İngiltere‘de siyasi dinamikler oldukça hareketli bir dönemden geçiyor; sığınmacı otelleri etrafında protestolar düzenleniyor, köprüler ve sokak lambalarına ulusal bayraklar asılıyor, anketler sağa kayışı gösteriyor ve Londra’nın merkezinde 150.000 kişinin katıldığı göçmen karşıtı bir yürüyüş yapıldı.
Bu olaylar, özellikle aşırı sağcı aktivist Tommy Robinson’ın liderlik ettiği protestoların büyüklüğü, aşırı sağın İngiltere‘de güç kazanıp kazanmadığı konusundaki tartışmaları yeniden gündeme getirdi.
Son birkaç yıldır, Avrupa siyasi sahnesinin değişmez bir parçası haline gelmiş olan aşırı sağcı partiler, İtalya ve Macaristan’da hükümetlerde yer alırken, Avusturya, İsveç ve Finlandiya’da koalisyonlar kurmakta, Fransa, Almanya, Portekiz ve Belçika’da ise muhalefetteki popülaritelerini artırmaktadır.
Bu gelişmeler, İngiltere‘nin popülist sağcı siyasetin bir sonraki adresi olabileceğini düşündürüyor.
Güç gösterisi
Irkçılık karşıtı yardım kuruluşu Hope Not Hate’e (Nefret Değil Umut) göre, 13 Eylül’de gerçekleştirilen “Unite the Kingdom – Krallığı Birleştir” mitingi, İngiltere‘deki en büyük aşırı sağ protestolarından biri olarak kayıtlara geçti.
Protestolarda “Onları eve gönderin” sloganları ve ulusal bayraklar dikkat çekti.
Birçok protestocu, bu ayın başlarında suikasta kurban giden ABD’li muhafazakar aktivist Charlie Kirk’ün fotoğraflarını taşıdı.
Polisle çatışmalar yaşandı ve Elon Musk gibi tartışmalı isimler, İngiltere parlamentosunun feshedilmesi ve mevcut İşçi Partisi hükümetinin değiştirilmesi çağrısında bulundu.
Başbakan Keir Starmer, bu şiddeti ve söylemi kınadı.
“Bayrağımızı, onu bölücü bir sembol haline getirenlere asla teslim etmeyeceğiz” dedi.
İngiltere’deki Stratejik Diyalog Enstitüsü ve Oxford Üniversitesi’nden Julia Ebner, BBC’ye verdiği demeçte, aşırı sağcı fikirlerin artık İngiltere’de ana akım hale geldiğini belirtti.
“Tommy Robinson on yıl önce marjinal bir figürdü” diyen Ebner, “Artık geleneksel aşırı sağın ötesinde, güçlü ve etkili bir figüre dönüştü” ifadelerini kullandı.
Robinson’un 150 bin kişiyi harekete geçirebilmesi ve Musk gibi etkili isimleri kendine çekebilmesi, bu yürüyüşü aşırı sağın bir gösterisine dönüştürdü.
Dünya çapındaki protestolar hakkında veri ve analiz sağlayan bağımsız bir çatışma izleme kuruluşu olan ACLED’e göre, geçen yıl İngiltere’de 180 aşırı sağcı ve göçmen karşıtı miting düzenlendi.
Göçmen karşıtı duygular, özellikle geçen yaz İngiltere’nin kuzeybatısındaki Southport gösterilerinden sonra yükseldi. Burada, bir cinayet sonrası şüphelinin yasadışı göçmen olduğuna dair sosyal medyada yayılan yanlış bilgilerin protestolara yol açtığı belirtildi.
Ebner, sosyal medyanın aşırı sağcı söylemleri güçlendirmedeki rolünü vurgulayarak, algoritmaların radikal içerikleri destekleme eğilimine dikkat çekti. Bu durumun, yanlış bilgi ve komplo teorilerinin gerçeklere dayalı gazetecilikten daha hızlı yayılmasına neden olduğunu belirtti.
“Sosyal medya, pek çok kişi için geleneksel haber kaynaklarının yerini almış durumda” diyen Ebner, “Algoritmalar, çok taraflı bir bilgi ortamı sunuyor, burada en çok radikal bilgi kaynakları ve mesajlar güçleniyor” şeklinde konuştu.
