İran destekli Beşar Esad’ın devrilmesi, Orta Doğu‘daki önemli güçlerden biri olan Direniş Ekseni ittifakına büyük bir darbe indirdi.
BBC Farsça Servisi, ittifakın kurucularından Kasım Süleymani suikastinin beşinci yıldönümünde, Direniş Ekseni’nin geleceğinin nasıl şekilleneceğine dair değerlendirmelerde bulundu.
Kasım Süleymani, 3 Ocak 2020 tarihinde düzenlenen bir suikast sonucu hayatını kaybetti. Süleymani, 1979’daki İslam Devrimi’nin ardından kurulan ve İran‘ın yurtdışındaki faaliyetlerini yöneten Devrim Muhafızları’na bağlı Kudüs Gücü’nün komutanıydı.
62 yaşındaki Süleymani, İran‘ın bölgesel nüfuzunun ve askeri stratejilerinin mimarları arasında yer alıyordu.
ABD’nin insansız hava aracı saldırısıyla öldürülmesinden üç ay önce Süleymani, komutanlarına “Direniş Ekseni’nin niceliksel ve niteliksel genişlemesine” dair özel bir konuşma yapmıştı. Bu konuşma, Süleymani’nin geleceği hakkında bekleyişte olduğuna dair ipuçları taşıyordu.
Yapmış olduğu konuşmada, “Devrim Muhafızları, direnişi hem niceliksel hem de niteliksel olarak geliştirdi. Lübnan’ın güneyindeki 2 bin kilometrekarelik bir alandan yarım milyon kilometrekareye kadar genişletti” ifadelerine yer verdi. Süleymani, İran‘ı Irak’a, Irak’ı Suriye’ye ve Suriye’yi Lübnan’a bağlayarak bir direniş hattı oluşturduklarını belirtti.
İran, Süleymani’nin en büyük başarıları arasında geçen Direniş Ekseni’nde geçen yıl önemli darbeler aldı.
İran‘ın bölgedeki genişlemesi, 1980’li yıllara kadar uzanıyor. Hem ABD’ye hem de İsrail’e karşı koymak amacıyla Lübnan’da Şii milis gruplarının oluşturulması, 2003’teki Irak işgali ve ardından 2011’de başlayan Arap Baharı, IŞİD gibi Sünni aşırılıkçı hareketlerin ortaya çıkması ile İran’ın bölgedeki varlığını güçlendirme fırsatı buldu.
Suriye’deki iç savaşın etkisiyle Devrim Muhafızları’nın Suriye’ye konuşlandırılması, Irak ve Lübnan’daki Şii militan grupların varlığı ile İran, İsrail sınırına kadar ulaşan bir hat oluşturmuş oldu.
Kudüs’teki İbrani Üniversitesi’nden Profesör Daniel Sobelman, ABD’nin 2003’teki Irak işgali öncesi böyle bir kara koridoru kurma fikrinin gerçekçi olmadığına inandığını ifade ediyor:
“2. Irak Savaşı, İran‘ın nesneleri birleştirmesine ve Irak, Suriye ile Lübnan’ı birbirine bağlamasına imkan tanıdı.”
“Bu gelişme oldukça önemliydi zira Lübnan’daki Hizbullah, İran‘ın bölgesel stratejisinin ana aktörü ve Direniş Ekseni’nin temel direniş unsuru haline geldi.”
Yemen de bu süreçte iç savaşla sarsıldı ve başkenti ile birçok önemli kent, İran ile bağlantılı Şii milisler tarafından kontrol altına alındı.
‘ İran pek çok başarı elde etti’
Direniş Ekseni, Batı ve İsrail’in etkilerine karşı koymayı hedefleyen, çoğunlukla Şii grupları ve Filistin’deki Hamas ile İslami Cihat gibi bazı Sünni İslamcıları içeren bir bölgesel ittifak haline geldi.
Lübnan’daki Hizbullah, Irak’taki Şii mil



