İsrail, Doğu Kudüs ile Batı Şeria arasında yer alan bir bölgeye 3400 konut inşa etmeyi planladığını açıkladı.
14 Ağustos’ta yapılan yerleşimleri destekleyen etkinlikte konuşan aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezazel Smotrich, Batı Şeria’daki bu projenin “Filistin devleti fikrini gömeceğini” ifade etti.
E1 olarak adlandırılan parselde gerçekleştirilecek yerleşim planı, Kudüs ile Maale Adumim yerleşimini birleştirmeyi hedefliyor.
Tartışmalı proje, işgal altındaki Doğu Kudüs’ü Batı Şeria’dan fiilen ayıracağı gerekçesiyle uzun yıllardır askıya alınmıştı.
Smotrich, projenin hayata geçmesi durumunda “Filistin devleti fikrinin ortadan kalkacağını” belirterek, bu durumda artık tanınacak bir şeyin kalmayacağını söyledi.
Bakan, bu ifadeleriyle, Gazze’de ateşkes sağlanmadığı takdirde Eylül ayında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda Filistin’i resmen tanıyacaklarını açıklayan bazı Batı ülkelerini hedef aldı.
İsrail merkezli yerleşim karşıtı “Peace Now” (Şimdi Barış) sivil toplum kuruluşuna göre, Batı Şeria ve Doğu Kudüs’te 160 yerleşimde yaklaşık 700 bin İsrailli yerleşimci yaşamaktadır.
Peace Now, E1 yerleşim projesi için 20 Ağustos’ta İsrail Savunma Bakanlığı’na bağlı bir teknik komitede oturum düzenleneceğini duyurdu. Grup, bakanlığın projeye yönelik itirazları reddettiğini vurguladı.
Bürokratik sürecin tamamlanmasının ardından, altyapı çalışmalarının birkaç ay içinde başlaması ve konut inşaatlarının yaklaşık bir yıl içinde başlaması öngörülüyor.
1967 yılından bu yana İsrail işgali altında bulunan Batı Şeria’da yaklaşık 3 milyon Filistinli yaşamaktadır.
Bölgedeki İsrail yerleşimlerinin uluslararası hukuka aykırı olduğu belirtiliyor.
E1 parselinde inşa edilecek 3400 konut, Filistinlilerin devlet kurma olasılığını ciddi şekilde engelleyecek.
Bu parsel, Kudüs’ün güney ve kuzey bölgelerini birbirinden ayıracak ve Filistinlilerin Ramallah, Doğu Kudüs ve Beytüllahim gibi şehirler arasında bağlantı kurmasını zorlaştıracak.
Hamas’ın 7 Ekim 2023’te İsrail’e yönelik saldırılarından bu yana, Batı Şeria’daki Filistinlilere yönelik yerleşimci şiddeti ve devlet baskısı önemli ölçüde artmış durumda. İsrailli yetkililer, bu uygulamaları güvenlik önlemleri olarak savunuyor.
‘Soykırım, yerinden etme ve ilhak suçlarının devamı’
İsrail’in E1 yerleşim projesine onay vermesi, Türkiye dahil birçok ülkede tepkiyle karşılandı.
Türk Dışişleri Bakanlığı, yazılı açıklama yaparak planın onaylanmasını kınadı. Açıklamada, “Batı Şeria ile Doğu Kudüs’ü fiilen birbirinden ayıracak bu adım, uluslararası hukuku ve Birleşmiş Milletler kararlarını hiçe saymakta; Filistin Devleti’nin toprak bütünlüğünü, iki devletli çözüm zeminini ve kalıcı barış umutlarını hedef almaktadır” denildi.
Filistin Yönetimi Dışişleri Bakanlığı ise bu planı “soykırım, yerinden etme ve ilhak suçlarının uzantısı” olarak nitelendirdi.
İsrail, bu suçlamaları uzun süredir geri çeviriyor. Ancak İsrail’deki insan hakları örgütleri ve dünya çapında birçok hak savunucusu, İsrail’in Gazze’deki eylemlerinin Filistinlilere karşı soykırım niteliğinde olduğunu ileri sürüyor.
Bu konuyla ilgili olarak Güney Afrika tarafından açılan ve Türkiye’nin de taraf olduğu dava, Uluslararası Adalet Divanı’nda (ICJ) görülmektedir.
Hamle sonrası ABD Dışişleri Bakanlığı, “istikrarlı bir Batı Şeria, İsrail’i güvende tutar ve mevcut [ABD] yönetiminin bölgede barış sağlama hedefleriyle uyumludur” açıklamasında bulundu.
Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği (AB), İsrail’i yerleşim inşaatını durdurmaya çağırdı.
Avrupa Komisyonu Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, İsrail makamlarının E1 yerleşimini hayata geçirme planının iki devletli çözüme zarar verdiğini ve uluslararası hukuka aykırı olduğunu vurguladı.
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in sözcüsü Stephane Dujarric ise bu hamlenin “uygulanabilir ve kesintisiz bir Filistin Devleti ihtimalinin altını büyük ölçüde oyacağı” uyarısında bulundu.
Dujarric, Guterres’in İsrail’e tüm yerleşim faaliyetlerini derhal durdurma çağrısı yaptığını ve konuyla ilgili Uluslararası Adalet Divanı’nın Temmuz 2024 tarihli kararını hatırlattığını belirtti.
İngiltere Dışişleri Bakanı David Lammy, Londra’nın yerleşim projesine karşı çıktığını ve bu projenin derhal durdurulması gerektiğini bildirdi.
Almanya da İsrail’in E1 parseline yerleşim yapma planını “güçlü biçimde reddettiğini” açıklayarak, Batı Şeria’da yerleşim inşaatını derhal durdurma çağrısında bulundu.
İsrail merkezli Peace Now grubu, Başbakan Binyamin Netanyahu hükümetini “iki devletli çözüm ihtimalini engellemek” ve “Batı Şeria’nın ilhakını derinleştirmek” ile suçladı.
Açıklamada şu ifadeler yer aldı:
“Bugün bu çatışmayı çözmenin ve Hamas’ı yenmenin tek yolunun İsrail’in yanında bir Filistin Devleti kurmak olduğu herkes için açıktır.
“İsrail hükümeti, durdurmaya çalışmak yerine hepimizi katliama mahkum etmektedir.”
