Aralıklı oruç, son on yıl içerisinde en popüler diyet trendlerinden biri haline gelmiştir.
Bu yöntem, kalori sayma veya karbonhidrat alımını kısıtlama gibi zorlayıcı yaklaşımlar yerine, ne yendiğinden çok ne zaman yendiğine odaklanarak istenen sonuçlara ulaşmayı hedefliyor.
Teknoloji devlerinin yöneticileri ve Hollywood yıldızları, bu diyetle kilo verdiklerini ifade ediyor.
Eski İngiltere Başbakanı Rishi Sunak, haftaya 36 saatlik bir oruçla başladığını belirtiyor.
Şu ana kadar yapılan bilimsel araştırmalar, aralıklı orucu destekleyen veriler sunuyor.
Araştırmalar, bu yöntemin metabolizmayı iyileştirebileceğini, hücre onarımına yardımcı olabileceğini ve potansiyel olarak yaşam süresini uzatabileceğini gösteriyor.
Ancak beslenme uzmanları, uzun süreli öğün atlamanın sihirli bir çözüm olmadığını ve belirli sağlık sorunları olan bireyler için riskler taşıyabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.
Aralıklı oruçta genellikle gıda, sekiz saatlik bir zaman diliminde alınmakta ve ardından 16 saatlik bir süre boyunca yemek yenmemektedir.
Öte yandan, “beşe iki” diyeti gibi yöntemlerde haftanın beş günü normal beslenilirken, iki gün kalori alımı sınırlandırılmaktadır.
Ancak aralıklı oruçla ilgili yapılan ilk araştırmalardan bazıları kaygı verici sonuçlar ortaya koydu.
19 binden fazla yetişkini inceleyen bilim insanları, günde sekiz saatten az bir süre içerisinde gıda tüketenlerin, 12-14 saatlik bir aralıkta gıda alanlara kıyasla kalp ve damar hastalıklarından ölme riskinin %135 daha fazla olduğunu ortaya koydu.
Kişilerin sağlık durumu ve tıbbi verilerine dayanan kardiyovasküler hastalık riskinin artması, aynı zamanda kalp krizi ve felç riskinin de yükselmesi anlamına geliyor.
Araştırmada aralıklı oruç ile herhangi bir hastalıktan ölme riski arasındaki ilişki daha zayıf ve tutarsız bulunurken, kardiyovasküler risk oldukça belirgin bir şekilde yüksek çıkmıştır.
Başka bir deyişle, çalışmada aralıklı oruç ile genel ölüm oranı arasında zayıf bir ilişki tespit edilse de, kardiyovasküler hastalıklardan kaynaklanan ölüm riski önemli ölçüde artmıştır.
Çalışmayı yürüten uzmanlar, araştırmalarının net bir neden-sonuç ilişkisi kanıtlamadığını vurguluyor.
Buna rağmen, aralıklı oruç uygulamasının daha iyi sağlık için risk içermeyen bir yöntem olduğu iddiasını sorgulatmaya yetecek kadar kaygı verici bulgular ortaya çıkmıştır.
Araştırmacılar, sekiz yıl boyunca Amerikalı yetişkinleri takip etmiştir.
Deneklerin beslenme alışkanlıklarını analiz etmek amacıyla, katılımcılardan iki hafta arayla iki farklı günde tükettikleri her şeyi hatırlamaları istenmiştir.
Bilim insanları, bu verilerle her bir katılımcının ortalama gıda tüketim aralığını tahmin etmiş ve bunun uzun vadeli yeme alışkanlıklarını yansıttığını varsaymıştır.
Kardiyovasküler ölüm riski, tüm sosyo-ekonomik gruplarda benzer sonuçlar göstermiştir.
En yüksek risk, sigara içenler, diyabet hastaları ve mevcut kalp rahatsızlığı olan bireylerde gözlemlenmiştir.
Bu durum, özellikle bu grupların uzun vadede kısa süreli gıda alımından kaçınmaları gerektiğini göstermektedir.
Aralıklı oruç ile kardiyovasküler hastalıklardan ölüm riski arasındaki bağlantı, beslenme kalitesi, yemek yeme sıklığı ve yaşam tarzı gibi faktörler dikkate alındığında dahi devam etmektedir.
Diyabet ve Metabolik Sendrom: Klinik Araştırma ve Değerlendirme adlı bilim dergisinde yayımlanan hakem onaylı çalışmanın baş yazarı Victor Wenze Zhong, beslenmenin diyabet ve kalp hastalıklarının başlıca nedeni olduğunu belirtmektedir.
Şanghay Jiao Tong Üniversitesi’nden epidemiyoloji uzmanı Prof. Zhong, “Yıllar içinde günde sekiz saatten az gıda tüketen bireylerde, kardiyovasküler hastalıklardan ölüm riskinin artması şaşırtıcı bir bulgu” ifadelerini kullanıyor.
Bu sonuç, kısa süreli araştırmalarla elde edilen, aralıklı orucun kalp ve metabolizma sağlığını artırdığı inancıyla çelişmektedir.
Aynı dergide yayınlanan bir başka yazıda endokrinoloji uzmanı Anoop Misra, aralıklı orucun avantaj ve dezavantajlarını ele alıyor.
Misra, birçok çalışmada aralıklı oruç uygulamasının kilo kaybı, insülin hassasiyetinin artması, tansiyonun düşmesi ve yağ profilinin düzeltilmesi gibi alanlarda olumlu sonuçlar gösterdiğini belirtiyor.
Ancak Misra, bu yöntemin potansiyel dezavantajlarını da şöyle ifade ediyor;
“Besin maddelerinde eksiklikler, kolesterol artışı, aşırı açlık, sinirlilik, baş ağrıları ve zamanla yönteme uyumda azalma gibi sorunlar ortaya çıkabilir.
“Diyabet hastalarında, kan şekeri izlenmeden uygulanan aralıklı oruç, kan şekerinin tehlikeli şekilde düşmesine yol açabilir ve yemek saatlerinde abur cubur tüketimini artırabilir. Kronik hastalığı olan yaşlı bireylerde ise, uzun süreli oruç tutulması kırılganlığı artırabilir ve kas kaybını hızlandırabilir.”
Aralıklı oruç yönteminin sorgulanmasına neden olan ilk çalışma bu değildir.
2020 yılında Jama Internal Medicine dergisinde yayımlanan ve üç ay süren bir araştırmada, aralıklı oruç uygulayan katılımcıların yalnızca kas kütlelerinde hafif bir azalma gözlemlenmiştir. Bir başka çalışmada ise aralıklı oruç uygulamasının halsizlik, açlık, susuzluk, baş ağrıları ve konsantrasyon zorluğuna yol açtığı belirlenmiştir.
Prof. Zhong, kalp hastalığı olanlar veya diyabet hastaları için günde sekiz saat gıda alımına temkinli yaklaşmalarını öneriyor. Ayrıca sağlık durumuna göre “kişiselleştirilmiş” beslenme yöntemlerinin önerilmesi gerektiğini vurguluyor:
“Mevcut kanıtlara göre, insanların ne yediğine odaklanmak, ne zaman yediğinden daha önemli görünüyor. En azından günlük sekiz saatlik bir beslenme aralığını uzun süre uygulayanlar, bu uygulamalarını yeniden gözden geçirmelidir.”
