“Sosyalizm iyidir…” diye mırıldanan bir emeklinin sesi, portatif karaoke mikrofonunda hafifçe tizleşiyor ve arkadaşlarının uğultuları arasında boğuluyor.
Ama koro kısmında ona katılıyorlar:
“Komünist Parti Çin’e güç ve zenginlik yolunda rehberlik ediyor!”
Bu, akılda kalıcı bir karaoke şarkısı olmasa da, gemiler ve vinçlerle dolu ufka bakarken söylenebilecek bir söz.
Çin’in kuzeydoğusunda, Sarı Deniz’e doğru uzanan Dalian’daki Suoyuvan Parkı, ülkenin en büyük tersanelerine ev sahipliği yapıyor ve güzel manzarasıyla eğlence için ideal bir yer.
Ancak, binlerce kilometre uzaktaki Washington’daki Beyaz Saray analistlerine göre, bu tersane büyüyen bir tehdidin parçası.
Son 20 yılda gemi inşasına yapılan yatırımlarını artıran Çin, bu yıl dünya genelindeki siparişlerin yüzde 60’tan fazlasını kendi tersanelerine almayı başardı.
Çin, diğer ülkelerden daha fazla gemi inşa ediyor çünkü bunu daha hızlı yapabiliyor.
Londra merkezli Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü’nde denizcilik uzmanı olan Nick Childs, “Olağanüstü bir ölçek… birçok açıdan göz yaşartıcı” diyerek, “Çin’in gemi inşa kapasitesi, ABD’nin toplam kapasitesinin yaklaşık 200 katı” ifadelerini ekliyor.
Dünyanın en işlek 10 limanından yedisi Çin’de
Çin’in denizden gelen yükselişi, dünyanın en büyük ikinci ekonomisi olma yolunda kritik bir öneme sahip. Ülke, küresel tedarik rotaları için hayati öneme sahip dünyanın en işlek 10 limanından yedisini barındırıyor. Kıyı şehirleri bu ticaret sayesinde gelişim gösteriyor.
Pekin‘in artan hırsları, gemi cephaneliği ve Güney Çin Denizi’nde daha fazla hak iddia etmesine neden oluyor.
Devlet Başkanı Şi Cinping, Çin’i denizlerde hakimiyet kurmak için kararlılığıyla yönlendiriyor. Bu hafta gerçekleştirilecek askeri geçit töreni, bu hedefe ne kadar yaklaşıldığını gözler önüne serebilir.
Şi Cinping, etkinlikte Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Kuzey Kore lideri Kim Jong Un’u ağırlayarak, dışlanan Batılı ülkelere meydan okuyan bir mesaj vermeyi planlıyor.
ABD ve müttefikleri, bu askeri güç gösterisini ve yer alacak fotoğrafları dikkatle izleyecek.
Nick Childs, “ABD Donanması, hala önemli avantajlara sahip olsa da, Çin ile arasındaki yetenek farkının daraldığını gözlemliyor ve buna yanıt vermekte zorlanıyor” diyor ve ekliyor: “Çünkü gemi inşa kapasitesi son on yıllarda önemli ölçüde azalmış durumda.”
‘Acı hatıralara’ son verecek bir donanma
ABD Başkanı Donald Trump, bu durumu düzeltmek istediğini belirtti ve ülkenin gemi inşasını yeniden canlandırmak için bir kararname imzaladı.
Nick Childs, bunun “çok zor bir görev” olacağını ifade ediyor.
Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi (CSIS) tarafından yapılan bir araştırmaya göre, 2019-2023 yılları arasında Çin’in en büyük dört tersanesi – Dalian, Guangzhou, Jiangnan ve Hudong-Zhonghua – toplam 550 bin tonluk taşıma kapasitesine sahip 39 savaş gemisi üretecek.
Birleşik Krallık Kraliyet Donanması’nın gemilerinin toplam kapasitesinin ise yaklaşık 399 bin ton olduğu tahmin ediliyor.
Çin, gemi sayısı bakımından dünyanın en büyük donanmasına sahip olsa da, ABD filosu toplam tonaj bakımından daha büyük ve daha güçlü; çok daha fazla büyük uçak gemisine sahip.
