Suriyeli Kürtlerin önemli siyasetçilerinden İlham Ahmed, Türkiye ile ilişkiler ve Suriye Demokratik Güçleri (SDG) ile merkezi Suriye yönetimi arasındaki müzakerelere dair BBC Türkçe’nin sorularını yanıtladı.
“Terörsüz Türkiye” sürecine dair olumlu görüşler belirten Ahmed, “Bu adımların karşılıklı olarak desteklenmesini ve tüm bu olumlu gelişmelerin hem Kürt halkı hem de Türkiye için faydalı sonuçlar doğurmasını umuyoruz” ifadelerini kullandı.
YPG SİLAH BIRAKACAK MI?
Türkiye, mevcut süreçte YPG ve SDG’nin silah bırakmasını talep ediyor. Bu bağlamda Ahmed’e, bu grupların silahlarını bırakıp bırakmayacağı soruldu. Ahmed, “Suriye’deki durum gerçekten farklı” diyerek, şu şekilde devam etti:
“Suriye toplumunun yapısı içerisinde kendine özgü bir karakterimiz var. IŞİD’e karşı yürüttüğümüz mücadele ve direnişin kendine has bir doğası bulunuyor. Bu gruplar hâlâ varlıklarını sürdürmekte ve tehdit oluşturmaktadır. Bu nedenle, Suriye’de bir silahsızlanma sürecinden ziyade bir entegrasyon sürecinden söz ediyoruz.”
Aynı zamanda Suriye’deki güvenlik durumunun hâlâ sorunlu olduğunu belirten Ahmed, şunları ifade etti:
“Suriye, kalıcı bir anayasaya sahip değil ve güvenlik durumu kaotik bir şekilde devam ediyor. Bu nedenle SDG, Suriye ordusunun güçlü bir parçası olabilir ve Suriye topraklarında güvenlik ve istikrarı sağlamak adına önemli bir rol üstlenebilir.”
“ŞAM İLE MÜZAKERELER ÇÖKMEDİ”
Suriye’nin yeni lideri Ahmed Şara ve SDG lideri Mazlum Abdi’nin 10 Mart’ta imzaladığı sekiz maddelik anlaşma, yıl sonuna kadar uygulanması bekleniyor. Anlaşma, SDG’nin Suriye ordusuna entegre edilmesi ve SDG kontrolündeki bölgelerin Şam’a bağlanmasını öngörüyor. Taraflar, bu anlaşmanın uygulanabilmesi amacıyla 9 Temmuz’da Şam’da bir araya geldi.
Bazı medya kuruluşlarında müzakerelerin başarısız olduğu yönündeki yorumlara değinen Ahmed, bu iddiaları reddetti:
“Müzakereler çökmedi. Müzakere süreçlerinde yanlış anlamalar ve anlaşmazlıklar yaşanması doğaldır. Özellikle Suriyelilerin uzun yıllardır kendi aralarında diyalog kurmadıkları göz önüne alındığında.”
Ahmed, Suriye’nin güvenli bir ortama geçiş yapabilmesi ve “gerçekten yeni bir Suriye’nin kurulabilmesi için” bu görüşmelerin sürdürülmesinin şart olduğunu belirtti. Toplantıdan “her iki taraftan pozitif işaretler” gördüklerini vurguladı ve ekledi:
“Suriye’nin toprak bütünlüğü ve devletin birliği gibi ulusal konularda fikir birliği sağlanmıştır. Bunlar, ortak payda olarak kabul edilebilecek temel unsurlardır. Ancak, ciddi sonuçlar elde etmek için yoğun diyalog gerektiren başka konular da mevcuttur.”
Ahmed, 10 Mart anlaşmasının uygulanması için “entegrasyon sürecine dair vizyonların birleştirilmesi” gerektiğini belirtti.
