Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (Unicef) tarafından gerçekleştirilen bir araştırma, dünya genelinde obez çocuk sayısının, düşük kilolu çocuk sayısını geçtiğini ortaya koydu.
Beş ila 19 yaş arasındaki her on bireyden birinin, yani yaklaşık 188 milyon çocuğun obeziteden etkilendiği tahmin ediliyor.
Araştırmacılar, bu artışın sebebinin geleneksel gıdalara kıyasla daha ucuz ve yüksek kalorili aşırı işlenmiş gıdaların yaygınlaşması olduğunu belirtiyor.
Unicef, hükümetleri çocukları sağlıksız beslenme alışkanlıklarından korumaya ve aşırı işlenmiş gıda endüstrisinin siyasi süreçlere müdahale etmesini önlemeye davet ediyor.
Aşırı kilolu ve yetersiz beslenmiş
Sağlık uzmanları, geçmişte yetersiz beslenme denildiğinde genellikle düşük kilolu çocukların kastedildiğini ifade ediyordu.
Ancak bu durum artık geçerliliğini yitirdi; şimdi bu kavram obezitenin çocukların sağlığı üzerindeki etkilerini de kapsıyor. Yoksul ülkelerde bile bu sorun, önemli bir endişe kaynağı haline geldi.
Çocuklar, yaş, cinsiyet ve boylarına göre sağlıklı kilolarının üzerinde olduklarında aşırı kilolu olarak nitelendiriliyor.
Obezite, ciddi boyutta aşırı kilolu olma durumunu ifade eder ve yaşamın ilerleyen dönemlerinde tip-2 diyabet, kardiyovasküler hastalıklar ve bazı kanser türleri için artan riskle ilişkilendirilmektedir.
Çocukluk döneminde, yeterli miktarda meyve, sebze ve protein içeren bir diyet, büyüme, bilişsel gelişim ve zihinsel sağlık açısından kritik bir rol oynamaktadır.
Ancak birçok geleneksel beslenme biçimi, genellikle yüksek oranda şeker, nişasta, tuz, zararlı yağlar ve katkı maddeleri içeren aşırı işlenmiş gıdalarla yer değiştirmekte.
Unicef İcra Direktörü Catherine Russell, obezitenin yarattığı sorunların ciddiyetinin göz ardı edilmemesi gerektiğini belirtiyor.
Russell, bu durumun çocukların sağlığı ve gelişimi üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceğini ve bu endişenin giderek büyüdüğünü ifade ediyor.
Her 10 kişiden biri artık obez
Aşırı zayıflık ve bodurluk şeklinde kendini gösterebilen yetersiz beslenme, düşük ve orta gelirli pek çok ülkede beş yaş altındaki çocuklar için önemli bir sorun olmaya devam etmektedir.
Ancak Unicef’in 190’dan fazla ülkenin verilerini kullanarak hazırladığı rapor, beş ila 19 yaş arasındaki düşük kilolu çocukların oranının 2000 yılından beri %13’ten %9,2’ye düştüğünü göstermektedir.
Öte yandan, obezite oranları %3’ten %9,4’e yükselmiş durumda; bu da her 10 çocuktan birinin obez olduğu anlamına geliyor.
Ayrıca, obezleri de içeren aşırı kilolu çocukların sayısı artarak, okul çağındaki her beş çocuk ve ergenden birinin aşırı kilolu olduğunu ortaya koyuyor.
Araştırmanın tahminleri, bu durumun dünya genelinde yaklaşık 391 milyon çocuğu etkilediğini gösteriyor.
Sahra altı Afrika ve Güney Asya hariç, dünyanın diğer bölgelerinde obezite, düşük kilolu olmaktan daha yaygın hale gelmiştir.
Çocuklar ve gençler arasında en yüksek obezite oranları, Niue (%38), Cook Adaları (%37) ve Nauru (%33) gibi Pasifik ada devletlerinde gözlemleniyor.
Ancak birçok yüksek gelirli ülke de ciddi obezite sorunlarıyla karşı karşıya. Örneğin, Şili’de beş ila 19 yaş arasındaki gençlerin %27’si, ABD’de %21’i ve Birleşik Arap Emirlikleri’nde %21’i obez olarak değerlendirilmektedir.
Unicef’ten Catherine Russell, “Birçok ülkede yetersiz beslenmenin her iki biçimini de gözlemliyoruz – bodurluk ve obezite.” diyerek, bu durumun hedefe yönelik müdahale gerektirdiğini vurguluyor.
Russell, “Büyüme ve gelişimlerini desteklemek için her çocuğa besleyici ve uygun fiyatlı gıda sağlanmalı. Ebeveynlerin ve bakıcıların çocukları için sağlıklı gıdalara erişimini destekleyen politikalara acilen ihtiyacımız var.” şeklinde ekliyor.
Eylem çağrısı
Unicef, harekete geçmemenin sağlık üzerindeki etkilerinin ve ekonomik maliyetinin potansiyel olarak büyük olabileceği konusunda uyarıyor.
Raporda, 2035 yılına kadar aşırı kilo ve obezitenin küresel ekonomik etkisinin yıllık dört trilyon ABD dolarını aşacağı tahmin ediliyor.
Hükümetleri, gıdaların etiketlenmesi ve pazarlanması konularında harekete geçmeye çağırıyor.
Bu, aşırı işlenmiş gıdaların okul kantinlerinden çıkarılması, sağlıksız yiyecek ve içeceklere vergi getirilmesi ve gıda üreticilerinin zararlı içerikleri sınırlamak için ürünlerinde değişiklik yapmaya teşvik edilmesi yoluyla çocukların beslenmelerini korumaya yönelik yasal önlemleri içerebilir.
Raporda, ayrıca politika oluşturma süreçlerinin aşırı işlenmiş gıda endüstrisinin müdahalesinden korunmasının da önemine dikkat çekiliyor.
Aşırı işlenmiş gıda ve içecek üreticilerinin politika geliştirme ve uygulama süreçlerine katılımının yasaklanması ve sektörün siyasi lobi faaliyetlerinin resmi olarak rapor edilmesinin gerekliliği vurgulanıyor.