Ancak Pekin, aradaki farkı kapatmaya devam ediyor.
CSIS’ten Alexander Palmer, “Çinlilerin yavaşladığına dair bir işaret yok” diyor ve ekliyor: “Gemi sayısı elbette bir donanmanın etkinliğinin tek ölçütü değil, ancak savaş gemisi üretme ve ürettirme becerisi son derece etkileyici ve stratejik bir fark yaratabilir.”
Çin’in denizlerdeki yükselişinin hala sınırlamaları bulunuyor.
Pekin, daha fazla gemiye sahip olabilir ancak yalnızca iki operasyonel uçak gemisi ve donanmasında ABD’den çok daha az denizaltı var.
Bazı analistler, Soğuk Savaş dönemine kadar uzanan bir teknolojik üstünlüğe sahip olan Amerikalılar kadar sofistike olmadıklarını öne sürüyor.
Çin denizaltıları, büyük ölçüde, ABD ile kedi-fare oyununun devam ettiği daha sığ olan Güney Çin Denizi için inşa edilmiş durumda.
Şu an için, Çin’in kendi kıyı şeridinden uzaklara seyahat etme kabiliyeti sınırlı kalıyor. Ancak bunun hızla değişmekte olduğuna dair işaretler de mevcut.
BBC Verify’ın sağladığı uydu görüntüleri, Pekin’in Güney Çin Denizi’ndeki Hainan adasından deniz üslerini genişletmek için önemli kaynaklar aktardığını gösteriyor.
Yulin’deki üste, son beş yıl içinde inşa edilmiş beş yeni iskele bulunuyor.
Çin’in en büyük denizaltıları olan Jin sınıfı (ya da Tip 094) denizaltılarının tamamının bu limanda konuşlandırılması planlanıyor.
Bu yeni denizaltıların her biri, 12 nükleer füze taşıyabilme kapasitesine sahip.
Çin sosyal medyasında yayımlanan tatbikat fotoğrafları, bu hafta yapılacak geçit töreninde, büyük torpidolara benzeyen en az iki yeni tip insansız sualtı uçağının sergileneceğine işaret ediyor.
Bunlar, Çin’in kendi deniz kuvvetlerini riske atmadan sualtı derinliklerinde gözetleme yapmasına ve diğer denizaltılarını tespit etmesine olanak sağlayabilir.
CSIS’in Çin Enerji Projesi’nden Matthew Funaiole, “Bu teknolojilerin çoğu hala kanıtlanmamış durumda ve kapasiteleri belirsiz” diyor.
Funaiole, “Asıl soru, teknolojinin olgunlaşmasının ne kadar süreceği. Bu nedenle ABD, Çin’in gemi inşasının oluşturduğu tehdidi göz ardı edemez” diye ekliyor.
Ülkenin kapsamlı donanma yığınağı, geçmişin acılarıyla sarsılan ve bunları sadakat, güç ve vatanseverlik mesajını desteklemek için kullanmaya istekli bir parti tarafından destekleniyor.
Japonya’ya karşı kazanılan zaferin anısına büyük bir askeri geçit töreni düzenlenmesi bunun bir göstergesi.
Dünyanın geri kalanının Çin’in yükselişi olarak gördüğü durumu, ülkenin lideri Şi Cinping, Çin’in yeniden dirilişi olarak yorumluyor.
Şi, “Ulusal güvenliği korumak için güçlü bir donanmanın” önemini vurgularken, geçmişte yaşanan acıların “anlatılamaz” olduğunu belirtiyor.
Ülkesinin bir daha asla “aşağılanmayacağı” veya “yabancı saldırıların acı hatıralarını yeniden yaşamayacağı” konusunda söz veriyor.
Çin’in belirgin bir avantajı, tersanelerin ikili kullanımı. Ticari üretim için destekleyen birçok tersane, donanma için savaş gemisi üretiminde de rol oynayabilir.
Bazı bölgelerde askeri ve sivil tersanelerin işbirliği yaptığı ve bu durumun devlet medyası tarafından “askeri-sivil füzyon” olarak tanıml
