Süleyman Hammudan, aşırı sıcak bir şehirde yaşamaya alışmış bir birey.
Haziran ile Eylül ayları arasında sıcaklıkların sürekli olarak 45 dereceyi aştığı Birleşik Arap Emirlikleri’nin Dubai kentinde bilişim sektöründe satış elemanı olarak görev yapıyor.
“Gündüzleri dışarıda olduğunuzda, çöl atmosferinde bulunuyormuş gibi hissediyorsunuz. Sıcak ve nem, gerçekten zorlayıcı olabiliyor. Genellikle evden çalışıyorum. Dışarı çıktığımda ise akşam saat 19:00 civarı oluyor, güneş batıyor – hala sıcak ama dayanılmayacak kadar değil,” diyor.
Dubai’de yaz aylarında sokaklarda neredeyse kimseyi görmek mümkün değil.
Süleyman, “İşe giderken evden arabaya, oradan da ofise geçiyorum,” diyerek devam ediyor. “Her yerde klima mevcut. Özellikle alışveriş merkezlerinde, insanların günün büyük bir bölümünü geçirmeyi sevdiği yerlerde. Alışveriş merkezleri adeta ikinci eviniz!”
Süleyman, çoğu insan gibi, günlük yaşamını daha önce hayal bile edilemeyecek sıcaklıklara uyum sağlayarak sürdürüyor.
Bilim insanları, bu tür aşırı sıcaklara maruz kalan vücudun nasıl tepkiler verdiğini incelemeye devam ediyor.
ABD’de Güney Kaliforniya Üniversitesi (USC) tarafından gerçekleştirilen bir araştırma, günlük sıcaklıkların 32 derecenin üzerine çıkmasının, farklı eyalet ve iklimlerde yaşayan binlerce Amerikalı üzerinde ne tür etkiler yarattığını analiz etti.
Ekip, kan testleri aracılığıyla 3600 katılımcının epidemiyolojik yaşını gerçek yaşlarıyla karşılaştırdı ve bunu ısı endeksi verileriyle değerlendirdi.
Çalışmanın yazarı olan araştırma görevlisi Eunyoung Choi, inceledikleri bireylerin vücutlarındaki hasarın oldukça dikkat çekici olduğunu belirtti.
Düzenli olarak yüksek sıcaklıklara maruz kalan kişilerin, daha hızlı yaşlandığı tespit edildi.
Vücudunuzda kalıcı bir etki var mı?
Bilim insanları, aşırı ısının bilişsel işlevlere, kardiyovasküler sağlığa ve böbreklerin işleyiş hızına etki edebileceğini biliyor.
Ancak USC’nin verileri, yüksek sıcaklıklara düzenli olarak maruz kalmanın DNA’nın kimyasal yapısını değiştirdiğini, bu durumun metilasyon adı verilen bir süreçle ilgili olduğunu gösteriyor.
“The Heat Will Kill You First – Life and Death on a Scorched Planet” (Sıcak Önce Seni Öldürecek – Kavrulmuş Bir Gezegende Yaşam ve Ölüm) adlı kitabın yazarı Jeff Goodell, “Vücut sıcaklığımız yükseldikçe, hücrelerin etrafını saran yağlar, yani lipitler, doğal yapısını kaybetmeye başlıyor ve bu çözülmeye neden oluyor,” diye açıklıyor.
Goodell, “Hücrelerin yapısı bozuluyor ve bu, yumurta pişirdiğinizde yaşananlarla benzerlik gösteriyor. Yumurtanın zarı denatüre oluyor,” diye ekliyor.
Epigenetik yaşlanma nedir?
Hücrelerimizi ne kadar hızlı yıpratıyoruz?
Hepimiz bazı bireylerin diğerlerinden daha çabuk yaşlandığını biliyoruz.
USC’den Dr. Choi, epigenetik yaşlanmanın doktorların birçok biyolojik yaşlanma biçimini ölçme yöntemlerinden sadece biri olduğunu ifade ediyor.
Bu yöntem, vücudumuzun hücresel düzeyde ne kadar sağlıklı çalıştığını gösteriyor.
Dr. Choi, “DNA doğumda sabittir ve değiştirilemez; ancak metilasyon, genlerin ne zaman aktif olup ne zaman olmayacağını belirleyen bir kontrol mekanizması gibidir,” diyor.