“ŞEHİRLERE, BÖLGELERE GENİŞLETİLMİŞ YETKİ VERİLMELİ”
Entegrasyon müzakerelerinin en zor başlıklarından biri olduğunu ifade eden Ahmed, şunları ekledi:
“Bu elbette zor bir konu. Ancak entegrasyon konusunda anlaşmada yansıtılan ortak bir karar olduğunu düşünüyorum. Bizim, devlet çerçevesi dışında askeri veya idari yapılar oluşturma niyetimiz yok. Önemli olan, Suriye’de kadınların haklarını güvence altına alan ve toplumun farklı bileşenlerinin haklarına saygı duyan bir demokrasi modeli korumaktır. Ayrıca, tüm yetkilerin merkezi hükümetin bakanlıklarında yoğunlaşmaması adına şehirlere ve bölgelere genişletilmiş yetki verilmesi gerekmektedir. Bu çerçevede entegrasyon süreci için mekanizmalar geliştirmeliyiz.”
ABD’NİN ELEŞTİRİLERİNE NE DİYOR?
ABD’nin Suriye özel temsilcisi Tom Barrack, Şam’daki toplantıdan kısa bir süre sonra yaptığı açıklamada, Washington’ın Suriye’deki Kürtlerin ayrı bir devlet kurmasını desteklemediğini ifade etti. Barrack, Şam yönetimi ile SDG arasında imzalanan entegrasyon anlaşmasının “işe yaramadığını” savunarak, “Anlaşamazsanız anlaşmayın, ama biz sonsuza kadar burada bebek bakıcılığı ve arabuluculuk yapmayacağız” sözlerini sarf etti.
Bu eleştirilere yanıt veren Ahmed, “Barrack, durum ve ortama göre değişen birkaç açıklama yaptı. Ancak her halükarda, ABD yönetiminin Suriye meselesinde ilk kez bu kadar iddialı bir şekilde sorumluluk üstlendiğini söyleyebilirim. ABD’nin çabaları takdir ediliyor. Fransa’nın çabaları da aynı şekilde değerlendirilmeli. Bu görüşmelerin onlara göre daha uzun sürebileceğini kabul etmekle birlikte, dürüst olmak gerekirse biz Suriyelilerin acelesi var. Suriyelilerin savaştan, kaostan ve yerinden edilmelerden yorulduğunu görüyoruz.”
Ahmed, yanlış anlaşılmaların önüne geçmek adına Barrack ile “sürekli iletişim halinde olmanın” önemine vurgu yaptı.
BAĞIMSIZLIK HEDEFLERİ VAR MI?
Tom Barrack, açıklamalarında “Dürziler Dürzi toprağı, Aleviler Alevi toprağı, Kürtler Kürdistan istiyor. Şam ise bunun olmayacağını ve tüm yolların Şam’a çıkacağını söylüyor: Tek ülke, tek millet, tek ordu” ifadelerini kullandı.
Ahmed, bağımsız bir Kürt devleti ya da federalizm hedefleri olduğu iddialarını ise reddetti:
“Ulus devlet modeli artık geçerliliğini yitirmiştir. Günümüzdeki modeller, kültürel, siyasi, sosyal veya ekonomik haklar açısından daha gelişmiştir ve farklı kültürlerin haklarını güvence altına alıyor. Suriye’deki tüm etnik grupların haklarının anayasada tanınmasını savunuyoruz ve yerel toplulukların ihtiyaçlarını karşılayacak bir modelin desteklenmesi gerektiğine inanıyoruz.”
“Tam olarak talep ettiğiniz modeli nasıl tarif ediyorsunuz?” sorusuna ise şöyle yanıt verdi:
“Yerel yönetişim çerçevesinde ademi merkeziyetçilik ifadesi, bu ortak yaşama durumunu ifade ediyor. Bu, içinde yaşayan tüm gruplar tarafından temsil edilen, ademi merkeziyetçi yetkilere sahip bir bölgeniz olduğu anlamına geliyor. Başka bir deyişle, bu bir yerel yönetişim biçimidir.”
* Bu söyleşi, Suriye’nin Süveyda bölgesindeki çatışmaların derinleşmesi ve İsrail’in Şam’a yönelik hava saldırısı düzenlemesinden hemen önce gerçekleştirilmiştir.
