Hamas, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıkladığı 20 maddelik Gazze Planı’nı kısmen kabul etti ve bu durum dünya genelinde dikkatleri Mısır‘a odakladı. Şimdi, Hamas ve İsrail heyetleri arasında Gazze müzakereleri Mısır‘da başlatıldı.
Geçtiğimiz hafta Beyaz Saray’da düzenlenen bir görüşmede ABD Başkanı Donald Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile bir araya gelerek 20 maddelik Gazze Planı’nı tanıttı. Netanyahu, planı kabul ettiklerini ifade ederken, Hamas ise kısmi bir kabulde bulunduğunu açıkladı.
İSRAİL İLE HAMAS ARASINDA DOLAYLI GÖRÜŞMELER BAŞLADI
Trump’ın 20 maddelik Gazze Planı, ateşkes, rehine takası ve İsrail ordusunun bölgeden çekilmesini öngörüyor. Bu bağlamda, gözler Mısır‘a çevrildi. Hamas’tan yapılan açıklamada, “Halil el-Hayye başkanlığındaki heyetimiz, ateşkes, işgal güçlerinin çekilmesi ve esir değişimi konularında müzakerelere başlamak üzere Mısır‘a ulaşmıştır.” ifadelerine yer verildi. Mısır basını, Gazze’de kalıcı barışın sağlanmasına yönelik olarak dolaylı müzakerelerin başladığını bildirdi.
İLK GÜNDEM GERİ ÇEKİLME VE ESİRLERİN DURUMU
Mısır’daki görüşmelerde, öncelikle İsrail ordusunun çekileceği bölgeler ve esirlerin durumu ele alınacak. Görüşmelere ABD Temsilcisi Steve Witkoff ve Başkanlık Danışmanı Jared Kushner da katılacak. İsrail heyetinde ise Stratejik İşler Bakanı Ron Dermer, Şin Bet güvenlik servisi başkanı ve diğer üst düzey yetkililerin yer alması bekleniyor.
İŞTE TRUMP’IN 20 MADDELİK PLANI
ABD Başkanı Trump’ın sunduğu ve Netanyahu’nun onay verdiği 20 maddelik Gazze Planı’nın detayları Beyaz Saray tarafından açıklandı. Planın maddeleri şu şekildedir:
- Gazze, komşularına tehdit oluşturmayan, terörden uzak ve radikalleşmeden arındırılmış bir bölge olacaktır.
- Gazze, yeterince acı çekmiş olan halkının yararına yeniden inşa edilecektir.
- Eğer her iki taraf da bu teklifi kabul ederse, savaş derhal sona erecektir. İsrail kuvvetleri, esir değişimine hazırlık amacıyla belirlenen sınıra çekilecektir. Bu süre zarfında askeri operasyonlar — hava ve topçu bombardımanları dahil — askıya alınacak ve cephe hatları, kademeli geri çekilme şartları sağlanana kadar dondurulmuş halde kalacaktır.
- İsrail’in bu anlaşmayı kamuoyu önünde kabul etmesinden sonraki 72 saat içinde tüm rehineler — hayatta olanlar ve ölüler — iade edilecektir.
- Tüm rehineler serbest bırakıldığında, İsrail 250 ömür boyu hapis cezası almış mahkumu ve 7 Ekim 2023 tarihinden sonra gözaltına alınan 1700 Gazzeliyi — kadınlar ve çocuklar dahil — serbest bırakacaktır. Hayatta olmayan her İsrailli rehinenin kalıntıları için, İsrail 15 ölü Gazzelinin kalıntılarını teslim edecektir.
- Tüm rehineler iade edildikten sonra, barışçıl bir yaşam sürmeyi taahhüt eden ve silahlarını bırakmayı kabul eden Hamas üyelerine af tanınacaktır. Gazze’den ayrılmak isteyen Hamas üyelerine güvenli geçiş sağlanacaktır.
- Bu anlaşmanın kabul edilmesiyle birlikte, Gazze Şeridi’ne tam kapsamlı insani yardım derhal gönderilecektir. Asgari olarak, günlük yardımlar 19 Ocak 2025’teki anlaşmadaki insani yardımlarla uyumlu olacaktır. Altyapının (su, elektrik, kanalizasyon) rehabilitasyonu, hastane ve fırınların yeniden inşası ile molozların temizlenmesi için gerekli ekipmanların girişine izin verilecektir.
