CNN International’da yayınlanan bir habere göre, Dünya bu yaz daha hızlı dönüyor. Bilim insanları, günlerin milisaniyelik farklarla kısaldığına dikkat çekti.
Uluslararası Dünya Rotasyonu ve Referans Sistemleri Servisi ile ABD Deniz Gözlemevi’nden temin edilen verilere göre, 10 Temmuz tarihi bu yılın en kısa günü olarak kaydedildi ve bu gün 24 saatten 1,36 milisaniye daha kısa sürdü. 22 Temmuz (bugün) ve 5 Ağustos tarihlerinin de sırasıyla 1,34 ve 1,25 milisaniye daha kısa olacağı öngörülüyor.
Bir günün uzunluğu, gezegenin kendi ekseni etrafında tamamladığı dönüş süresine dayanıyor ve bu süre ortalama olarak 24 saat ya da 86 bin 400 saniyeye eşit. Ancak, gerçek hayatta her dönüş çeşitli faktörler nedeniyle düzensizlik gösterebiliyor.
Bu faktörler arasında Ay’ın kütle çekimi, atmosferdeki mevsimsel değişimler ve Dünya’nın sıvı çekirdeğinin etkisi yer alıyor. Dolayısıyla, tam bir dönüş genellikle 86 bin 400 saniyeden biraz daha az ya da fazla sürebiliyor; ancak bu milisaniyelik farklar günlük yaşamda hissedilmiyor.
Buna karşın, bu küçük sapmalar uzun vadede bilgisayarlar, uydular ve telekomünikasyon sistemleri üzerinde olumsuz etkiler yaratabilir. Bu nedenle, en küçük zaman farklılıkları bile 1955 yılından bu yana atom saatleri tarafından izleniyor. Bazı uzmanlar, bu durumun, modern yaşamı durma noktasına getirebilecek Y2K (2000 yılı problemi) benzeri bir senaryoya yol açabileceğini belirtiyor.
Atom saatleri, vakum ortamında tutulan atomların titreşimlerini sayarak 24 saati son derece hassas bir şekilde ölçer. Bu saatlerin belirlediği zamana UTC (Eşgüdümlü Evrensel Zaman) denir. Yaklaşık 450 atom saatine dayanan bu zaman standardı, dünya genelinde zamanın belirlenmesinde kullanılır ve telefonlar ile bilgisayarlar da bu zamana göre ayarlanır.
DÜNYA NEDEN DAHA HIZLI DÖNÜYOR?
California Üniversitesi San Diego’daki Scripps Oşinografi Enstitüsü’nde Emeritus Jeofizik Profesörü ve Araştırmacı Duncan Agnew’e göre, Dünya’nın dönüşündeki kısa vadeli değişimler Ay ve gelgitlerden kaynaklanıyor. Ay, ekvator üzerinde olduğunda Dünya’yı yavaşlatırken, daha yüksek veya düşük enlemlerde hızlandırma etkisi yaratıyor. Bu durum, yaz aylarında Dünya’nın doğası gereği daha hızlı dönmesiyle birleşiyor. Atmosferdeki mevsimsel değişiklikler (örneğin jet akımlarının kuzeye ya da güneye kaymasıyla) atmosferin yavaşlamasına yol açıyor. Fizik kuralları gereğince, Dünya ile atmosferin toplam açısal momentumu sabit kalmak zorunda olduğundan, atmosferin kaybettiği dönme hızı Dünya tarafından telafi ediliyor.
