Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Mehmet Uçum, ‘Yeni Anayasa Gündemini Çarpıtma Gayretleri’ başlıklı bir pazar yazısı kaleme aldı.
Uçum, “Bu seride son olarak ‘halkın anayasa gündemi yok iddiası’ üzerinde duracağız. Bu iddia, çarpıtma olmanın yanı sıra fikri yetersizliğe de işaret ediyor.” ifadelerini kullandı.
Halkın anayasal taleplerinin hukuksal bir niteliği olduğunu belirten Uçum, “Demokrasilerin rutin işleyişinde halk, anayasa konusundaki beklentisini hukuksal dille ifade etmez. Halkın anayasal taleplerini tespit etmek için değişim veya gelişim yönündeki siyasi, ekonomik, kültürel ve adalete ilişkin her türlü tasavvurunun hukuksal karşılığına bakılmalıdır.” dedi.
Uçum, halkın taleplerinin karşılanmasında mevcut kanun veya tali mevzuatın yetersiz kalması durumunda anayasal norm ihtiyacının doğacağını vurguladı. Bu durumun halkın anayasa talebi olarak değerlendirilebileceğini ifade etti.
Demokratik siyasetin görevinin, halkın daha adil ve iyi işleyen bir düzen isteğini anayasal değişim ihtiyacı olarak tercüme etmek olduğunu belirten Uçum, bu durumun işin özünü oluşturduğunu dile getirdi.
Halkın somut talepleri ile anayasa ilişkisini ele alan Uçum, “Halkın genel ve aktüel sorunların çözümüne ilişkin beklentisi, gelişmiş kurallar ve kurumlar gerektirirse bunların bir kısmı norm seviyesi sebebiyle anayasa talebi olarak ortaya çıkar.” şeklinde konuştu.
Pahalılıkla mücadelede halkın tavan fiyat uygulanması yönündeki beklentisinin anayasal bir talep olarak kabul edilmesi gerektiğini savunan Uçum, makul ve insanca yaşama hakkına dair taleplerin de anayasada yer bulması gerektiğini ifade etti.
Ayrıca, halkın geçim sıkıntısı yaşamaması dileğinin anayasada asgari geçim desteği veya asgari gelir hakkı gibi güvencelere dönüşebileceğini belirtti.
Seçmen iradesinin milletvekili seçim süreçlerinde daha etkili olmasına yönelik halkın isteklerinin “geri çağırma hakkını” içeren anayasal düzenlemelerle karşılanabileceğini de ekledi.
Bu bağlamda, halkın yasama süreçlerinde daha aktif olma isteğini, anayasa gereği halkın kanun teklif etme hakkı olarak değerlendirmek gerektiğini vurguladı.
Uçum, “Halkın gündeminde yeni anayasa talebi yok” görüşünün, halkın taleplerinin devrimci dinamiğini ve geleceğe yönelik perspektifini göz ardı eden yüzeysel bir tespit olduğunu kaydetti.
Siyasal anayasa ve hukuksal anayasa ayrımına dikkat çeken Uçum, yeni anayasanın halkın sistemsel açıdan daha iyiyi tasavvur etmesinin bir gerekliliği olduğunu söyledi. Siyasal anayasanın halkın taleplerinin ve ihtiyaçlarının ortaya koyduğu bir metin olduğunu belirtti.
Bunun hukuksal tercümesinin Mecliste kabul edilmesi ve halk onayıyla yürürlüğe girmesi durumunda hukuken yeni bir anayasa oluşacağını ifade etti.
Demokratik bir düzenin gerekliliklerinden biri olarak, halkın her zaman daha iyiyi istemesi durumunda yeni anayasanın daima halkın dinamik gündemi olacağını vurguladı.
Uçum, Meclisin yeni anayasayı, halkın sürekli gündemini ve asli kurucu irade olan halktan onay alma zorunluluğunu göz önünde bulundurarak hazırlaması gerektiğini belirtti. Halkın, tasavvur ettiği anayasa ile Meclisin kabul ettiği yeni anayasa arasındaki uyumu ancak vereceği onayla gösterebileceğini ifade etti.
Yeni anayasanın TBMM’de 400 veya daha fazla oyla kabul edilse bile referandum zorunluluğunun iki ana sebebi olduğunu vurguladı.
Birinci sebep, halkın onayıyla demokratik meşruiyeti tamamlama gerekliliğidir.
İkinci sebep ise, halkın siyasi anayasa tasavvuruna uygun bir hukuki metnin Mecliste kabul edilip edilmediğini denetleme hakkının zorunluluğudur.
Fotoğraf: AA
