupa Birliği ile Arap Birliği’nin desteklediği New York Bildirisi’ne itirazda bulunmuştur.
Türkiye’de barınan Hamas yetkilisi var mı?
Bu süreçte en çok merak edilen konulardan biri, Hamas’ın Türkiye’de konuşlu yöneticisinin olup olmadığıdır.
Hamas’ın bürosunu Katar’dan Türkiye’ye taşıyacağı yönündeki haberler geçen yıl yalanlanmıştır.
Türkiye Dışişleri Bakanlığı kaynakları, o dönemde yaptıkları açıklamalarda, Hamas üyelerinin “zaman zaman Türkiye’yi ziyaret ettiğini” ancak “Hamas Siyasi Bürosu’nun Türkiye’ye taşındığı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını” ifade etmiştir.
ABD Hazine Bakanlığı ise geçen yıl altı üst düzey Hamas yetkilisi için yaptırım kararı açıklamış ve bu