Göçmen endişesi
Uzmanlar, aşırı sağcı düşüncenin yükselişinin, ana akım partilere duyulan hayal kırıklığı, göç konusundaki sertleşen söylem ve ekonomik kaygılar gibi karmaşık faktörlerin birleşimiyle şekillendiği görüşünde birleşiyor.
Ayrıca, İngiltere’ye gelen küçük tekne sayısındaki artış da bu tartışmada önemli bir etken oldu.
Londra Queen Mary Üniversitesi’nde karşılaştırmalı siyaset profesörü olan Stijn Van Kessel, “İnsanlar, eşitsizliğin arttığını ve bazı yerlerde kamu hizmetlerinde düşüş yaşandığını görüyor. On yıl içinde daha kötü durumda olacaklarından korkuyorlar” şeklinde ifade etti.
BBC’ye konuşan Kessel, “Ekonomik bir karamsarlık var ve insanlar bunu genellikle göç sorunuyla ilişkilendiriyor. Aşırı sağın mesajı, işleri ve refah devletini korumak için göçü durdurmamız gerektiği yönünde” dedi.
Son zamanlarda, sığınmacıların kaldığı otellerle ilgili anlaşmazlıklar, yerel meclislerin bu otellerin kullanımına karşı açtığı hukuki mücadeleler ve güvenlik ile maliyet konusundaki endişeler, İngiltere’de manşetlere taşındı.
Hükümet istatistiklerine göre, 2024-2025 döneminde İngiltere’de sığınma talebinde bulunan kişi sayısının 111 bin olması bekleniyor; bu, bir önceki yıla göre yüzde 14’lük bir artışa işaret ediyor.
“Politikacılar, ‘Göç veya sığınmacıları daha iyi bir şekilde yönetmemiz gerekiyor’ diyebilir, ancak aynı zamanda göçmenlere sağlık sektöründe personel olarak ihtiyaç duyduğumuzu da unutmamalıyız. Ancak bu argüman artık pek öne sürülmüyor” diyor Prof. Van Kessel.
Ebner, aşırı sağ söylemdeki artışın yalnızca göç tartışmalarından kaynaklanmadığını da ifade ediyor.
“Cinsiyet ve LGBTQ hakları, iklim değişikliği ve ifade özgürlüğü gibi konular da bu durumu etkiliyor. Aşırı sağ, her zaman statükoya ve düzen olarak adlandırdıkları şeyin tam tersini savunan çeşitli konulardan oluşan bir portföye sahip” dedi.
Reform UK’in yükselişi
Nigel Farage’ın Reform UK partisinin yükselişi, ülkede radikal sağın nüfuz kazanıp kazanmadığı konusundaki tartışmalara yeni bir boyut kazandırdı.
Farage, Tommy Robinson’la aşırı sağcı etiketten uzak durmasına rağmen, Reform’un göç konusundaki sert duruşu benzerlikler taşıyor.
Parti, kamuoyu yoklamalarında rahat bir üstünlük elde etti. Bu yılın Mayıs-Haziran döneminde yapılan Ipsos anketine katılanların oy verme niyetleri %34 olarak belirlenirken, iktidardaki İşçi Partisi’nin dokuz puan önünde yer aldı.
Reform’un seçim başarısı, son ara seçimlerdeki zaferler ve İngiliz yerel seçimlerindeki büyük kazanımlarla, halkın ana akıma alternatif arayışının arttığını gösteriyor.
Travers, “Reform’un yükselişini pekiştiren en önemli etken göçtü” derken, insanların yerleşik siyasi partilere olan hoşnutsuzluğunun da etkili olduğunu ifade ediyor.
“Anketler, Reform’a oy verenlerin çoğunun yaklaşık yüzyıldır İngiliz siyasetinin egemen partileri olan Muhafazakar Parti ve İşçi Partisi’nden bıktığını gösteriyor” diyerek ekliyor.
“Bu durum, onlara bir ders vermenin bir yolu olarak değerlendirilebilir. İnsanlar seslerini duyurmak için bir şeyler yapmaları gerektiğini hissediyor.”
Aşırı sağın normalleşmesi
Prof. Van Kessel, mevcut siyasi ortamın aşırı sağ siyasetin normalleşmesine yol açtığını, ana akım partilerin seçmenleri geri kazanma amacıyla
