ABD, Gazze’de “soykırım” uygulamakla suçlanan Birleşmiş Milletler Özel Raportörü Francesca Albanese’ye yaptırım uygulamaya karar verdi. Filistin’deki insan hakları durumunu raporlamakla görevli olan İtalya vatandaşı Albanese’ye yönelik bu yaptırım, çeşitli tepkilere yol açtı.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 9 Temmuz’daki açıklamasında Albanese’yi “taraflı ve kötü niyetli” davranmakla itham etti.
Rubio, Albanese’ye yönelik yaptırım kararını, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hakkında tutuklama emri çıkaran Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne (ICC) destek vermesiyle ilişkilendirdi.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Şubat ayında imzaladığı bir kararname, ICC ile bağlantılı kişilerin ABD’ye girişini ve ülkede mülk edinmesini engelleyebilecek yaptırımlar öngörüyordu. Albanese’ye getirilen yaptırım da bu kararnameye dayanarak alındı.
Rubio, BM raportörünü “antisemitizm ve teröre destek vermekle” de suçladı.
Albanese, uzun bir süredir Filistin’deki İsrail saldırıları ve insan hakları ihlalleri hakkında yaptığı raporlar ve açıklamalar nedeniyle ABD yönetimi de dahil olmak üzere bazı grupların hedefindeydi.
Haziran sonunda yayımladığı raporda, Filistin’de soykırım yapıldığını ve bu durumdan bazı şirketlerin kar elde ettiğini ifade etti. “İşgal Ekonomisinden Soykırım Ekonomisine” başlıklı BM raporunda, “Görünüşe göre soykırım, kârlı bir yöntem” şeklinde yorumda bulundu.
Albanese, 8 Temmuz’da ABD’de Trump ile bir araya gelen Netanyahu’nun İtalya, Fransa ve Yunanistan hava sahalarından geçtiğini, bunun ICC tarafından alınan yakalama kararının ihlali olduğunu belirtti.
ABD’nin yaptırım kararını duyurmasının ardından sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, “Bugün, her zamankinden daha fazla, adaletin tarafında kararlılıkla duruyorum” ifadesini kullandı.
İtalya’dan geldiğini belirten Albanese, “Adaleti büyük bedeller ödeyerek ve bazen canlarını feda ederek savunan seçkin hukukçular, yetenekli avukatlar ve cesur yargıçlardan oluşan bir geleneğe sahibim. Bu geleneği onurlandırmak istiyorum” dedi.
Yaptırım kararına gelen tepkiler
BM Özel Raportörü’ne yönelik yaptırım kararı, insan hakları kuruluşlarından eleştirilere neden oldu.
BM İnsan Hakları Konseyi Başkanı Jurg Lauber, Washington’un Gazze’ye ilişkin politikalarını eleştiren bir uzmana yaptırım uygulanmasını üzüntüyle karşıladığını ifade etti.
Lauber, tüm BM üyesi devletlere, “Konsey’in Özel Raportörleri ve görevlileriyle tam işbirliği içinde olmalarını ve onlara karşı herhangi bir sindirme veya misilleme eyleminden kaçınmalarını” önerdi.
Uluslararası Af Örgütü, yapılan yaptırım kararını “uluslararası adaletin temel ilkelerine yönelik utanç verici bir saldırı” olarak nitelendirdi.
Af Örgütü Genel Sekreteri Agnès Callamard, “Özel Raportörler, hükümetleri memnun etmek veya popülerlik kazanmak için değil, görevlerini yerine getirmek amacıyla atanırlar. Francesca Albanese’nin görevi, işgal altındaki Gazze Şeridi’ndeki Filistin halkının hayatta kalmasının tehlikede olduğu bir dönemde, insan haklarını ve uluslararası hukuku desteklemektir,” diye konuştu.
Callamard, yaptırımların, Albanese’nin “şirketlerin İsrail’in yasadışı işgalinden, acımasız apartheid sisteminden ve Gazze Şeridi’nde devam eden soykırımından nasıl kâr elde ettiğini anlattığı yeni bir rapor yayınlamasından sadece birkaç gün sonra yürürlüğe girdiğini” vurguladı.
Söz konusu raporda, İtalyan savunma devi Leonardo gibi bazı şirketlerin adının geçmesiyle “suç ortaklığı” suçlaması yapılıyor.
Raporda, “işgal altındaki topraklardaki Filistinlilerin yerlerinden edilmesi ve yerlerine başkalarının yerleştirilmesine yönelik İsrail yerleşimci-sömürgeci projesini sürdüren kurumsal mekanizmanın incelendiği” bilgisi yer alıyor.
Ek olarak, “Siyasi liderler ve hükümetler yükümlülüklerinden kaçarken, çok sayıda kurumsal varlık İsrail’in yasadışı işgal, apartheid ve şimdi de soykırım ekonomisinden kâr elde etti.” ifadesine yer veriliyor.
Son olarak, “Raporun ortaya koyduğu suç ortaklığı, buzdağının sadece görünen kısmıdır; bu suç ortaklığı özel sektör, yöneticileri de dahil olmak üzere, hesap vermeden sona erdirilemez.” deniliyor.
