Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı, 8 Ağustos’ta Washington DC’de gerçekleştirilen zirvede Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ve ABD Başkanı Donald Trump’ın katılımlarıyla paraflanan “Azerbaycan ile Ermenistan Arasında Barış ve Devletlerarası İlişkilerin Tesisi Hakkında Anlaşma” metnini kamuoyuna duyurdu.
Anlaşma metni şu şekilde düzenlenmiştir:
“TARAFLAR BİRBİRLERİNİN EGEMENLİĞİNİ VE TOPRAK BÜTÜNLÜĞÜNÜ TANIR”
Madde 1: Taraflar, eski Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB) arasındaki sınırların bağımsız devletlerin uluslararası sınırlarına dönüştüğünü ve bu durumun uluslararası toplumca tanındığını kabul ederek, birbirlerinin egemenliğine, toprak bütünlüğüne, uluslararası sınırların dokunulmazlığına ve siyasi bağımsızlığına saygı göstereceklerdir.
Madde 2: Taraflar, 1. Madde’ye uygun olarak herhangi bir toprak talebinin bulunmadığını ve gelecekte de böyle bir talepte bulunmayacaklarını teyit ederler. Ayrıca, diğer tarafın toprak bütünlüğünü veya siyasi birliğini zedeleyecek her türlü eyleme izin vermeyeceklerdir.
Madde 3: Taraflar, karşılıklı ilişkilerde toprak bütünlüğüne veya siyasi bağımsızlığa karşı güç kullanmaktan veya güç kullanma tehdidinde bulunmaktan kaçınacaklardır. Kendi topraklarının, herhangi bir üçüncü tarafın karşı tarafa karşı BM Şartı’na aykırı bir şekilde güç kullanması amacıyla kullanılmasına izin vermeyeceklerdir.
Madde 4: Taraflar, birbirlerinin iç işlerine müdahale etmeyeceklerdir.
“DİPLOMATİK İLİŞKİLER TESİS EDİLECEK”
Madde 5: Taraflar, bu anlaşmanın onay belgelerinin karşılıklı iletilmesinden sonra ____ gün içinde, 1961 ve 1963 tarihli Viyana Diplomatik ve Konsolosluk İlişkileri Sözleşmeleri hükümlerine uygun olarak diplomatik ilişkiler tesis edeceklerdir.
“SINIRLARIN BELİRLENMESİ İÇİN GÖRÜŞMELER YÜRÜTÜLECEK”
Madde 6: Taraflar, bu anlaşmanın 1. Maddesi’nden kaynaklanan yükümlülüklere uygun olarak, devlet sınırlarının sınırlandırılması (delimitasyon) ve belirlenmesi (demarkasyon) için mutabık kalınan tüzüklere dayanarak görüşmeler yürüteceklerdir.
Madde 7: Taraflar, karşılıklı sınıra üçüncü taraf kuvvetlerini konuşlandırmayacaklardır. Ayrıca, karşılıklı delimitasyon ve demarkasyon işlemlerinin tamamlanmasına kadar sınır bölgelerinde güvenlik sağlamak amacıyla güven artırıcı tedbirler alacaklardır.
Madde 8: Taraflar, hoşgörüsüzlük, ırkçı nefret, ayrımcılık, şiddet içeren aşırılıkçılık ve terörizmin tüm biçimlerini kınamakta ve bu durumlarla mücadele etmek için gerekli önlemleri alacaklardır.
Madde 9: Taraflar, askeri çatışmalar sonucu meydana gelen kayıp ve zorla kaybedilen kişilerin durumlarına ilişkin bilgilerin paylaşımı dahil olmak üzere, çözüm için gerekli tedbirleri alacaklardır. Bu süreçte, kayıpların akıbetine dair açıklık sağlanması, kalıntıların aranması ve iadesi gibi konulara da önem verilecektir. Bu usuller ayrı bir anlaşma ile detaylandırılacaktır.
“EKONOMİ VE ULAŞIM GİBİ ALANLARDA İŞ BİRLİĞİ ANLAŞMALARI YAPILABİLİR”
Madde 10: Taraflar, ekonomi, transit ve ulaşım, çevre, insani ve kültürel alanlar gibi çeşitli konularda iş birliği yapmak amacıyla ayrı anlaşmalar düzenleyebilirler.
Madde 11: Bu anlaşma, tarafların uluslararası hukuktan ve diğer BM üyesi devletlerle imzaladıkları sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülüklerini etkilemeyecektir. Taraflar, üçüncü taraflarla olan uluslararası anlaşmaların, bu anlaşmadan doğan yükümlülüklere engel teşkil etmemesini sağlayacaklardır.
“DENETİM AMACIYLA İKİLİ BİR KOMİSYON KURULACAK”
Madde 12: Taraflar, ikili ilişkilerinde uluslararası hukuku ve bu anlaşmayı esas alacaklardır. İç hukuk hükümlerini, bu anlaşmanın uygulanmaması için gerekçe olarak gösteremeyeceklerdir. Ayrıca, Antlaşmalar Hukuku Hakkında Viyana Sözleşmesi’ne (1969) uygun olarak, anlaşmanın yürürlüğe girmeden önce zarar verici faaliyetlerden kaçınılacaktır.
Madde 13: Taraflar, bu anlaşmanın tam olarak uygulanmasını sağlamak için bir ikili komisyon kuracaklardır. Bu komisyon, taraflar arasında mutabık kalınan usullere göre faaliyet gösterecektir.
Madde 14: Taraflar, uluslararası hukuk ve karşılıklı ilişkilerinde kendileri için bağlayıcı olan sözleşmelere engel getirmeden, bu anlaşmanın yorumu ve uygulanması ile ilgili herhangi bir anlaşmazlığı, 13. Maddede belirtilen komisyon dahil olmak üzere doğrudan istişarelerle çözmeye çalışacaklardır. İstişarelerin 6 ay içinde kabul edilebilir bir sonuç vermemesi durumunda, taraflar diğer barışçıl çözüm yöntemlerine başvuracaklardır.
“TÜM ŞİKAYETLER VE DAVALAR GERİ ÇEKİLECEK”
Madde 15: 14. Madde’yi etkilememek kaydıyla, taraflar, bu anlaşmanın imzalanmasından önceki tüm devletlerarası iddiaları, şikayetleri, itirazları, talepleri ve davaları, anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir ay içinde geri çekecek, sona erdirecek veya çözümleye
