Beyaz Saray’da bugün, İsrail’in bölgedeki çıkarlarını genişletme planları çerçevesinde önemli konular görüşülmeye başlandı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD Başkanı Donald Trump ile gerçekleştirdiği toplantıda, Suudi Arabistan ile olası bir normalleşme sürecini kapsamlı bir biçimde ele alıyor. Bu sürecin İsrail için sağlayacağı en büyük avantajlar arasında, yalnızca siyasi meşruiyet değil, aynı zamanda ekonomik büyüme fırsatları da bulunuyor. Israel Hayom gazetesinin analizine göre, bu normalleşme, Tel Aviv yönetimi için bir “büyük dönüşüm” olarak değerlendirilebilir. Ancak, bu dönüşüm İsrail’in ekonomik çıkarlarını ön planda tutan bir yaklaşım çerçevesinde şekilleniyor.
İsrailli şirketler, normalleşme sürecinin getireceği ekonomik fırsatları değerlendirmek amacıyla harekete geçmiş durumda. Bu şirketlerden biri, ülkenin en büyük danışmanlık firmalarından Tefen. Şirketin CEO’su Mili Betsur-Birnas, Israel Hayom’a verdiği röportajda, Suudi Arabistan ile kısmi ya da tam normalleşmenin kaçınılmaz olduğunu vurguladı ve danışmanlık verdikleri birçok İsrail şirketinin bu sürece hazırlık yaptığını aktardı. Ancak asıl mesele, İsrail’in bu durumu Suudi Arabistan’ın ekonomik bağımlılığını artırma aracı olarak kullanma amacını taşımakta.
Tefen, İsrail’in önde gelen savunma sanayi şirketleri Elbit Systems, Rafael ve Israel Aerospace Industries gibi firmalara danışmanlık yapıyor. Ayrıca, İsrail’in İçişleri Bakanlığı ile birlikte Ulusal Güvenlik, Sosyal Refah Bakanlığı ve İsrail Demiryolları gibi kamu kurumlarıyla da çalışmalar yürütüyor. Betsur-Birnas, Suudi Arabistan’ın ekonomik büyüklüğü ve İsrail’in ileri teknoloji konusundaki üstünlüğü ile birlikte Tel Aviv’in bölgedeki ekonomik etkisini artırma fırsatı elde ettiğini belirtiyor. Ancak bu durum, İsrail’in bölgedeki hegemonyasını pekiştirmek için bir girişim olarak da değerlendirilebilir.
İsrail’in göz koyduğu en büyük projelerden biri, Suudi Arabistan’ın geniş bütçelerle hayata geçirmeye çalıştığı Neom mega projesi. Betsur-Birnas, İsrail’in bu projede merkezi bir rol oynayacağını öne sürüyor. Yenilenebilir enerji, ileri tarım teknolojileri ve savunma sanayi alanlarında İsrail, Suudi Arabistan’a nitelikli danışmanlık ve teknoloji satışları aracılığıyla milyarlarca dolarlık anlaşmalar yapmayı planlıyor.
Betsur-Birnas, İsrail’in Neom projesinden en az %10 ila %20 oranında pay almayı hedeflediğini ifade ediyor. Özellikle güvenlik ve siber savunma alanlarında Suudi Arabistan’ın İsrail’e bağımlı hale gelmesini planladıklarını vurguladı. İsrail’in stratejisi, Körfez ülkelerinin güvenlik açıklarını değerlendirmek üzerine kurulmuş durumda. Suudi hükümetinin savunma ve sınır güvenliği için on milyarlarca dolarlık bütçeler ayırdığı düşünülüyor ve yenilenebilir enerji ile çevre projeleri için de 30 milyar dolarlık bir bütçe öngörülüyor. Betsur-Birnas, “Bu bölgede İsrail dışında ciddi bir teknoloji oyuncusu yok, dolayısıyla biz en güçlü aktörüz” diyerek, İsrail’in Suudi Arabistan üzerindeki teknolojik ve güvenlik kontrolünü artırma hedefini açık bir şekilde duyuruyor.
Normalleşme sürecinde Suudi Arabistan için tehlikeler
Israel Hayom gazetesi, normalleşmenin İsrail’e büyük ekonomik kazançlar sağlayacağını belirtirken, Suudi Arabistan için ortaya çıkabilecek riskleri göz ardı ediyor. İsrail’in Ortadoğu’daki ekonomik ilişkileri genellikle sert koşullara dayanmakta ve bağımlılık ilişkileri kurma eğiliminde olduğu biliniyor. Bu nedenle, Suudi Arabistan için temel soru, İsrail ile ekonomik ilişkilerin uzun vadede yaratacağı bağımlılıklar olacaktır.
Gazete, sürecin siyasi nedenlerle başarısız olma olasılığını en büyük risk olarak