DNA metilasyonundaki (DNAm) bu değişiklikleri incelemek için kan testleri yapılıyor.
Dr. Choi, “DNA’yı bir plan olarak düşünebilirsiniz; metilasyon ise neyin aktif olup neyin olmayacağını belirler,” diyor ve ekliyor: “Bu süreci anlamak için önemli olan; stres, hava kirliliği gibi çevresel etkenlerin ve şimdi ısının da bu durumu değiştirebileceğini bilmemiz.”
Dr. Choi, araştırma bulgularının, kronik ısıya maruz kalmanın vücudumuzda büyük yaşam tarzı farklılıkları kadar önemli bir etki yarattığını gösterdiğini belirtiyor. “Bu, sigara ve aşırı alkol tüketiminin etkileriyle karşılaştırılabilir,” diyor.
Yaşlanma üzerindeki bu hızlı ilerleme küçük gibi görünse de, zamanla nasıl geliştiğini anlamak hayati bir öneme sahip. Biyolojik yaşlanmadaki yıldan yıla devam eden küçük artışlar, birkaç yıl daha hızlı yaşlanmaya yol açabilir.
Bu durum, diyabet, bunama ve kardiyovasküler hastalık gibi yaşa bağlı rahatsızlıklara daha erken yakalanma riski anlamına gelebilir.
Bununla birlikte, Dr. Choi, araştırmanın yeni bir fırsat sunduğunu dile getiriyor: “Bunu, doktorlara tıbbi müdahalede bulunmak için ‘altın zaman’ veren bir öncü belirti olarak görüyoruz.”
Peki ya gri saçlar ve kırışıklıklar?
Yüksek sıcaklıkların olduğu bir bölgede yaşamak, görünümünüzde değişikliklere neden olur mu?
Süleyman, Dubai’de vücudunun daha hızlı yaşlandığını, yüzünde daha fazla çizgi ve kırışıklık oluştuğunu gözlemlediğini aktarıyor:
“Geçen yaz çok kötü bir güneş yanığı geçirdiğim için doktora gitmek zorunda kaldım. Cildim gerçekten hasar gördü ve hala izlerim var.”
Londra’da yaşadığı dönemde hiç düşünmediği bir şey olan güneş kremi hakkında araştırma yapmak zorunda kaldığını da ekliyor.
Süleyman, “İnsanların neden gün boyunca şemsiyeyle dolaştığını anlıyorum. Eve geldiğinizde cildinizde sürekli güneşe maruz kalmanın etkilerini hissediyorsunuz,” diyor.
Güneşin ultraviyole (UV) ışınlarına sürekli maruz kalmak, cildinizdeki kırışıklıkları artırarak sizi daha yaşlı gösteriyor.
Ancak bunun saçlarınızın daha hızlı beyazlamasına yol açıp açmayacağı ise henüz tam olarak netlik kazanmış değil.
Saç rengini belirleyen melanosit adı verilen pigment üreten hücreler, UV ışınlarından etkilenebiliyor.
Bazı dermatologlar, UV ışınlarının bu süreci sekteye uğratabileceğini öne sürüyor.
Ayrıca, artan sıcaklık ve nemin bir dizi nörolojik rahatsızlığı kötüleştirdiği biliniyor: epilepsi, felç, ensefalit, multipl skleroz ve migren gibi.
Tüm bu rahatsızlıklar, egzersiz yoluyla kilo yönetimini de zorlaştırabilir.
Aşırı sıcaklardan en çok kimlerin korunması gerek?
2023 yılında Almanya’da yapılan daha küçük çaplı bir çalışmada, Harvard TH Chan Halk Sağlığı Okulu’ndan çevre sağlığı araştırma görevlisi Dr. Wenli Ni, yüksek hava sıcaklıklarını hücrelerin daha hızlı yaşlanmasıyla ilişkilendirdi.
Araştırmasının odak noktalarından biri, yaşa bağlı hastalıklarla ilişkili DNA metilasyon modellerini incelemek oldu.
Dr. Wenli Ni, “Diyabet ve obezite hastalarının çok daha hızlı yaşlandığını gösterdim. Diyabet hastalarının aşırı sıcağa karşı daha savunmasız olduğunu sürekli olarak tespit ettik,” diyor.
Kan testleri, hücrelerde daha
