Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), chikungunya virüsünün yayılmasının kontrol altına alınmaması durumunda, 2005 yılındaki büyük salgının tekrarlama riski olduğuna dikkat çekti.
5.6 MİLYAR KİŞİ RİSK ALTINDA
BM Cenevre Ofisi’nde düzenlenen basın toplantısında açıklamalarda bulunan DSÖ’nün tropikal hastalıklar uzmanı Diana Rojas Alvarez, chikungunya’nın pek tanınmayan bir hastalık olmasına rağmen, şu anda 119 ülkede sirkülasyon halinde olduğunu ve dünya genelinde yaklaşık 5,6 milyar insanı tehdit ettiğini ifade etti.
ATES, DÖKÜNTÜ, EKLEM AĞRILARI…
Alvarez, sivrisinekler aracılığıyla bulaşan bu virüsün; yüksek ateş, deri döküntüsü ve haftalarca sürebilen şiddetli eklem ağrılarına yol açtığını belirtti. Bazı hastalarda bu ağrıların kalıcı fiziksel sakatlıklara dönüşebileceğine dikkat çekerek, hastaların yüzde 40’a kadarında kalıcı eklem sorunları yaşanabileceğini vurguladı.
2000’LERİN BAŞINDAKİ SALGINI HATIRLATIYOR
Chikungunya’nın yayılma modeli, 2004-2005 yıllarında Hint Okyanusu’nda meydana gelen büyük salgının izlerini taşımakta. O dönemde Reunion, Mayotte ve Mauritius gibi ada ülkeleri ciddi şekilde etkilenmişti. Bugün de benzer bir durum söz konusu; Reunion Adası’nda halkın üçte birinin enfekte olduğu tahmin ediliyor.
AFRİKA’DAN ASYA’YA UZANAN TEHDİT
Virüsün şu anda Madagaskar, Somali ve Kenya’ya doğru yayıldığını aktaran DSÖ yetkilisi, 2024 yılında Hindistan’da başlayacak salgının ardından Güney Asya’da vaka artışlarının gözlemlenmeye devam ettiğini açıkladı. Sri Lanka ve Bangladeş’te vaka artışları yaşanırken, Avrupa’da da ithal vakalar ve Fransa’da yerel bulaşma ile İtalya’da şüpheli enfeksiyonlar tespit edildi.
AŞISI YOK, TEDAVİSİ YOK
Alvarez, “2004-2005 yıllarında yaşanan salgın modelini yeniden görüyoruz. Tarihin tekerrür etmemesi için şimdi harekete geçmeliyiz” diyerek uluslararası toplumun acilen önlem alması gerektiğini vurguladı.
Mevcut durumda chikungunya için onaylanmış bir aşı ya da özel bir tedavi bulunmamaktadır.
DSÖ’DEN ERKEN ÖNLEM ÇAĞRISI
Chikungunya, başta Aedes aegypti ve Aedes albopictus (kaplan sivrisineği) olmak üzere enfekte dişi sivrisineklerin ısırmasıyla bulaşmaktadır. Özellikle kaplan sivrisineği, iklim değişikliği nedeniyle daha kuzey enlemlere yayılmaktadır.
Bu sivrisinekler genellikle sabah erken ve öğleden sonra geç saatlerde insanları sokmaktadır. DSÖ, halkı sivrisinek kovucu kullanmaya ve su birikintisi oluşabilecek yerleri boş tutma gibi önlemler almaya çağırmaktadır.
DSÖ, salgının yaygın olduğu bölgelerde toplumsal bağışıklığın zayıf olduğunu ve bu nedenle nüfusun yüzde 75’ine kadarının etkilenebileceğini belirtmektedir.
Uzmanlar, bu durumu önlemek amacıyla acil müdahale planlarının bir an önce hazırlanması gerektiğini ifade ediyor.
TÜRKİYE’DE CHIKUNGUNYA VİRÜSÜ VAR MI?
Türkiye‘de chikungunya virüsü, bildirimi zorunlu bulaşıcı hastalıklar arasında yer almamaktadır. Ancak gözetim altında tutulan arbovirüsler (sivrisineklerle bulaşan virüsler) arasında yer almaktadır.
Seyahat geçmişi olan kişilerde, özellikle Asya, Afrika ve Hint Okyanusu adalarından gelenlerde chikungunya vakaları zaman zaman ithal vaka olarak kaydedilmektedir.
Ancak Türkiye’de chikungunya’yı taşıyabilen Aedes türü sivrisinekler (özellikle Aedes albopictus, yani kaplan sivrisineği) son yıllarda Karadeniz kıyılarında ve Marmara Bölgesi’nde görülmektedir. Bu durum, gelecekte yerel bulaşma riskini artırabilir.