- Gazze’ye insani yardımın girişi ve dağıtımı, Birleşmiş Milletler ve bağlı kuruluşları ile Kızılhaç üzerinden, diğer uluslararası kurumlarla işbirliği içinde, tarafların müdahalesi olmadan sürdürülecektir. Refah sınır kapısının açılması da 19 Ocak 2025 anlaşmasında uygulanan mekanizmaya tabi olacaktır.
- Gazze, geçici ve tarafsız bir Filistin komitesi tarafından yönetilecektir. Bu komite, Gazze halkı için günlük kamu hizmetlerini yürütmekten sorumlu olacaktır. Komite, nitelikli Filistinliler ve uluslararası uzmanlardan oluşacak ve yeni bir uluslararası geçiş kurulu tarafından denetlenecektir. Bu kurul “Barış Konseyi” olarak adlandırılacak ve Başkan Donald J. Trump başkanlık edecektir. Konseyde eski İngiltere Başbakanı Tony Blair gibi isimler de yer alacaktır. Bu kurul, Trump’ın 2020’deki barış planı ve Suudi-Fransız önerisi dahil olmak üzere çeşitli öneriler doğrultusunda Gazze’nin yeniden inşası için gerekli fonları yönetecek ve Filistin Yönetimi’nin finansman programlarıyla uyumlu hale getirecektir. Ayrıca, Gazze halkına hizmet eden ve Filistinliler ile İsraillilerin barış içinde bir arada yaşamasını sağlayacak etkili bir yönetim oluşturulması amaçlanmaktadır.
- Gazze’yi yeniden inşa etmek için Trump’ın ekonomik kalkınma planı, Orta Doğu’daki gelişmiş şehirlerdeki inşaat projelerine yardımcı olan uzmanlardan oluşan bir heyet tarafından hazırlanacaktır. Yatırım önerileri ve kalkınma fikirleri, güvenlik ve yönetişim çerçevelerini bir araya getirerek bu fırsatları değerlendirmek amacıyla incelenecektir.
- Özel bir ekonomik bölge kurulacak ve katılımcı ülkelerle tercihli gümrük tarifeleri müzakere edilecektir.
- Hiç kimse Gazze’den ayrılmaya zorlanmayacak, ayrılmak isteyenlerin geri dönmelerine izin verilecektir. İnsanların kalması teşvik edilecek ve onlara daha iyi bir Gazze inşa etme fırsatları sunulacaktır.
- Hamas ve diğer gruplar, Gazze’nin yönetiminde hiçbir şekilde rol almamayı kabul edecektir. Tüm askeri, terör ve saldırı altyapıları, tüneller ve silah üretim tesisleri yok edilecek ve yeniden inşa edilmeyecektir. Gazze’nin askerden arındırılması süreci bağımsız denetçiler tarafından izlenecektir.
- Bölgesel ortaklar, Hamas ve diğer grupların yükümlülüklerini yerine getirmesini ve Yeni Gazze’nin komşularına ya da halkına tehdit oluşturmamasını garantileyecektir.
- Amerika Birleşik Devletleri, Arap ve uluslararası ortaklarla birlikte geçici bir Uluslararası İstikrar Gücü (ISF) oluşturmak için çalışacaktır; bu güç derhal Gazze’ye konuşlandırılacaktır. ISF, Gazze’deki Filistin polis güçlerini eğitecek ve destek sağlayacak, ayrıca bu alanda deneyimi olan Ürdün ve Mısır ile işbirliği yapacaktır.
- İsrail, Gazze’yi işgal etmeyecek veya ilhak etmeyecek. İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF), silahsızlandırmaya bağlı standartlar ve zaman çizelgeleri doğrultusunda geri çekilecektir; bu plan, IDF, ISF ve garantörler arasında mutabık kalınarak belirlenecektir.
- Hamas bu öneriyi geciktirir veya reddederse, yukarıda belirtilen maddeler, ölçeklendirilmiş yardım operasyonları dahil olmak üzere, IDF’den ISF’ye devredilen silahsız alanlarda uygulanacaktır.
- Dinler arası diyalog süreci, hoşgörü ve barış içinde bir arada yaşama değerleri temelinde kurulacak; Filistinliler ve İsraillilerin zihinlerini değiştirmeye yönelik çalışmalar yürütülecek ve barışın faydaları vurgulanacaktır.
