İran, artık sadece dışarıda değil, aynı zamanda iç dinamiklerinde, siyasi, ekonomik, toplumsal ve etnik yapılarına yönelik ciddi bir çözülme sürecine girmiştir.
Batı’nın uzay bazlı operasyonel yetenekleri ve İsrail’in istihbarat faaliyetleriyle birleşerek, İran’ı içsel olarak parçalanan bir kaleye dönüştürmüştür.
İsrail’in İran’a yönelik gerçekleştirdiği operasyonlar, yalnızca askeri unsurlar değil, aynı zamanda güçlü bir istihbarat ağı ile desteklenmektedir.
Mossad, uzun yıllar boyunca İran’da çeşitli etnik ve mezhepsel gruplara dayalı hücreler oluşturarak ülke içerisinde adeta bir “örümcek ağı” kurmuştur.
Bu operasyonların en önemli mimarlarından biri, arka planda bulunan ABD’dir.
İsrail’in hedefleme yetenekleri, Amerikan askeri uydularıyla desteklenen bir istihbarat zincirine dayanmaktadır.
Bu durumda, İran, savaşlarını dış cephelerinde yürütme kapasitesini kaybetme aşamasına gelmiştir.
Suriye’den Yemen’e, Irak’tan Lübnan’a kadar etkin olan vekil güçler ya ortadan kaldırılmış ya da başka kontrol mekanizmaları altına alınmıştır.
Bu tablo, İran’ın dış sahalarda daha önce hiç olmadığı kadar eşzamanlı kayıplar yaşadığını ortaya koymaktadır.
REJİMİN İÇİNDEKİ GİZLİ ÇATIŞMA: MÜŞTEBA HAMANEY VE YENİ OTORİTER DÜZEN
Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi’nin helikopter kazasında hayatını kaybetmesi, yalnızca devletin liderini değil, aynı zamanda sistemin temel yapısını da zayıflatmıştır.
Bu gelişmeler, İran’daki yönetim modelinin geleneksel Şii kurallardan çıkarak hanedan tipi otoriterliğe evrildiğini göstermektedir.
ETNİK GİDİŞAT VE COĞRAFİ SİYASİ DEĞİŞİM
İran’ın çok etnikli ve mezhepli yapısı, rejim için kontrol edilemez bir hale gelmektedir.
SINIR GÜVENLİĞİNDEKİ ÇÖKÜŞ VE İSTİHBARAT ZAYIFLIĞI
İran, sınırlarını komşu ülkelerle koruma stratejisiyle kendi topraklarını denetimsiz bırakmıştır:
Bu güvenlik açıkları, İsrail’in İran içerisine askeri teçhizat, istihbarat ekipmanı ve personel sokmasına olanak tanımıştır.
EKONOMİK DERİN FAY HATLARI: YASADIŞI PARA VE YASAL ZULÜM
İran ekonomisindeki görünür krizlerin ötesinde, içerde rejim lehine işleyen bir zenginleşme ve marjinalleşme süreci bulunmaktadır.
Bu durum, toplumsal çözülmenin ekonomik açıdan derinleştiğini ve geniş halk kitlelerinin hoşnutsuzluğunun istikrarsızlık yaratma potansiyelini artırdığını ortaya koymaktadır.
YIKILAN BİR DOKTRİN, GELENEKSEL BİR DEVLETİN ÇÖKÜŞÜ
İran, uzun yıllardır sürdürdüğü dış savaş ve iç istikrar doktrinini kaybetmiş durumdadır. Hem dış çeperdeki vekil güçler çöküş yaşamakta, hem de iç politikada siyasi, etnik ve ekonomik dengeler sarsılmaktadır.
İsrail’in örümcek ağı gibi ördüğü istihbarat operasyonları, ABD’nin uzay destekli hedef sistemleriyle birleşerek İran’ı artık savunma reflekslerini kaybetmiş bir devlet haline getirmiştir.
